🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ Cấn: biết dừng là biết đi

Kinh Dịch trong đời sống · 6 phút đọc

Bác Tư chạy xe ôm ở đầu đường nhà tôi đã hơn hai mươi năm. Bác kể, ngày trẻ bác chạy ẩu lắm. Đèn vàng cũng ráng vọt. Đường đông cũng lách. Có lần suýt tông vào một bà cụ sang đường, bác thắng gấp, tim đập thình thịch cả buổi. Từ hôm đó bác đổi hẳn. Bác bảo: chạy xe không phải là chạy nhanh, mà là biết lúc nào phải dừng.

Câu nói đó nghe đơn giản, nhưng nghĩ kỹ thì nó đúng với nhiều việc trong đời. Ai cũng biết đi. Nhưng không phải ai cũng biết dừng. Có người làm ăn thua lỗ, càng thua càng vay thêm để gỡ, tới lúc mất cả nhà. Có người giận vợ, giận chồng, càng giận càng nói những câu cay độc, tới lúc không còn đường quay lại. Có người ham chơi, ham nhậu, biết là hại mà không dừng được. Cái khó không phải là đi tiếp. Cái khó là dừng đúng lúc.

Người xưa có một quẻ nói riêng về chữ dừng. Quẻ Cấn. Hình tượng của nó là núi. Núi đứng yên, không xê dịch. Quẻ Cấn dạy về cái dừng. Nhưng dừng ở đây không phải là bỏ cuộc, càng không phải là lười biếng. Dừng là biết chỗ nào nên dừng, lúc nào nên dừng, để rồi đi tiếp cho đúng.

Lời quẻ Cấn có một câu rất lạ. Đại ý: dừng lại ở lưng, thì không còn thấy thân mình nữa. Nghe thì khó hiểu. Nhưng ngẫm lại thì rất thấm. Cái lưng là chỗ mình không tự nhìn thấy. Dừng ở lưng nghĩa là dừng cả những thứ mình không thấy được, những thứ nằm sau lưng mình: cái tham, cái giận, cái sĩ diện. Khi mình dừng được những thứ đó, mình không còn bị thân mình kéo đi nữa. Mình đứng yên, lòng yên, thì mới thấy rõ đường.

Trong đời thường, có ba cái dừng quan trọng nhất. Thứ nhất là dừng cái tham. Làm ăn có lời thì mừng, nhưng phải biết điểm dừng. Nhiều người làm ăn đang tốt, thấy lời nhiều, vay thêm, mở thêm, tới lúc thị trường đổi chiều thì sập. Người biết dừng thì giữ được cái đã có. Lời ít một chút, nhưng chắc.

Thứ hai là dừng cái giận. Giận là cảm xúc bình thường, ai cũng có. Nhưng giận mà nói liền, làm liền, thì mười lần hết chín lần hối hận. Người xưa dạy dừng, nghĩa là khi giận lên, hãy dừng lại một nhịp. Uống ngụm nước. Đi ra ngoài một lát. Để cơn giận qua đi rồi mới nói. Câu nói sau cơn giận thường khác hẳn câu nói trong cơn giận. Một câu giữ được một gia đình. Một câu cũng có thể phá tan một gia đình. Khác nhau chỉ ở một nhịp dừng.

Thứ ba là dừng cái so sánh. Ngày nay, mở điện thoại ra là thấy người ta khoe nhà, khoe xe, khoe con giỏi. Nhìn riết rồi thấy mình kém, thấy đời mình chán, rồi lao đi kiếm tiền, lao đi chứng tỏ. Nhưng càng lao càng mệt, vì cái đích của người khác không phải là đích của mình. Dừng lại, nhìn vào nhà mình, nhìn vào những gì mình đang có, nhiều khi mới thấy mình đã đủ.

Dừng cũng là một cách đi. Người leo núi, leo một đoạn phải dừng lại thở, uống nước, rồi mới leo tiếp. Ai cứ cắm đầu leo không nghỉ, sớm muộn cũng kiệt sức giữa đường. Đời người cũng vậy. Có những lúc phải dừng lại để thở, để nhìn lại xem mình đang đi đâu, có còn đúng đường không.

Nhưng dừng không có nghĩa là đứng yên mãi. Núi đứng yên, nhưng người leo núi thì không. Dừng để lấy sức, rồi đi tiếp. Dừng để nhìn đường, rồi đi cho chắc. Cái dừng của quẻ Cấn là cái dừng có chủ đích, dừng để đi xa hơn, chứ không phải dừng vì sợ.

Hôm nào bạn thấy mình đang lao đi mà không biết mình lao đi đâu, thử dừng lại một chút. Ngồi yên năm phút. Hỏi mình một câu: việc này mình làm vì thật sự cần, hay vì mình không dừng được. Câu trả lời, nhiều khi, sẽ làm bạn nhẹ cả người.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Dịch Kinh Đại Toàn, tập 3 (Hạ Kinh) — quẻ Cấn, tr. 291: "Cấn kỳ bối, bất hoạch kỳ thân. Hành kỳ đình, bất kiến kỳ nhân"
Bài liên quanQuẻ Cổ: sửa lại từ chỗ đã hỏngThái và Bĩ: lúc thông, lúc tắcQuẻ Vị Tế: chưa xong cũng là đang đi