🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ Cổ: sửa lại từ chỗ đã hỏng

Kinh Dịch trong đời sống · 6 phút đọc

Nhà bà ngoại tôi có một cái tủ gỗ cũ. Tủ đóng từ thời ông ngoại còn trẻ, gỗ tốt, nhưng sau mấy chục năm, cánh tủ bắt đầu xệ, bản lề rỉ, mở ra kêu ken két. Có người bảo bỏ đi, mua tủ mới cho nhanh. Nhưng bà ngoại không chịu. Bà gọi thợ mộc tới. Ông thợ nhìn một lượt rồi nói: tủ này còn tốt lắm, chỉ hỏng vài chỗ. Thay bản lề, bào lại cánh, đánh vec-ni lại là dùng thêm hai mươi năm nữa.

Câu chuyện cái tủ làm tôi nhớ tới nhiều việc trong đời. Có những thứ hỏng, người ta vội bỏ. Có những mối quan hệ rạn nứt, người ta vội cắt đứt. Có những việc làm ăn xuống dốc, người ta vội đóng cửa. Nhưng không phải cái gì hỏng cũng phải bỏ. Có những thứ chỉ cần sửa đúng chỗ, nó lại tốt như xưa, thậm chí tốt hơn xưa, vì người sửa đã hiểu rõ nó hơn lúc mới mua.

Người xưa có một quẻ dành riêng cho chuyện sửa chữa. Quẻ Cổ. Chữ Cổ có nghĩa là đồ đã hỏng, việc đã rối, cái đã hư. Quẻ Cổ không dạy bỏ đi. Quẻ Cổ dạy sửa. Mà sửa thì phải sửa cho đúng cách.

Lời quẻ Cổ có một câu rất hay. Đại ý: ba ngày trước ngày Giáp, ba ngày sau ngày Giáp. Nghe thì lạ. Nhưng ý của nó rất thực tế. Muốn sửa một cái hỏng, phải nhìn về trước, xem nó hỏng từ đâu, từ lúc nào. Rồi phải nhìn về sau, xem sửa xong thì giữ nó thế nào cho khỏi hỏng lại. Sửa mà không biết gốc của cái hỏng, thì chỉ là vá bề mặt. Vá hôm nay, mai nó hỏng chỗ khác.

Trong nhà, nhiều mối quan hệ hỏng cũng vì người ta chỉ vá bề mặt. Vợ chồng cãi nhau, rồi làm hòa bằng một bữa ăn ngon, một món quà. Nhưng gốc của cãi nhau là gì, không ai nói tới. Có thể là một người cảm thấy mình bị coi nhẹ đã lâu. Có thể là tiền bạc chật vật mà không ai dám nói thật. Không gỡ được cái gốc đó, thì bữa ăn ngon chỉ làm lành được vài ngày. Rồi cãi lại. Quẻ Cổ nhắc: muốn sửa thì phải dám nhìn vào cái gốc, dù cái gốc đó có khó chịu.

Ở chỗ làm cũng vậy. Một cửa hàng buôn bán ế dần, chủ cửa hàng thường đổ lỗi cho thị trường, cho khách hàng khó tính. Nhưng có khi gốc nằm ở chỗ khác: hàng hóa không còn hợp với khách quanh đó nữa, hay cách phục vụ đã cũ. Người dám nhìn thẳng vào gốc, chịu thay đổi, thì cửa hàng sống lại. Người chỉ than thở, thì cửa hàng chết dần.

Sửa cái hỏng cần ba thứ. Thứ nhất là can đảm. Dám nhận là mình đã sai ở đâu, đã để hỏng từ lúc nào. Nhiều người không sửa được, không phải vì không biết sửa, mà vì không dám nhận mình là người làm hỏng. Thứ hai là kiên nhẫn. Sửa bao giờ cũng chậm hơn bỏ. Bỏ thì một ngày là xong. Sửa thì phải từng chút một. Nhưng cái sửa được bằng kiên nhẫn thì bền hơn cái mua mới bằng vội vàng. Thứ ba là biết điểm dừng. Có những thứ sửa được, có những thứ đã mục ruỗng từ trong ra, sửa cũng không còn ích gì. Biết phân biệt hai loại đó cũng là một trí tuệ.

Quẻ Cổ còn có một câu khích lệ. Đại ý: sửa xong thì có thể vượt sông lớn. Nghĩa là, sau khi sửa được cái hỏng, người ta có đủ sức đi xa hơn trước. Vì sao. Vì người đã từng sửa một cái hỏng thì hiểu nó sâu hơn người chỉ dùng đồ mới. Người đã từng hàn gắn một mối quan hệ thì trân trọng nó hơn người chưa từng mất. Cái hỏng, nếu sửa đúng, sẽ thành một bài học. Mà bài học thì đi theo mình cả đời.

Trong đời ai cũng có vài cái tủ cũ. Một mối quan hệ đang rạn. Một thói quen xấu đã lâu. Một việc làm ăn đang xuống dốc. Trước khi quyết định bỏ, thử hỏi mình một câu: cái này hỏng ở gốc hay chỉ hỏng ở bề mặt. Nếu chỉ hỏng ở bề mặt, thì sửa đi. Biết đâu, sửa xong, nó lại dùng được thêm hai mươi năm nữa.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Dịch Kinh Đại Toàn, tập 2 (Thượng Kinh) — quẻ Cổ, tr. 260: "Cổ. Nguyên hanh. Lợi thiệp đại xuyên. Tiên Giáp tam nhật. Hậu Giáp tam nhật"
Bài liên quanThái và Bĩ: lúc thông, lúc tắcQuẻ Vị Tế: chưa xong cũng là đang điĐổi việc: biết lùi một bước để tiến ba bước