🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Bạn bè và đối tác qua con mắt Kinh Dịch

Kinh Dịch trong đời sống · 6 phút đọc

Chọn bạn, chọn đối tác, là một trong những việc quan trọng nhất đời người. Chọn đúng người, đường đi nhẹ hẳn. Chọn sai người, đường đi nặng gấp đôi. Người xưa cũng nghĩ vậy. Và trong Kinh Dịch, họ dành hẳn quẻ Đồng Nhân và quẻ Tỉ để nói về chuyện này.

Quẻ Đồng Nhân bàn về sự đoàn kết. Trong Dịch Kinh Đại Toàn Tập, tập Thượng Kinh, sách viết: Quẻ Đồng Nhân cũng như quẻ Tỉ, quẻ Thái, bàn về sự đoàn kết. Đồng Nhân nghĩa là cùng là người, cùng chung lòng. Không phải cùng quê, cùng tuổi, cùng nghề thì gọi là đồng nhân. Mà là cùng chí hướng, cùng lòng thành, thì mới gọi là đồng nhân. Hai người khác nhau mọi thứ, nhưng cùng muốn làm một việc tốt, cùng giữ chữ tín, thì đó là đồng nhân. Hai người giống nhau mọi thứ, nhưng một người chỉ nghĩ tới lợi mình, thì đó không phải là đồng nhân.

Phần áp dụng quẻ Đồng Nhân vào thời đại, sách đặt một câu hỏi rất hay: Ngày nay, ta tự hỏi: Muốn xây dựng Đại đồng, lấy gì làm nền tảng? Mầu da, sắc áo, học thuyết, hay các giá trị ngoại tại như các điều kiện kinh tế hay sự chuyển dịch giao thông? Rồi sách trả lời bằng quan điểm của nhiều đạo giáo và triết học. Phật giáo, Ấn giáo cho rằng phải từ bi, hỉ xả, tuyệt đối không hại người, không dùng võ lực, không sát sinh. Đó cũng là chủ trương Kiêm Ái của Mặc Tử, bất bạo động của Gandhi. Nói bằng lời thường: muốn người ta đồng lòng với mình, thì nền tảng không phải là tiền, không phải là quyền, không phải là giống nhau bề ngoài. Mà là lòng thành, là không hại người, là biết thương người.

Đặt câu hỏi ấy vào chuyện chọn bạn và chọn đối tác, nó vẫn đúng nguyên. Chọn đối tác làm ăn, đừng chỉ nhìn xem người ta có tiền không, có quan hệ không, có giỏi không. Hãy nhìn xem người ta có thành thật không, có giữ chữ tín không, có biết thương người không. Đối tác giỏi mà không thành thật thì sớm muộn cũng lừa mình. Đối tác giàu mà không giữ chữ tín thì sớm muộn cũng bỏ mình. Đối tác có tài mà chỉ nghĩ tới lợi mình thì khi khó khăn tới, họ sẽ đi trước. Còn đối tác thành thật, giữ chữ tín, biết thương người, thì khi khó khăn tới, họ sẽ ở lại cùng mình. Đó mới là đối tác đáng chọn.

Quẻ Tỉ cũng dạy điều tương tự. Tỉ là thân gần, là gần gũi. Người ta thân với ai thì người ta giống người đó. Gần người tốt thì mình tốt lên. Gần người xấu thì mình xấu đi. Cho nên, chọn bạn cũng như chọn môi trường sống. Bạn không cần nhiều bạn. Chỉ cần vài người bạn tốt, thành thật, sống tử tế, thì đã đủ. Còn bạn nhiều mà toàn là bạn nhậu, bạn chơi, bạn chỉ tới khi mình có lợi, thì càng nhiều càng mệt.

Trong đời thường, có một cách đơn giản để thử bạn và thử đối tác: xem họ đối xử với mình lúc mình khó khăn ra sao. Lúc mình giàu, mình thành công, ai cũng tới. Lúc mình nghèo, mình thất bại, ai còn ở lại thì đó là bạn thật, đối tác thật. Kinh Dịch gọi đó là đồng nhân: cùng lòng, chứ không phải cùng lợi. Cùng lợi thì hết lợi là hết bạn. Cùng lòng thì hết lợi vẫn còn bạn.

Cũng cần nói ngược lại: mình cũng phải là người bạn tốt, đối tác tốt của người khác. Muốn người ta đồng lòng với mình, thì mình phải đồng lòng với người ta trước. Muốn người ta giữ chữ tín với mình, thì mình phải giữ chữ tín với người ta trước. Muốn người ta thương mình, thì mình phải thương người ta trước. Đó là lẽ công bằng của quẻ Đồng Nhân. Đồng nhân không phải là đi tìm người tốt để mình hưởng. Mà là mình sống tốt, rồi người tốt tự tìm tới.

Cho nên, nếu bạn đang chọn bạn hay chọn đối tác, hãy nhớ tới quẻ Đồng Nhân. Đừng hỏi người ta có gì. Hãy hỏi người ta là người như thế nào. Có thành thật không? Có giữ chữ tín không? Có biết thương người không? Có cùng chí hướng với mình không? Trả lời được bốn câu đó, thì bạn đã chọn được người đáng đi cùng. Và nếu bạn đang muốn có bạn tốt, đối tác tốt, thì hãy sống như một người bạn tốt, một đối tác tốt trước. Đồng nhân bắt đầu từ chính mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Dịch Kinh Đại Toàn Tập, tập 2 (Thượng Kinh) — tr. 200 (Quẻ Đồng Nhân bàn về sự đoàn kết)
• Dịch Kinh Đại Toàn Tập, tập 2 (Thượng Kinh) — tr. 211 (Muốn xây dựng Đại đồng, lấy gì làm nền tảng?)
• Dịch Kinh Đại Toàn Tập, tập 2 (Thượng Kinh) — tr. 130 (Quẻ Tỉ: bàn về sự thân gần, đoàn kết)
Bài liên quanDịch trong hôn nhân gia đạo: thuận hòa là gốcMột quẻ Dịch cho người đang đứng giữa ngã ba đườngQuẻ Tụng: tranh cãi thắng thua, ai cũng thiệt