🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ Tiểu Súc: tích nhỏ thành lớn, đừng nôn nóng

Kinh Dịch trong đời sống · 7 phút đọc

Có một người trẻ hỏi tôi: "Sao em cố gắng mãi mà vẫn chưa thấy kết quả? Em học ngoại ngữ ba tháng rồi mà vẫn chưa nói được trôi chảy. Em tiết kiệm cả năm rồi mà vẫn chưa đủ tiền mua nhà. Em làm việc chăm chỉ mà vẫn chưa được thăng chức. Có phải em không có tài không?" Tôi bảo: không phải em không có tài. Mà là em đang sống trong thời của quẻ Tiểu Súc, mà em không biết.

Quẻ Tiểu Súc là quẻ thứ chín trong Kinh Dịch. Trong sách Dịch Kinh Đại Toàn, sách viết: "Tiểu Súc là một quẻ khó giải của Dịch Kinh. Tiểu Súc có nhiều ý nghĩa: một là cản trở ít, hai là nuôi dưỡng ít, ba là hàm súc ít, bốn là ảnh hưởng ít." Nghe qua tưởng là quẻ xấu, vì toàn chữ "ít". Nhưng đọc tiếp sẽ thấy sách kể một câu chuyện rất cảm động: tiên nho thường cho rằng quẻ Tiểu Súc mô tả nỗi niềm của Văn Vương, khi bị giam ở ngục Dũ Lý, tưởng về cổ quốc là Tây Kỳ, thương dân tình đang bị điêu đứng, mà mình còn bị vướng trở, chưa thi thố được đại công, đại nghiệp để cứu trợ chúng dân. Văn Vương ví mình như áng mây, còn vương trên khung trời, chưa sa thành mưa, để chúng dân thấm nhuần ơn vũ lộ.

Hình tượng đó đẹp biết bao nhiêu. Mây đã có rồi, nước đã có rồi, chỉ là chưa thành mưa thôi. Người đang trong thời Tiểu Súc cũng vậy: tài năng đã có, cố gắng đã có, chỉ là thời chưa tới, nên kết quả chưa hiện ra. Mây vương trên trời không phải là mây hỏng. Nó chỉ đang chờ đủ duyên để thành mưa. Người đang tích lũy cũng vậy: không phải là mình vô dụng. Mình chỉ đang ở giai đoạn tích lũy, chưa đến giai đoạn bung nở.

Về mặt hình tượng, sách phân tích: quẻ Tiểu Súc trên là quẻ Tốn, là Âm Nhu, dưới là quẻ Kiền, là Dương Cương. Có nghĩa là Âm ngăn chặn bước đường tiến của Dương. Dương muốn tiến lên, nhưng Âm nhẹ nhàng giữ lại. Không phải là chặn đứng hoàn toàn, mà là cản trở ít, giữ lại một chút. Trong đời, đó chính là những trở ngại nhỏ: thiếu một chút vốn, thiếu một chút kinh nghiệm, thiếu một chút thời cơ, thiếu một người giúp đỡ. Những trở ngại đó không lớn đến mức làm mình gục ngã, nhưng đủ lớn để làm mình nôn nóng, bực bội, muốn bỏ cuộc.

Lời dạy của quẻ Tiểu Súc nằm ngay trong tên của nó: Tiểu Súc, tức là tích lũy nhỏ. Khi chưa thể làm việc lớn, hãy làm việc nhỏ cho tốt. Khi chưa đủ sức để thành mưa, hãy cứ làm mây cho đầy. Người học ngoại ngữ ba tháng chưa nói trôi chảy, nhưng đã thuộc thêm mấy trăm từ, đã nghe hiểu hơn trước, đó là tích lũy. Người tiết kiệm cả năm chưa đủ tiền mua nhà, nhưng đã có một khoản để dành, đã tập được thói quen không tiêu hoang, đó là tích lũy. Người làm việc chăm chỉ chưa được thăng chức, nhưng đã học thêm kỹ năng, đã được đồng nghiệp tin tưởng, đó là tích lũy. Tích lũy nhỏ, ngày qua ngày, rồi sẽ thành lớn. Đó là quy luật của quẻ Tiểu Súc.

Nhưng tích lũy cũng cần có cách. Sách xưa dạy rằng Tiểu Súc còn có nghĩa là nuôi dưỡng ít. Nuôi dưỡng cái gì? Nuôi dưỡng đức hạnh, nuôi dưỡng tài năng, nuôi dưỡng lòng kiên nhẫn. Người trong thời Tiểu Súc, thay vì suốt ngày sốt ruột hỏi "bao giờ mới thành công", nên hỏi "hôm nay mình đã tốt hơn hôm qua chút nào chưa?" Nếu câu trả lời là có, dù chỉ một chút, thì mình đang đi đúng đường. Thành công không phải là một cú nhảy vọt. Thành công là kết quả của hàng trăm bước nhỏ mà người ngoài không thấy.

Cũng cần nói thêm một điều: quẻ Tiểu Súc nhắc mình đừng nôn nóng mà làm liều. Khi mây chưa đủ nước mà cố ép thành mưa, thì chỉ được vài giọt, rồi mây tan. Khi mình chưa đủ chín mà cố làm việc lớn, thì dễ hỏng việc, dễ mất uy tín, dễ làm mình nản chí. Thà làm mây cho đầy, chờ đủ duyên, rồi mưa một trận lớn, còn hơn mưa lất phất vài giọt rồi tan biến. Văn Vương bị giam trong ngục mà vẫn giữ được lòng thương dân, vẫn tích lũy đức hạnh, để sau này ra khỏi ngục, ông mới làm được đại nghiệp. Nếu ông nôn nóng, vùng vẫy trong ngục, thì đã không còn Văn Vương nữa.

Xin nhắc lại: những điều nói về quẻ Tiểu Súc ở đây là cách người xưa đọc lẽ đời qua Kinh Dịch, để tham khảo văn hóa, không phải là lời phán về vận mệnh của bất cứ ai. Quẻ Tiểu Súc không bảo mình ngồi chờ thời. Nó bảo mình vừa chờ, vừa tích lũy. Tích lũy từng ngày, từng chút một, như mây gom nước trên trời. Đến khi đủ đầy, mưa sẽ tự rơi. Và lúc đó, mình sẽ hiểu: những ngày tưởng chừng như không có tiến triển gì, hóa ra lại là những ngày quan trọng nhất, vì chính trong những ngày đó, mình đã lặng lẽ trở nên đủ đầy.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Dịch Kinh Đại Toàn, tập 2 (Thượng Kinh), tr.153 — Quẻ Tiểu Súc (Phong Thiên Tiểu Súc): "Tiểu Súc có nhiều ý nghĩa: 1) Cản trở ít. 2) Nuôi dưỡng ít. 3) Hàm súc ít. 4) Ảnh hưởng ít"; Văn Vương bị giam ở Dũ Lý ví mình như áng mây còn vương trên khung trời, chưa sa thành mưa.
Bài liên quanQuẻ Thái: lúc mọi việc hanh thông, nhớ giữ cho lâuQuẻ Bĩ: lúc mọi việc bế tắc, giữ mình cho quaQuẻ Tỉnh: cái giếng không đổi, và cái gốc của con người