🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ Ích: càng cho đi, càng được thêm

Kinh Dịch trong đời sống · 9 phút đọc

Có một kiểu người mà ai cũng quý. Họ không giữ lại cho riêng mình. Có gì hay thì chia sẻ. Biết cái gì thì chỉ cho người khác. Thấy ai khó khăn thì giúp một tay. Làm sếp thì nâng đỡ nhân viên. Làm cha mẹ thì đầu tư cho con cái. Làm anh chị thì lo cho em út. Người ta bảo họ dại. Có tiền không giữ, có nghề không giấu. Nhưng lạ một điều. Càng cho đi, họ càng được nhiều. Càng nâng đỡ người khác, họ càng vững. Càng chia sẻ, họ càng giàu. Giàu không phải chỉ là tiền. Mà là giàu lòng người.

Trong Kinh Dịch, quẻ Ích nói về đúng kiểu người này. Lời kinh viết rất ngắn. Ích lợi hữu du vãng, lợi thiệp đại xuyên. Nghĩa là quẻ Ích lợi có thửa đi, lợi về sang sông lớn. Nghe thì khó hiểu. Nhưng giải nghĩa của Trình Di thì rõ ràng. Quẻ Ích là đạo làm ích cho thiên hạ, cho nên lợi có thửa đi. Đạo ích có thể vượt qua hiểm nạn, đó là lợi sang sông lớn. Nghĩa là người sống theo đạo ích thì đi đâu cũng lợi. Gặp sông lớn cũng sang được. Vì sao. Vì người ta thương mình. Người ta giúp mình. Mình đã giúp người ta trước thì lúc mình khó, người ta giúp lại. Đó là cái lợi lớn nhất của đạo ích.

Quẻ Ích còn có một hình tượng rất đẹp. Nó là quẻ Tốn trên Chấn dưới. Tốn là gió. Chấn là sấm. Gió dữ thì sấm mạnh. Sấm động thì gió gắt. Hai đằng giúp ích cho nhau. Cho nên mới là quẻ Ích. Gió và sấm là hai thứ khác nhau. Nhưng khi đi cùng nhau thì mạnh hơn khi đi một mình. Gió làm sấm mạnh thêm. Sấm làm gió gắt thêm. Đời người cũng vậy. Hai người giúp nhau thì cả hai cùng mạnh lên. Một người giỏi mà đi một mình thì chỉ mạnh một mình. Hai người giỏi mà giúp nhau thì mạnh gấp đôi. Đó là lý do vì sao người xưa nói, muốn đi nhanh thì đi một mình, muốn đi xa thì đi cùng nhau.

Quẻ Ích còn có một ý nữa rất sâu. Nó là quẻ bớt trên thêm dưới. Quẻ trên bớt đi mà quẻ dưới thêm lên. Bớt trên thêm dưới, vì vậy mới là quẻ Ích. Bên dưới đầy thì bên trên yên, cho nên thêm cho phía dưới là ích. Dịch ra lời thường thì là: người trên bớt một chút cho người dưới thì cả hai cùng yên. Sếp bớt một chút lợi nhuận để tăng lương cho nhân viên thì nhân viên gắn bó, công ty bền vững. Cha mẹ bớt một chút chi tiêu cho mình để đầu tư cho con thì con nên người, nhà có phúc. Người giàu bớt một chút để giúp người nghèo thì xã hội yên ổn. Cái ích thật sự không phải là mình được thêm. Mà là mình cho đi để người khác được thêm. Người khác được thêm thì mình cũng được yên.

Nhưng quẻ Ích cũng nhắc một điều quan trọng. Ích là thêm ích. Nó là quẻ bớt vạch Dương ở ngôi đầu quẻ trên thêm vào vạch Âm ở ngôi đầu quẻ dưới. Tự quẻ trên mà xuống. Nghĩa là cái ích nó phải đi từ trên xuống dưới. Người có nhiều giúp người có ít. Người mạnh giúp người yếu. Người biết giúp người chưa biết. Đó là lẽ tự nhiên. Người dưới không thể ích cho người trên bằng tiền bạc. Nhưng người dưới có thể ích cho người trên bằng lòng trung thành, bằng sự gắn bó. Cho nên cái ích nó không phải là một chiều. Nó là hai chiều. Người trên cho tiền. Người dưới cho lòng. Cả hai cùng được ích.

Đời nay, nhiều người sợ cho đi. Sợ cho rồi mất. Sợ dạy nghề cho nhân viên rồi nhân viên bỏ đi. Sợ giúp người rồi người ta quên ơn. Sợ chia sẻ rồi người ta vượt mặt mình. Nỗi sợ đó cũng có lý. Vì đời có những người như vậy thật. Nhưng Kinh Dịch dạy rằng, đạo ích có thể vượt qua hiểm nạn. Nghĩa là người sống theo đạo ích thì dù gặp người vong ơn, dù gặp khó khăn thì vẫn qua được. Vì sao. Vì người sống theo đạo ích thì có nhiều người thương. Mất một người vong ơn thì còn mười người biết ơn. Mất một nhân viên bỏ đi thì còn mười nhân viên ở lại. Cái gốc của đạo ích là lòng người. Lòng người thì không mất đi đâu được.

Vậy thì sống theo quẻ Ích là sống như thế nào. Thứ nhất, hãy cho đi khi mình có. Có tiền thì giúp tiền. Có nghề thì dạy nghề. Có kinh nghiệm thì chia sẻ kinh nghiệm. Có thời gian thì dành thời gian cho người khác. Đừng đợi đến lúc giàu mới cho. Giàu rồi mới cho thì khó. Vì lúc giàu, lòng người hay thay đổi. Cho từ lúc còn ít thì lòng mình quen với việc cho. Sau này có nhiều thì cho cũng dễ.

Thứ hai, hãy giúp người dưới. Người dưới ở đây không chỉ là nhân viên hay con cái. Mà là bất cứ ai đang khó khăn hơn mình. Giúp người dưới không phải là ban ơn. Mà là làm cho cái gốc vững. Bên dưới đầy thì bên trên yên. Gốc vững thì cây mới cao. Người trên mà chỉ lo cho mình thì sớm muộn cũng ngã. Vì gốc đã mục.

Thứ ba, hãy nhớ rằng ích cho người cũng là ích cho mình. Gió giúp sấm mạnh. Sấm giúp gió gắt. Hai đằng giúp nhau thì cả hai cùng mạnh. Người giúp người khác thì chính mình cũng được giúp. Không phải lúc nào cũng thấy ngay. Nhưng lâu dài thì sẽ thấy. Người hay giúp người thì đi đâu cũng có người giúp lại. Đó là cái lợi lớn nhất mà quẻ Ích nói: lợi thiệp đại xuyên. Sông lớn cũng sang được. Vì có người chèo thuyền cùng mình.

Cuối cùng, hãy nhớ rằng quẻ Ích nối với quẻ Tổn. Tổn mà không thôi thì ắt phải ích. Thịnh suy, tổn ích như lần vòng tròn. Tổn cực thì ắt phải ích. Là lẽ tự nhiên. Nghĩa là lúc mình bị tổn thất, bị mất mát thì đừng tuyệt vọng. Vì sau tổn sẽ là ích. Mất rồi sẽ được. Người hiểu được điều này thì lúc mất không nản. Lúc được không kiêu. Cứ sống theo đạo ích thì đời sẽ tự bù lại cho mình. Đó là bài học lớn nhất của quẻ Ích.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Dịch trọn bộ — Ngô Tất Tố dịch và chú giải, Quẻ Ích (trang 652): 'Ích lợi hữu du vãng, lợi thiệp đại xuyên — Quẻ Ích lợi có thửa đi, lợi về sang sông lớn'
• Kinh Dịch trọn bộ, Quẻ Ích (trang 652): 'Gió dữ thì sấm mạnh, sấm động thì gió gắt, hai đằng giúp ích cho nhau, cho nên mới là quẻ Ích... Bên dưới đầy thì bên trên yên, cho nên thêm cho phía dưới là ích'
• Kinh Dịch trọn bộ, Quẻ Ích (trang 652): 'Quẻ Ích là đạo làm ích cho thiên hạ, cho nên lợi có thửa đi. Đạo ích có thể vượt qua hiểm nạn, đó là lợi sang sông lớn'
Bài liên quanQuẻ Lữ: người đi xa nhà, giữ mình thế nàoQuẻ Truân: lúc khởi đầu gian nan, đừng vội bỏ cuộcQuẻ Mông: người mới học, và cái phúc của kẻ biết mình chưa biết