🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ Hằng: bền lâu là biết giữ và biết đổi

Kinh Dịch trong đời sống · 8 phút đọc

Cô Lan và chú Hùng cưới nhau đã hai mươi ba năm.

Hồi mới cưới, hai người nghèo. Chú đi làm thuê, cô bán hàng ngoài chợ. Tối về, hai vợ chồng ngồi ăn cơm với nhau, kể chuyện cả ngày. Bây giờ, nhà đã có, con đã lớn, tiền cũng đủ. Nhưng tối về, mỗi người một cái điện thoại. Cơm ăn xong, ai về phòng nấy.

Cô Lan bảo, sao hồi xưa nghèo mà vui, giờ đủ đầy mà nhạt. Chú Hùng bảo, thì mình vẫn ở với nhau đó thôi. Có gì đâu mà than. Cô Lan không cãi. Nhưng cô biết, có một thứ đang mòn dần, mà không ai gọi tên được.

Người xưa có một quẻ nói đúng chuyện này. Quẻ Hằng.

Quẻ Hằng nói về sự lâu dài, bền bỉ. Tự Quái của sách Dịch giải thích vì sao quẻ Hằng đứng sau quẻ Hàm. Hàm là cảm nhau, là lúc hai người mới gặp, mới thương. Còn Hằng là đạo vợ chồng. Mà đạo vợ chồng là chuyện lâu dài, ăn đời ở kiếp cùng nhau. Không phải chuyện ăn xổi ở thì.

Quẻ Hằng có một câu thoán từ ngắn gọn: Hằng thì hanh thông, không lỗi, lợi ở chỗ giữ chính, lợi ở chỗ đi tiếp. Dịch ra lời thường, là: cái gì bền lâu thì mới hanh thông. Muốn bền lâu, phải giữ cho đúng đường. Và phải dám đi tiếp.

Nghe thì dễ. Làm thì khó. Vì bền lâu thường bị hiểu lầm là đứng yên một chỗ. Cưới nhau rồi thì thôi, cứ vậy mà sống. Làm nghề này rồi thì thôi, cứ vậy mà làm. Nhưng sách Dịch nói khác. Trong chương quẻ Hằng, sách giảng: Hằng bao quát chẳng những lẽ hằng, mà còn cả lẽ biến trong trời đất. Biết hằng mà không biết biến hóa, là chấp nhất, không thông. Biết biến mà không biết hằng, cũng không xong.

Nghĩa là, bền lâu không phải là giữ nguyên xi mọi thứ. Bền lâu là giữ cái gốc, và đổi cái ngọn. Gốc là gì? Là cái lời hứa ban đầu. Là cái tình nghĩa. Là cái lý do mình chọn người này, chọn nghề này, chọn con đường này. Ngọn là cách sống mỗi ngày. Cách nói chuyện. Cách quan tâm. Cách làm việc. Ngọn phải đổi theo thời gian, thì gốc mới còn.

Cô Lan nhớ lại, hồi xưa chú Hùng hay mua cho cô một ly chè sau giờ chợ. Giờ chú không mua nữa. Không phải chú hết thương. Mà chú nghĩ, giờ nhà đủ đầy rồi, cần gì ly chè. Nhưng cô Lan thì nhớ ly chè đó. Không phải vì chè ngon. Mà vì ly chè là cách chú nói, anh nhớ em.

Sách Dịch giảng quẻ Hằng bằng hình ảnh sấm và gió. Sấm với gió thường đi đôi với nhau, tăng cường lẫn nhau. Sấm là động, gió là thuận. Một bên mạnh mẽ, một bên nhu hòa. Hai thứ khác nhau, nhưng đi cùng nhau thì thành bền lâu. Vợ chồng cũng vậy. Một người nóng, một người nguội. Một người lo xa, một người sống hôm nay. Khác nhau không phải là vấn đề. Vấn đề là có đi cùng nhau hay không.

Trong sách còn có một câu rất đẹp. Mặt trời, mặt trăng được trời, nên chiếu sáng lâu dài. Bốn mùa biến hóa, nên thành tựu lâu dài. Thánh nhân bền lâu với đạo của mình, nên hóa thành được thiên hạ. Muốn hiểu ý tình của trời đất vạn vật, phải nhìn cái bền lâu của chúng.

Nói bằng lời thường, là: cái gì lâu dài cũng có một nhịp riêng. Mặt trời không chiếu sáng bằng cách cháy bùng lên một lúc. Nó chiếu sáng bằng cách đều đặn mỗi ngày. Vợ chồng cũng vậy. Không cần những lời to tát. Chỉ cần đều đặn. Một câu hỏi thăm mỗi tối. Một bữa cơm ăn cùng nhau, không điện thoại. Một việc nhỏ làm cho nhau, không cần ai nhắc.

Chú Hùng nghe cô Lan kể chuyện ly chè, thì im lặng một lúc. Hôm sau, chú đi làm về, ghé mua hai ly chè. Cô Lan cười. Ly chè vẫn vậy. Nhưng có một thứ đã đổi. Chú đã nhớ ra, bền lâu không phải là ở với nhau cho xong. Bền lâu là mỗi ngày, chọn ở với nhau một lần nữa.

Quẻ Hằng cũng nói về nghề nghiệp, về việc làm ăn, về bất cứ thứ gì mình muốn giữ lâu dài. Một người thợ làm nghề ba mươi năm, không phải vì anh ta làm y một cách suốt ba mươi năm. Mà vì anh ta giữ cái tâm với nghề, và đổi cách làm theo thời. Một người bạn chơi với nhau mấy chục năm, không phải vì hai người không bao giờ cãi nhau. Mà vì sau mỗi lần cãi nhau, hai người vẫn chọn quay lại với nhau.

Cho nên, nếu hôm nay bạn thấy một mối quan hệ, một công việc, một lời hứa đang nhạt dần, đừng vội kết luận là hết duyên. Hãy hỏi mình một câu, theo quẻ Hằng. Cái gốc của mình còn không? Nếu gốc còn, thì đừng bỏ. Hãy đổi cái ngọn. Đổi một thói quen nhỏ. Đổi một cách nói chuyện. Đổi một việc làm mỗi ngày.

Bền lâu, cuối cùng, không phải là không thay đổi. Bền lâu là thay đổi mà không mất gốc. Là đi tiếp, mà vẫn nhớ mình bắt đầu từ đâu. Là như mặt trời, mặt trăng, bốn mùa. Đổi mỗi ngày, mà vẫn là chính mình.

Những điều vừa nghe là cách người xưa đọc đời qua quẻ Dịch, để tham khảo và suy ngẫm. Không phải là lời đoán vận mệnh cho bất cứ ai.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Sách Dịch Kinh Đại Toàn Tập (Kim Định) — tập 3 (Hạ Kinh), chương quẻ Hằng, trang 17–20
Bài liên quanQuẻ Độn: lùi đúng lúc không phải là thuaQuẻ Tấn: tiến lên bằng ánh sáng, không bằng ồn àoQuẻ Khuê: khác nhau mà vẫn sống chung được