🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ Bác: khi mọi thứ cứ mòn dần, giữ lại cái gốc

Kinh Dịch trong đời sống · 6 phút đọc

Buổi sáng, bà Tư đứng trước cái tủ gỗ đã dùng hơn ba mươi năm. Cánh tủ lệch. Sơn bong từng mảng. Bản lề kêu cọt kẹt mỗi lần mở. Bà nói với con: "Tủ này hồi đó ba mày đóng, gỗ tốt lắm, mà giờ nó mục dần rồi."

Không có cái gì tự nhiên mà hỏng trong một đêm. Cái tủ mục dần. Cái áo sờn dần. Sức khỏe mòn dần. Một mối quan hệ cũng vậy, không phải một ngày mà hết thương nhau. Nó nhạt dần, ít nói dần, rồi một hôm nhìn lại, thấy xa nhau quá rồi.

Kinh Dịch có một quẻ nói đúng chuyện này. Quẻ Bác. Chữ Bác nghĩa là bóc, là lột, là mòn dần từng lớp. Sách xưa dịch một câu ngắn gọn: Bác là suy vi, là điêu tàn. Không phải sụp đổ ầm một cái. Mà là mòn. Mòn như vách đất gặp mưa, mỗi cơn mưa cuốn đi một ít.

Quẻ Bác có năm vạch âm ở dưới, chỉ còn một vạch dương ở trên cùng. Âm cứ lớn dần lên, dương cứ nhỏ dần đi. Người xưa xếp quẻ này vào tháng chín âm lịch, cuối thu, khi cây đã rụng gần hết lá, chỉ còn trơ cành. Nhìn quẻ mà biết thời. Thời đã sang lúc suy, thì đừng làm như lúc thịnh.

Nhiều người nghe tới đây thì sợ. Sợ là phải. Nhưng quẻ Bác không dạy người ta sợ. Nó dạy người ta giữ. Giữ cái gì? Giữ cái gốc.

Cái tủ của bà Tư, cánh đã lệch, sơn đã bong, nhưng khung vẫn còn chắc. Khung là gốc. Sơn là vỏ. Nhiều người loay hoay cả đời chỉ để giữ cái vỏ. Sơn lại, đánh bóng lại, che chỗ mục bằng một lớp mới. Che được một lúc, rồi mục vẫn mục. Trong khi cái khung thì không ai để ý, tới lúc khung gãy thì hết cứu.

Đời người cũng vậy. Có những thứ là vỏ. Chức danh là vỏ. Nhà to xe đẹp là vỏ. Lời khen của người ta là vỏ. Có những thứ là gốc. Sức khỏe là gốc. Chữ tín là gốc. Người thân còn thương mình là gốc. Lúc mọi thứ đang mòn dần, người khôn không chạy đi vá vỏ. Người khôn quay về giữ gốc.

Một người làm ăn thua lỗ, tiền mất dần, đó là lúc Bác. Anh ta có hai cách. Một là vay thêm, gồng thêm, làm ra vẻ mình vẫn ổn, giữ cái vỏ cho người ta nhìn. Hai là thu lại, cắt những khoản không cần, giữ lại vốn liếng ít ỏi và uy tín với người đã tin mình. Cách thứ hai nhìn thì thua. Nhưng đó là cách của người còn gốc. Còn gốc thì còn làm lại được.

Một người ốm lâu ngày, sức mòn dần, đó cũng là lúc Bác. Lúc đó đừng cố làm như mình còn khỏe. Ăn uống cho đàng hoàng. Ngủ cho đủ. Nghe lời bác sĩ. Giữ lại cái gốc là thân thể này. Thân còn thì mọi chuyện khác còn có thể tính sau.

Trong nhà, vợ chồng cãi nhau nhiều, tình cảm mòn dần, cũng là Bác. Đừng cố diễn cho hàng xóm thấy nhà mình vẫn êm ấm. Về nhà, ngồi xuống, nói với nhau một câu thật. Còn thương nhau không? Còn thì giữ. Giữ bằng việc nhỏ mỗi ngày, chứ không bằng lời hứa lớn.

Quẻ Bác còn nhắc một điều nữa. Sau Bác là Khôn, rồi tới Phục. Phục là lúc một vạch dương bắt đầu mọc lại từ dưới lên. Mòn tới tận cùng thì lại mọc. Nhưng mọc lại được chỉ khi gốc còn. Cây chặt hết rễ thì không mọc lại được nữa. Người mất hết gốc thì cũng vậy.

Cho nên gặp lúc Bác, đừng hoảng. Đừng vay mượn để giữ vỏ. Đừng gồng mình làm ra vẻ thịnh. Nhìn thẳng vào cái đang mòn, giữ lại cái còn chắc, sống giản dị lại một thời gian. Ăn ít lại mà ăn lành. Tiêu ít lại mà tiêu đúng. Nói ít lại mà nói thật.

Bà Tư cuối cùng không sơn lại cái tủ. Bà nhờ thợ thay hai cái bản lề, đóng lại cái khung cho chắc, rồi để nguyên màu gỗ cũ. Bà bảo: "Tủ cũ mà chắc, còn hơn tủ mới mà ọp ẹp." Cái tủ đó tới giờ vẫn dùng được.

Đời cũng vậy thôi. Lúc suy, giữ gốc là đủ. Gốc còn, mùa sau cây lại mọc.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Dịch Kinh Đại Toàn Tập, tập 2 (Thượng Kinh) — quẻ Sơn Địa Bác, tr.314
Bài liên quanQuẻ Đại Quá: cột đã cong, việc lớn cần người biết liệu sứcQuẻ Tổn: bớt một chút ở mình, thêm một chút cho ngườiQuẻ Quải: nói thẳng lúc cần nói, nhưng nói sao cho không đổ vỡ