🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ Quải: nói thẳng lúc cần nói, nhưng nói sao cho không đổ vỡ

Kinh Dịch trong đời sống · 6 phút đọc

Trong công ty, ai cũng biết anh trưởng phòng làm sai. Anh ta ký một khoản chi không đúng quy định, rồi bảo nhân viên im lặng. Cả phòng biết, nhưng không ai dám nói. Một hôm, chị Hoa, người làm lâu năm nhất, đứng lên trong cuộc họp và nói thẳng: "Khoản chi này sai quy định. Đề nghị xem lại."

Cả phòng im lặng. Anh trưởng phòng đỏ mặt. Nhưng tới cuối tuần, khoản chi được thu hồi. Không ai bị đuổi. Chị Hoa vẫn đi làm bình thường. Có người hỏi chị có sợ không. Chị nói: "Sợ chứ. Nhưng không nói thì sau này cả phòng cùng chịu."

Kinh Dịch có quẻ Quải, nói đúng chuyện này. Quải nghĩa là quyết, là nứt, là vỡ. Sách giải: tăng mãi có lúc rạn nứt, nước tức quá ắt phải vỡ bờ. Cái sai mà cứ để tăng mãi, tới lúc nó vỡ thì không còn cứu được nữa. Cho nên phải quyết. Phải nói ra, phải chặn lại, trước khi vỡ.

Nhưng nói thế nào, quẻ Quải dạy rất kỹ. Câu đầu tiên trong quẻ là: "Dương vu vương đình." Nghĩa là nói ra trước triều đình, nói ra chỗ đông người, nói công khai. Không nói lén sau lưng. Không xì xào trong góc. Nói thẳng, nói rõ, nói nơi ai cũng nghe được. Chị Hoa nói trong cuộc họp, trước mặt mọi người, đó là đúng cách của quẻ Quải.

Câu thứ hai: "Phu hiệu." Nghĩa là hô hào bằng cách chân thành, chính trung. Nói bằng lòng thật, không thêm thắt, không bịa đặt. Chị Hoa chỉ nói khoản chi sai quy định. Chị không nói anh trưởng phòng tham ô. Chị không gán tội nặng hơn sự thật. Nói đúng sự thật thì lời nói mới có sức nặng. Nói quá lên thì người ta chỉ nhớ cái quá, mà quên cái đúng.

Câu thứ ba: "Hữu lệ." Nghĩa là cũng nên lo sợ, đề phòng. Nói thẳng không có nghĩa là liều mạng. Người nói phải biết mình có thể bị phản công. Phải chuẩn bị. Chị Hoa trước khi nói đã giữ lại đầy đủ giấy tờ, đã hỏi ý kiến người có kinh nghiệm, đã tính tới chuyện xấu nhất là mình có thể mất việc. Nói mà không chuẩn bị thì không phải dũng cảm. Đó là liều.

Câu thứ tư: "Cáo tự ấp." Nghĩa là báo cho trong ấp biết công việc mình. Nói cho người trong nhà, người trong nhóm của mình biết trước. Đừng để người thân của mình bất ngờ. Chị Hoa đã nói với chồng trước khi nói trong cuộc họp. Chồng chị đồng ý. Vậy là chị có hậu phương. Người nói thẳng mà không có ai đứng sau, rất dễ gục.

Và câu cuối cùng, quan trọng nhất: "Bất lợi tức nhung." Nghĩa là chẳng nên điều động đao binh. Nói thẳng để sửa sai, không phải để đánh nhau. Mục đích của quẻ Quải không phải là hạ bệ ai. Mục đích là chặn cái sai lại, để mọi người còn làm việc được với nhau. Chị Hoa nói xong, chị vẫn chào anh trưởng phòng mỗi sáng. Chị không hả hê. Chị không kể công. Việc sai được sửa, người sai còn đường quay lại. Đó mới là Quải trọn vẹn.

Nhiều người sợ nói thẳng, vì sợ mất lòng. Nhưng quẻ Quải nhắc: nước tức quá thì vỡ bờ. Im lặng không làm cái sai biến mất. Im lặng chỉ để cái sai lớn dần, tới lúc vỡ thì ai cũng bị cuốn theo. Nói sớm thì đau một chút. Im lặng thì đau nhiều hơn, mà đau cả đám.

Ngược lại, cũng có người nói thẳng nhưng nói sai cách. Nói sau lưng. Nói quá sự thật. Nói để hạ nhục người ta. Nói xong rồi khoe mình dũng cảm. Đó không phải Quải. Đó là dùng quẻ Quải để đánh nhau. Quẻ dạy nói công khai, nói thật, nói có chuẩn bị, nói để sửa chứ không để giết.

Trong nhà cũng vậy. Vợ chồng có chuyện không vừa ý, nói thẳng với nhau vẫn hơn là im lặng rồi âm ỉ. Nhưng nói thẳng trong nhà cũng phải đúng cách: nói lúc bình tĩnh, nói đúng chuyện, nói để tìm cách sửa, không lôi chuyện cũ ra mà đay. Nói mà cả hai cùng nhẹ lòng, đó là Quải. Nói mà nhà tan, đó không phải Quải, đó là mình chưa học xong quẻ.

Đây là cách người xưa đọc quẻ Quải, để tham khảo trong đời sống, không phải lời phán chắc chắn về vận mệnh. Quẻ chỉ nhắc một điều: cái sai cần được nói ra, nhưng nói sao cho không đổ vỡ, mới là trí tuệ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Dịch Kinh Đại Toàn Tập, tập 3 (Hạ Kinh) — quẻ Trạch Thiên Quải, tr.169
Bài liên quanQuẻ Hoán: lòng người đã tan, gom lại bằng cách nàoQuẻ Phong: lúc đang thịnh, nhớ giữ mình cho ngày xếQuẻ Đoài: vui cho đúng, lòng người mới theo