🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ Khiêm: càng giỏi càng cúi đầu, càng bền

Kinh Dịch trong đời sống · 6 phút đọc

Trong xóm tôi có một anh thợ sửa xe. Tay nghề giỏi nhất vùng. Xe nào khó, người ta cũng đẩy qua tay anh. Vậy mà anh ít nói lắm. Khách hỏi sao anh không mở tiệm lớn, không treo biển hiệu cho oai, anh chỉ cười. Anh bảo, mình sửa được xe thì cứ sửa cho tốt. Biển to hay nhỏ, xe nó không biết đọc.

Nghe thì đơn giản. Nhưng nghĩ kỹ, đó là cả một cách sống. Nhiều người giỏi một chút đã muốn cho cả thiên hạ biết mình giỏi. Nói nhiều về mình. Khoe thành tích. Sợ người khác không thấy. Rồi càng khoe, càng mệt. Vì giữ cái tiếng giỏi còn mệt hơn giữ cái nghề giỏi.

Kinh Dịch có một quẻ nói đúng chuyện này. Đó là quẻ Khiêm. Sách xưa viết: người quân tử khiêm tốn là để tự giữ mình. Khiêm tốn ở đây không phải là giả vờ yếu. Cũng không phải là cúi đầu trước người khác. Mà là biết mình đang ở đâu, và không cần phô ra.

Hình tượng của quẻ Khiêm rất hay. Trên là đất, dưới là núi. Núi vốn cao. Nhưng trong quẻ này, núi lại nằm dưới đất. Cái cao mà chịu ở thấp. Cái mạnh mà không tranh chỗ cao. Người xưa nhìn vào đó mà dặn: càng có thực lực, càng nên khiêm nhường.

Trong đời thường, ta gặp chuyện này hoài. Một người làm ăn phát đạt, đi đâu cũng kể mình giàu cỡ nào. Lúc đầu người ta nể. Lâu dần người ta tránh. Không phải vì họ ghét người giàu. Mà vì ở gần người lúc nào cũng muốn hơn mình, mệt lắm. Ngược lại, có người thành đạt mà vẫn ăn nói nhẹ nhàng, vẫn lắng nghe người khác. Người như vậy đi đâu cũng được quý.

Khiêm tốn còn giúp ta nghe được lời thật. Người kiêu ngạo khó nghe lời chê. Ai góp ý, họ cho là ghen tị. Ai nhắc lỗi, họ cho là xúc phạm. Thế là lỗi cứ ở yên đó, lớn dần lên. Người khiêm tốn thì khác. Họ coi lời chê là một món quà. Nghe xong, đúng thì sửa, sai thì bỏ qua. Nhờ vậy mà họ tiến bộ âm thầm, bền bỉ.

Có người lại hiểu lầm khiêm tốn với tự ti. Tự ti là nghĩ mình kém, không dám làm. Khiêm tốn là biết mình giỏi ở đâu, yếu ở đâu, và không lấy cái giỏi ra để đè người khác. Người tự ti không dám nhận việc lớn. Người khiêm tốn nhận việc lớn, làm xong rồi mới nói. Cái khác nhau nằm ở đó.

Tôi nhớ có lần anh thợ xe kể. Hồi mới mở tiệm, có người thách anh sửa một chiếc xe mà ba chỗ khác đã bó tay. Anh sửa được. Chủ xe mừng quá, đưa thêm tiền. Anh chỉ lấy đúng giá đã báo. Anh bảo, mình lấy hơn thì lần sau người ta ngại tới. Giữ chữ tín, giữ khách lâu dài, còn hơn ăn một lần cho đậm. Đó là khiêm tốn trong làm ăn. Không tham, không khoe, mà khách cứ tìm tới.

Quẻ Khiêm còn dạy một điều nữa. Khiêm tốn không phải là thái độ trong một lúc. Mà là cách giữ mình suốt đời. Lúc nghèo mà khiêm tốn thì dễ. Lúc giàu mà vẫn khiêm tốn mới khó. Lúc chưa ai biết mình mà im lặng thì dễ. Lúc cả xóm biết mình giỏi mà vẫn im lặng mới khó. Cho nên người xưa mới nói khiêm tốn là để tự giữ mình. Giữ cái tâm mình khỏi phình to.

Trong nhà cũng vậy. Vợ chồng, cha con, anh em. Người nào cũng muốn mình đúng. Cãi nhau, nhiều khi không phải vì chuyện lớn. Mà vì ai cũng muốn thắng. Nếu một người chịu lùi một bước, chịu nói câu em sai rồi, anh sai rồi, thì nhà yên. Cái lùi đó không phải là thua. Đó là khiêm. Mà nhà yên thì mới làm được việc lớn.

Vậy nên, học quẻ Khiêm không phải để đi bói. Mà để soi lại mình. Hôm nay mình có đang khoe quá không. Có đang nói nhiều về mình quá không. Có đang vì muốn hơn người khác mà làm khổ mình không. Nếu có, thì hạ xuống một chút. Như núi chịu nằm dưới đất. Núi vẫn là núi. Cao vẫn là cao. Chỉ là nó không cần đứng lên để chứng minh.

Anh thợ xe trong xóm tôi giờ vẫn sửa xe ở tiệm nhỏ. Khách vẫn đông. Học trò anh dạy ra, đứa nào cũng giỏi. Có đứa mở tiệm lớn hơn cả thầy. Anh vẫn cười. Anh bảo, trò giỏi hơn thầy là mừng. Người như vậy, đi đâu cũng có người thương. Đó là cái phúc của người khiêm tốn. Không ồn ào. Nhưng bền.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Sách Dịch Kinh Đại Toàn tập 1 — trang 34 (quẻ Khiêm: Khiêm khiêm quân tử ti dĩ tự mục dã)
Bài liên quanQuẻ Tụng: thắng một vụ kiện, thua một đời ngườiQuẻ Sư: làm sếp trước hết phải có kỷ luậtQuẻ Đồng Nhân: một mình đi nhanh, cùng nhau đi xa