🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Quẻ Sư: làm sếp trước hết phải có kỷ luật

Kinh Dịch trong đời sống · 7 phút đọc

Một người bạn tôi được cất nhắc làm quản lý. Lần đầu cầm một đội mười mấy người, bạn lúng túng lắm. Trước đây, bạn chỉ lo phần việc của mình. Giờ phải lo cho cả đội. Có người làm chậm, có người hay đi trễ, có người không nghe lời. Bạn hỏi tôi, làm sếp thì phải làm gì trước. Tôi bảo, trước hết phải có luật. Mà luật đó, mình phải giữ trước.

Kinh Dịch có một quẻ nói về chuyện này. Đó là quẻ Sư. Sư có nghĩa là quân đội đông đúc. Nghe thì tưởng chỉ nói chuyện đánh trận. Nhưng thật ra, quẻ Sư nói về cách dẫn dắt một tập thể. Dù là một đội quân, một công ty, hay một gia đình đông người, nguyên tắc cũng giống nhau.

Trong sách Tôn Ngô Binh Pháp, người xưa dẫn lời quẻ Sư. Hào đầu tiên nói: quân ra có luật. Nghĩa là, quân đội ra trận thì phải có phép tắc. Lấy phép tắc để mọi người đều theo. Câu này nghe khô khan. Nhưng nghĩ kỹ thì đó là nền móng của mọi tổ chức. Không có luật, đông người chỉ là đám đông. Có luật, đông người mới thành đội ngũ.

Nhiều người làm sếp mắc một lỗi. Họ ra luật cho nhân viên, nhưng bản thân thì ngoại lệ. Nhân viên đi trễ thì phạt. Mình đi trễ thì bảo bận việc. Nhân viên làm sai thì mắng. Mình làm sai thì im lặng. Đội ngũ nhìn vào đó mà mất lòng tin. Người ta không nghe lời người nói hay. Người ta nghe lời người làm gương.

Bạn tôi kể, tuần đầu làm quản lý, bạn tới sớm nhất, về muộn nhất. Họp thì bạn nói ít, nghe nhiều. Ai làm tốt, bạn khen ngay trước mặt mọi người. Ai làm sai, bạn gọi riêng ra nói, không mắng trước đám đông. Một tháng sau, đội vào nếp. Không phải vì bạn giỏi ra lệnh. Mà vì bạn giữ luật trước, nên người khác tự giữ theo.

Quẻ Sư còn nhắc một điều quan trọng. Người cầm đầu phải chính trực. Quân đội mà tướng tham lam, lính sẽ cướp bóc. Công ty mà sếp ăn chặn, nhân viên sẽ tìm cách lách luật. Gia đình mà cha mẹ thiên vị, con cái sẽ ganh tị nhau. Cái đầu mà lệch, cả thân sẽ lệch theo. Cho nên chọn người đứng đầu, điều đầu tiên không phải là giỏi. Mà là ngay thẳng.

Cũng có người hiểu lầm, tưởng làm sếp là phải cứng rắn, phải quát tháo. Nhưng cứng rắn không phải là to tiếng. Người tướng giỏi không cần la hét. Lệnh ban ra rõ ràng, thưởng phạt công bằng, thì lính tự nghe. Người sếp giỏi cũng vậy. Nói một lần, làm đúng một lần, thì lần sau chỉ cần nhắc nhẹ. Quát tháo nhiều, người ta nhờn. Mà nhờn rồi thì lệnh không còn giá trị.

Trong quẻ Sư, quân đội đông đúc mà vẫn có trật tự. Đông không phải là vấn đề. Vấn đề là có tổ chức hay không. Một đội mười người mà mỗi người làm một kiểu thì rối. Một đội trăm người mà ai cũng biết việc của mình thì êm. Cho nên làm sếp, việc đầu tiên là chia việc cho rõ. Ai làm gì, chịu trách nhiệm tới đâu, thưởng phạt ra sao. Rõ ràng từ đầu, về sau đỡ cãi nhau.

Có một điều nữa. Người dẫn dắt phải biết thương người dưới mình. Quân ra trận, tướng ăn cùng lính, ngủ cùng lính, thì lính mới liều mình. Sếp mà chỉ biết ngồi phòng máy lạnh, bắt nhân viên làm tới khuya, thì nhân viên làm cho có. Họ không bỏ việc ngay đâu. Nhưng họ bỏ tâm huyết. Mà mất tâm huyết thì công ty chỉ còn cái vỏ.

Bạn tôi sau một năm làm quản lý, đội của bạn đạt chỉ tiêu cao nhất công ty. Bạn bảo, bí quyết không có gì lạ. Luật rõ ràng, mình giữ trước, khen chê công bằng, và đừng bao giờ để người dưới mình cảm thấy bị bỏ rơi. Nghe đơn giản. Nhưng làm được mỗi ngày, tháng này qua tháng khác, thì không đơn giản chút nào.

Học quẻ Sư không phải để đi đánh trận. Mà để học cách dẫn dắt người khác, và học cách tự dẫn dắt chính mình. Vì trước khi cầm một đội, ta phải cầm được bản thân. Kỷ luật với chính mình trước. Dậy đúng giờ mình đặt ra. Làm đúng việc mình đã hứa. Giữ đúng lời mình đã nói. Làm được vậy, thì khi đứng trước người khác, lời mình mới có trọng lượng.

Quân ra có luật. Câu nói mấy ngàn năm rồi mà vẫn đúng. Một tập thể muốn đi xa, phải có phép tắc. Một người muốn dẫn dắt người khác, phải giữ phép tắc trước. Đó là bài học của quẻ Sư. Không ồn ào. Nhưng ai làm được thì bền.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tôn Ngô Binh Pháp — trang 155 (quẻ Sư, hào Sơ lục: Quân ra có luật, lấy phép để so tày mọi người)
• Bói Dịch Diễn Cầm Tam Thế — trang 12 (quẻ Sư: quân đội đông đúc)
Bài liên quanQuẻ Đồng Nhân: một mình đi nhanh, cùng nhau đi xaQuẻ Đại Hữu: có nhiều rồi, giữ sao cho không mấtHà Đồ và Lạc Thư: hai bức đồ mở đầu Kinh Dịch