🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Kinh Dịch trong đời sống

Dụng thần: hỏi việc gì, nhìn hào ấy

Kinh Dịch trong đời sống · 7 phút đọc

Có một bà cụ ở chợ hay kể chuyện con trai bà đi xem bói. Cậu hỏi một câu về việc làm ăn, thầy bói nói lan man cả buổi: nào là vận hạn, nào là sao chiếu, nào là nhà cửa, nào là vợ con. Cậu nghe xong chẳng nhớ gì, cũng chẳng biết phải làm gì. Bà cụ nghe kể chỉ lắc đầu: hỏi một việc mà trả lời mười việc, thì cũng như không trả lời. Câu chuyện ấy làm tôi nhớ tới hai chữ dụng thần trong Kinh Dịch.

Dụng thần là hào chính của việc mình hỏi. Sách cổ dạy rất rõ: hào dịch chẳng phải là thân hào, đầu tiên nên luận dụng thần. Nghĩa là trong sáu hào của một quẻ, hào nào cũng có vai, nhưng chỉ có một hào là chính cho việc đang hỏi. Hỏi tiền thì dụng thần là hào tài. Hỏi công danh thì dụng thần là hào quan. Hỏi bệnh thì dụng thần là hào của thân mình. Hỏi con cái thì dụng thần là hào tử tôn. Tìm đúng hào ấy rồi mới luận. Chưa tìm được dụng thần mà đã luận thì như bắn tên không có đích.

Người xưa còn dặn: dụng thần sinh hợp là điều tốt, dụng thần bị khắc hại thì phải cẩn thận. Nghĩa là xem hào chính ấy đang mạnh hay yếu, đang được giúp hay đang bị chèn ép. Hào mạnh thì việc có hy vọng. Hào yếu thì việc còn gian nan. Không cần nhìn hết sáu hào, chỉ cần nhìn cho kỹ hào chính. Cái chính còn vững thì những cái phụ rối mấy cũng gỡ được. Cái chính đã đổ thì cái phụ có tốt mấy cũng không cứu nổi.

Nghe thì là chuyện xem quẻ, nhưng dụng thần là một cách nghĩ rất thực tế. Trong đời mình, việc gì cũng có một cái chính. Nuôi con, cái chính là con khỏe và nên người, không phải là con học trường nào. Làm ăn, cái chính là hàng thật và khách tin, không phải là biển hiệu to hay nhỏ. Giữ nhà, cái chính là vợ chồng thuận nhau, không phải là nhà to hay bé. Nhiều người khổ vì nhìn lộn cái chính. Lo cái phụ nhiều hơn cái chính, rồi cái chính hỏng lúc nào không hay.

Có người làm ăn cả đời mà không khá. Hỏi ra mới biết, ngày nào cũng lo đối phó với đối thủ, lo chạy theo mốt, lo giữ thể diện. Cái chính là hàng hóa và khách hàng thì bỏ bê. Dụng thần của việc làm ăn là khách tin mình. Khách còn tin thì việc còn sống. Khách mất tin thì mọi mánh khóe đều vô ích. Hiểu được như vậy, người ta bớt lo chuyện ngoài lề, tập trung vào chuyện cốt lõi.

Có người nuôi con mà con càng lớn càng xa. Hỏi ra mới biết, ngày nào cũng lo điểm số, lo thi cử, lo con hơn con nhà người ta. Cái chính là con vui và con khỏe thì không ai hỏi tới. Dụng thần của việc nuôi con là lòng con. Lòng con còn gần cha mẹ thì dạy gì cũng được. Lòng con đã xa thì dạy gì cũng như nước đổ lá khoai. Biết cái chính ở đâu, cha mẹ sẽ bớt ép, thêm nghe.

Người xưa còn dạy một câu nữa: thế hào trì thế là mạnh nhất, mưu việc gì cũng toại ý. Thế hào là hào của chính mình, hào đại diện cho người hỏi. Khi thế hào vững, dụng thần lại sinh hợp, thì việc hanh thông. Nghĩa là hai thứ phải cùng tốt: mình phải vững, và việc mình nhắm tới phải đúng. Mình vững mà việc sai thì cũng như chèo thuyền ngược dòng. Việc đúng mà mình yếu thì cũng như thuyền tốt mà không có người chèo.

Vậy nên dụng thần dạy ta hai việc. Một là, trước khi làm gì, hãy hỏi cho rõ: cái chính của việc này là gì. Hai là, hãy xem cái chính ấy đang mạnh hay yếu, rồi mới quyết. Đừng làm ngược: làm rồi mới hỏi, hỏng rồi mới tìm. Người khôn không làm nhiều việc, mà làm đúng việc. Không nhìn nhiều chỗ, mà nhìn đúng chỗ. Một hào mà nhìn cho thấu, còn hơn sáu hào mà nhìn cho qua.

Trong nhà cũng vậy. Vợ chồng cãi nhau, cái chính thường không phải là chuyện ai rửa bát. Cái chính là ai cũng thấy mình bị coi nhẹ. Cha mẹ giận con, cái chính thường không phải là điểm thi. Cái chính là cha mẹ sợ con đi lạc. Tìm được cái chính thì lời nói mới trúng. Nói trúng thì người nghe mới xuôi. Còn cứ cãi nhau về chuyện phụ, cãi cả đời cũng không hết.

Hỏi việc gì, nhìn hào ấy. Đó là cả một nghệ thuật sống gói trong hai chữ dụng thần. Đời người có quá nhiều thứ để lo. Ai cũng chỉ có hai mươi bốn giờ một ngày. Không thể lo hết mọi thứ. Nhưng có thể lo đúng thứ. Tìm ra cái chính, giữ cho nó vững, rồi để những thứ khác tự xếp quanh nó. Đó là cách người xưa dùng Kinh Dịch. Không phải để đoán tương lai, mà để sống cho rõ ràng, từng việc một.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Bốc Phệ Cách Ngôn — trang 7
• Bốc Phệ Cách Ngôn — trang 8
Bài liên quanTám quẻ, hai mươi bốn tiết: Kinh Dịch và mùa vụ người xưaTiên Thiên và Hậu Thiên Bát Quái: hai tấm bản đồ của một đời ngườiHà Đồ, Lạc Thư: con số của người xưa, bài học cho người nay