Buổi chiều tan tầm, đường chật cứng. Tôi đi xe máy, phía trước một chiếc ô tô muốn rẽ phải, còn tôi muốn đi thẳng. Ai cũng vội. Người lái ô tô bấm còi, tôi cũng không chịu lùi. Hai bên giằng nhau giữa ngã tư, xe phía sau dồn lại, còi inh ỏi. Chỉ vì không ai chịu nhường nhau một bước, cả một đoạn đường kẹt cứng thêm mười phút.
Hôm khác, cũng ngã tư đó, một bác xe ôm chở khách dừng lại, vẫy tay cho tôi qua trước. Tôi qua rồi, bác mới đi. Mất của bác có hai giây. Nhưng dòng xe phía sau chảy đều, không ai phải bóp còi. Tôi đi tiếp, trong lòng thấy nhẹ hẳn. Một cái nhường nhỏ, cả con đường khác hẳn.
Đường sá là vậy, đời sống cũng vậy. Rất nhiều chuyện rắc rối không bắt đầu từ chuyện lớn, mà bắt đầu từ việc không ai chịu nhường ai một chút. Vợ chồng cãi nhau vì ai cũng muốn mình đúng. Anh em trong nhà giận nhau vì miếng đất, vì câu nói, vì ai cũng nghĩ mình thiệt. Đồng nghiệp mất lòng nhau vì ai cũng muốn phần hơn. Mỗi người chỉ cần lùi một bước, chuyện đã khác. Nhưng lùi một bước khó hơn tiến ba bước, vì cái tôi của mình không chịu thua.
Trong kinh Pháp Cú có câu: hận thù diệt hận thù, đời này không có được. Chỉ có không hận mới diệt được hận thù, đó là định luật ngàn thu. Nghe thì cao xa, nhưng đem ra đường, ra nhà, là thấy ngay. Người ta chen mình, mình chen lại, hận thù cứ nối nhau. Người ta nóng với mình, mình nóng lại, lửa cứ cháy lan. Chỉ khi có một người dừng lại, chịu nhường, thì sợi dây đó mới đứt. Nhường không phải là thua. Nhường là cắt đứt cái vòng luẩn quẩn đó.
Có người sợ nhường rồi sẽ bị lấn tới. Sợ người ta thấy mình hiền thì bắt nạt. Nỗi sợ đó cũng có lý. Nhưng nhường khác với nhu nhược. Nhường là mình chủ động dừng lại khi thấy tranh nhau chẳng đi tới đâu. Còn nhu nhược là mình sợ, mình chịu đựng, trong lòng vẫn ấm ức. Nhường mà lòng nhẹ, đó mới là nhường thật. Nhường mà trong lòng vẫn hậm hực, vẫn chờ dịp trả đũa, thì chưa phải nhường, chỉ là nén lại để chờ dịp bùng ra.
Nhân quả của sự nhường nhịn thấy được ngay trong ngày. Người hay nhường, đi đâu cũng được người ta thương. Đồng nghiệp quý, vì làm việc với người biết nhường thì dễ thở. Hàng xóm quý, vì ở cạnh người biết nhường thì yên ổn. Con cái nhìn cha mẹ biết nhường nhau, lớn lên cũng học được cách đó. Ngược lại, người lúc nào cũng phải thắng, thắng được một lần, hai lần, nhưng càng ngày càng ít người muốn ở gần. Thắng nhiều, mà cô đơn. Đó cũng là một loại quả.
Nhường trên đường cũng là một cách tu giữa đời thường. Không cần lên chùa, không cần tụng kinh dài. Chỉ cần lúc kẹt xe, mình dừng lại cho người ta qua. Lúc xếp hàng, mình không chen lên trước. Lúc vợ chồng cãi nhau, mình im một chút, để cơn nóng qua đi rồi hãy nói. Mỗi lần như vậy, mình gieo một nhân lành. Nhân đó không mất đi đâu. Nó nằm trong cách người ta nhớ về mình, trong không khí của gia đình mình, trong sự yên ổn của chính lòng mình.
Đương nhiên, có những chuyện không thể nhường. Chuyện đúng sai rõ ràng, chuyện liên quan đến sự an toàn, đến công bằng, thì phải nói rõ, phải giữ vững. Nhường không có nghĩa là để người khác làm điều sai. Nhường là trong những chuyện có thể nhường được, mình chọn nhường, để mọi việc trôi chảy, để lòng người nhẹ nhàng. Phân biệt được lúc nào nên nhường, lúc nào nên giữ, đó là trí tuệ.
Chiều nay tan tầm, nếu lại gặp ngã tư đông đúc, thử nhường một lần xem. Cho người ta qua trước, mình đi sau hai giây. Hai giây đó chẳng làm mình muộn hơn bao nhiêu, nhưng có thể làm cả đoạn đường bớt đi một tiếng còi, bớt đi một cơn giận. Một bước nhường trên đường, là một hạt giống lành gieo giữa đời thường. Gieo rồi, thế nào cũng có ngày gặt.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư