🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Lường gian của người: nhân quả của cân non giạ thiếu

Nhân quả – nghiệp báo · 6 phút đọc

Chợ sáng. Bà Tư bán rau. Khách quen đưa tay lấy bó rau, bà cân, tính tiền. Cái cân của bà, một ký chỉ có chín lạng. Khách quen lâu năm tin tưởng, không bao giờ kiểm lại. Bà nghĩ: "Một lạng có bao nhiêu. Ai bán hàng mà chẳng vậy."

Một lạng rau, mấy ngàn bạc. Nhỏ lắm. Nhưng ngày nào cũng mấy chục khách, mỗi khách một lạng. Tháng nào cũng vậy. Năm nào cũng vậy. Tiền gian góp lại, thành một khoản không nhỏ. Bà Tư thấy mình khôn. Người ta không biết, mình lời.

Nhưng có một thứ bà Tư không tính được. Đó là chữ tín. Và đó là nhân quả.

Trong kinh Phạm Võng, giới thứ ba mươi hai dạy rõ. Phật tử không được buôn bán dao, gậy, cung, tên, những khí giới sát sinh. Không được chứa cân non giạ thiếu. Không được nương thế lực quan quyền mà lấy tài vật của người. Nếu cố tâm làm các điều trên, Phật tử này phạm tội khinh.

Chú giải còn nói rõ hơn. Chứa cất cân non, giạ thiếu phạm tội khinh. Nếu dùng cân non, giạ thiếu mà lường gian của người, thời thuộc về tội trọng thứ hai. Cứ theo giá đồ vật về phần gian lận mà định tội. Lường gian của người. Bốn chữ đó nặng lắm. Không phải là cân thiếu. Mà là lường gian. Lường là đong, là đo, là cân. Gian là gian dối. Dùng cái cân của mình để lấy gian phần của người ta. Tội đó, trong kinh, xếp vào hàng trọng.

Vì sao một lạng rau mà tội nặng vậy. Vì nhân không đo bằng lạng. Mà đo bằng lòng gian. Cân non một lạng, lòng gian là một. Cân non mười ký, lòng gian cũng là một. Cái cân lệch đi một chút, nhưng cái lòng thì đã lệch hẳn. Lòng đã lệch, thì không chỉ lệch ở cái cân. Mà lệch ở mọi chuyện khác nữa. Hôm nay gian một lạng rau. Mai gian một ký gạo. Mốt gian cả tiền của người thân. Lòng gian như nước thấm. Thấm riết, ướt hết cả con người.

Khách mất tiền ít. Nhưng người bán mất nhiều hơn. Mất chữ tín. Chữ tín là vốn lớn nhất của người buôn bán nhỏ. Bà Tư bán rau, không có thương hiệu, không có quảng cáo. Bà chỉ có một thứ. Là khách tin bà. Khách tin thì mới quay lại. Khách quay lại thì sạp mới sống. Một ngày khách phát hiện ra cái cân non, sạp đó chết. Không phải chết vì mất một lạng. Mà chết vì mất niềm tin. Niềm tin mất rồi, có sửa cân lại cũng không lấy lại được.

Lại có một quả báo nữa, ít ai để ý. Tiền gian không ở lại. Vào cửa trước, ra cửa sau. Hôm nay lời được mấy chục ngàn từ cân non. Mai con ốm, tiền thuốc hết mấy trăm ngàn. Mốt xe hư, tiền sửa hết mấy triệu. Tiền ngay thẳng kiếm được thì ở lại. Tiền gian lận kiếm được thì đi nhanh lắm. Như nước đổ lá khoai. Như cát chảy qua tay. Nắm chặt mấy cũng không giữ được.

Có người nói: "Ai cũng làm vậy, mình không làm thì thiệt." Nghe thì có lý. Nhưng thử nghĩ lại. Người ta làm sai, mình làm theo, thì mình cũng sai. Sai chung không thành đúng. Cả chợ cùng cân non thì cả chợ cùng mất khách. Khách bỏ chợ đi siêu thị, đi cửa hàng có cân điện tử. Lúc đó, ai cũng thiệt. Người bán thật thì thiệt vì bị vạ lây. Người bán gian thì thiệt vì mất nghề.

Cho nên, làm người buôn bán, hãy giữ cái cân cho ngay. Cân đủ, bán thật. Rau chín lạng thì nói chín lạng, tính tiền chín lạng. Khách hỏi sao cân này nhẹ, mình nói thật, mình bớt tiền. Khách thương người thật thà. Khách quay lại với người thật thà. Tháng này lời ít hơn một chút. Nhưng tháng sau, năm sau, sạp vẫn còn. Còn sạp là còn nghề. Còn nghề là còn đường sống lâu dài.

Một lạng rau nhỏ. Nhưng nhân quả của nó không nhỏ. Gian một lạng, mất cả chữ tín một đời. Cân đủ một ký, giữ được cái nghiệp làm ăn cho con cháu mai sau. Chọn cái nào, là chọn nhân nào. Mà nhân nào thì quả đó. Chuyện cái cân, suy cho cùng, là chuyện cái lòng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Phạm Võng Phẩm Bồ Tát Tâm Địa (HT Thích Trí Tịnh dịch) — trang 19
• Kinh Phạm Võng Phẩm Bồ Tát Tâm Địa (HT Thích Trí Tịnh dịch) — trang 35
Bài liên quanKhen một câu đúng lúc: nhân quả của lời lànhMua vé số mỗi ngày: nhân quả của lòng tham may rủiGiỏi rồi tự cao: nhân quả của tâm kiêu mạn