🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Khen một câu đúng lúc: nhân quả của lời lành

Nhân quả – nghiệp báo · 6 phút đọc

Thằng cháu học dở. Cả nhà chê. "Học gì mà dốt." "Nhìn con nhà người ta mà học." Nó nghe riết, nó tin luôn mình dốt thật. Nó không thèm học nữa. Học làm gì, đằng nào cũng bị chê.

Một hôm, nó rửa được chồng bát. Rửa sạch. Bà nội nhìn, nói một câu: "Hôm nay cháu rửa bát sạch ghê. Bà khen." Nó cười. Cười toe toét. Hôm sau, nó tự giác ra rửa bát tiếp. Không ai bảo. Hôm sau nữa, nó rửa luôn cả ấm chén. Rồi nó bắt đầu dọn bàn. Rồi nó hỏi bà: "Bà ơi, còn việc gì cho cháu làm không?"

Một câu khen. Đổi hướng một đứa trẻ.

Trong kinh Pháp Cú có câu kệ nói về lời nói như vậy. Nói lên lời ôn hòa, lợi ích và chân thật, không mất lòng một ai. Ta gọi đó là Bà-la-môn. Lời ôn hòa. Lời lợi ích. Lời chân thật. Ba thứ đó đi chung với nhau. Thiếu một thứ, lời khen thành lời nịnh. Nịnh là khen điều không có. Khen thật là thấy điều tốt có thật, rồi nói ra.

Bà nội khen cháu rửa bát sạch. Bát sạch là có thật. Không phải nịnh. Lời khen đó ôn hòa, vì bà nói nhẹ nhàng. Lợi ích, vì nó làm cháu muốn làm tiếp. Chân thật, vì bát sạch thật. Đủ ba điều, một câu khen thành một hạt giống lành.

Người ta hay nghĩ bố thí là cho tiền, cho gạo, cho đồ. Nhưng bố thí bằng lời nói cũng là bố thí. Mà là thứ bố thí rẻ nhất, mà quý nhất. Tiền thì có lúc hết. Lời lành thì nói hoài không hết. Một câu khen đúng lúc, có khi cứu được một con người.

Đúng lúc là lúc nào. Là lúc người ta đang yếu lòng nhất. Đứa trẻ vừa làm được một việc tốt nhỏ, đang chờ xem có ai thấy không. Người chồng vừa sửa được cái quạt hư, đang chờ vợ nói một câu. Người vợ vừa nấu được bữa cơm ngon sau nhiều ngày vụng về, đang chờ chồng gật đầu. Những lúc đó, một câu khen là một bàn tay kéo người ta lên. Một câu chê, một câu im lặng, là một bàn tay đẩy người ta xuống.

Ngược lại, lời chê đúng lúc yếu lòng thì độc lắm. Đứa trẻ đang cố gắng mà bị chê, nó buông luôn. Người lớn đang tập làm việc tốt mà bị chê, họ thôi không làm nữa. Một mầm tốt vừa nhú lên, một câu nói nặng là dập tắt. Mà dập tắt rồi, trồng lại khó gấp mười lần.

Cho nên, khen cũng phải học. Học khen cho đúng. Khen việc, đừng khen chung chung. Đừng nói "Con giỏi quá." Nói "Hôm nay con rửa bát sạch, bà thấy vui." Khen việc cụ thể, người ta biết mình được khen vì cái gì. Họ sẽ làm lại việc đó. Khen chung chung, người ta nghe cho vui tai rồi quên.

Khen cũng phải khen thật. Đừng khen điều không có. Đứa trẻ học dốt mà khen nó học giỏi, nó biết mình đang bị dối. Lời khen giả làm người ta mất tin. Mất tin rồi, lời khen thật sau này cũng không còn tác dụng.

Còn một điều nữa. Khen người khác không làm mình nhỏ đi. Nhiều người sợ khen người khác, sợ người ta hơn mình. Sợ khen con nhà người ta thì con mình thua thiệt. Nghĩ vậy là lầm. Khen người khác là gieo nhân lành. Nhân lành đó trổ thành quả là người ta quý mình. Là nhà mình vui vẻ. Là con mình học được cách nhìn thấy điều tốt ở người khác, thay vì chỉ nhìn thấy điều xấu.

Mỗi ngày, hãy tìm một điều tốt có thật ở người bên cạnh mà nói ra. Chồng sửa được cái bóng đèn. Khen. Vợ nấu canh vừa miệng. Khen. Con tự xếp được đôi giày. Khen. Đồng nghiệp giúp mình một tay. Khen. Một câu thôi. Không tốn tiền. Không tốn sức. Mà gieo được một hạt lành.

Lời nói là nhân. Nhân lành thì quả lành. Một câu khen đúng lúc, hôm nay làm một đứa trẻ cười. Mai làm một gia đình ấm. Mốt làm một con người tốt lên. Nhân quả của lời lành, đi xa hơn mình tưởng nhiều lắm.

Bà nội khen cháu một câu, cháu rửa bát cả tuần. Đó là nhân quả nhãn tiền. Ai cũng thấy được. Còn bao nhiêu nhân quả của lời lành nữa, đang âm thầm trổ trong lòng người, mà mình không thấy. Nhưng không thấy không có nghĩa là không có. Cứ gieo đi. Rồi sẽ gặt.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 408 (dhp_ev26.htm)
Bài liên quanMua vé số mỗi ngày: nhân quả của lòng tham may rủiGiỏi rồi tự cao: nhân quả của tâm kiêu mạnBỏ thừa cơm mỗi bữa: nhân quả của sự lãng phí