🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Giỏi rồi tự cao: nhân quả của tâm kiêu mạn

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Chị Lan là người giỏi nhất phòng. Ai cũng phải công nhận điều đó. Chị xử lý hồ sơ nhanh. Chị nhớ hết các quy định. Khách hàng khó tính đến mấy, qua tay chị cũng êm. Sếp tin chị. Đồng nghiệp nể chị. Nhưng cũng chính vì giỏi, chị bắt đầu thấy mình hơn người. Họp phòng, ai nói gì chị cũng cắt ngang. Ai làm sai, chị chê ngay trước mặt. Có em mới vào làm, hỏi chị một câu, chị đáp: cái này mà cũng không biết à. Em ấy đỏ mặt, từ đó không dám hỏi chị nữa.

Một hôm, phòng nhận một hồ sơ khó. Chị Lan làm theo cách quen thuộc của mình. Có một đồng nghiệp nhỏ nhẹ góp ý: chị ơi, quy định mới đổi rồi, làm như vậy e là không đúng. Chị gạt đi. Chị bảo: tôi làm mười năm nay rồi, không ai rành hơn tôi. Kết quả là hồ sơ bị trả về. Cả phòng phải làm lại từ đầu. Sếp không trách nặng. Nhưng từ hôm đó, không ai góp ý với chị nữa. Không phải vì chị đúng. Mà vì góp ý cũng vô ích.

Câu chuyện của chị Lan quen lắm. Quen vì ai trong chúng ta cũng từng có lúc như vậy. Làm được một việc tốt thì thấy mình hay. Được khen vài lần thì thấy mình hơn người. Được hơn người thì bắt đầu khó nghe lời góp ý. Cái tâm ấy trong kinh gọi là kiêu mạn. Nó không ồn ào. Nó len lỏi rất khẽ. Nó đến cùng với thành công. Thành công càng lớn thì nó càng dễ lớn theo.

Trong kinh có câu nói về người ngạo mạn. Việc đáng làm thì không làm. Việc không đáng làm thì lại làm. Người sống như vậy, lầm lỗi cứ tăng trưởng mãi. Nghe thì lạ. Vì sao người giỏi mà lại làm việc không đáng làm? Vì khi mình tự cao, mình không còn nhìn rõ việc nào đáng, việc nào không. Mình chỉ nhìn xem việc nào làm cho mình nổi bật. Việc âm thầm mà cần thì mình bỏ qua. Việc phô trương mà vô ích thì mình lại hăng hái. Dần dần, mình giỏi về những thứ không cần thiết, còn những thứ thật sự quan trọng thì mình lại yếu đi.

Nhân quả của tâm kiêu mạn trổ ra rất rõ, nhưng người trong cuộc thường không thấy. Nhân là mình tự đặt mình lên trên người khác. Quả đầu tiên là mình mất đi đôi tai. Không ai dám nói thật với mình nữa. Người giỏi mà không còn nghe được lời thật thì chẳng khác nào người lái xe bịt mắt. Đường trước mặt có ổ gà cũng không thấy. Quả thứ hai là mình mất đi bạn bè. Người ta có thể nể cái giỏi của mình, nhưng người ta không thương cái thái độ của mình. Đến lúc mình gặp khó, xung quanh không còn ai muốn chìa tay ra. Quả thứ ba là mình ngừng lớn lên. Vì người tự cho mình đã đủ thì sẽ không học thêm nữa. Mà đời thì đổi mỗi ngày. Cái giỏi của hôm qua, hôm nay đã bắt đầu cũ.

Có một điều ít ai để ý. Người kiêu mạn khổ nhất không phải lúc bị người khác chê. Mà là lúc ở một mình. Vì trong lòng họ lúc nào cũng phải giữ cái hình ảnh mình hơn người. Giữ hình ảnh ấy mệt lắm. Gặp người giỏi hơn thì lo. Nghe ai khen người khác thì khó chịu. Làm việc gì cũng phải hơn người ta mới chịu. Sống như vậy thì làm sao mà nhẹ nhõm được. Cái giỏi vốn là phước. Nhưng khi nó đi cùng với kiêu mạn thì phước ấy lại biến thành gánh nặng.

Vậy thì làm sao để giỏi mà không tự cao? Kinh cũng chỉ đường. Người siêng năng, cần mẫn, thường soi lại mình, không làm việc không đáng, gắng làm việc đáng làm, thì lầm lỗi tiêu dần. Nghĩa là thay vì nhìn ra ngoài để so sánh với người khác, hãy nhìn vào trong để soi lại mình. Hôm nay mình đã làm tròn việc đáng làm chưa? Mình có bỏ sót việc gì cần thiết không? Mình có nghe ai góp ý mà chưa kịp sửa không? Người sống như vậy thì càng giỏi càng khiêm tốn. Vì càng làm nhiều, càng thấy mình còn thiếu nhiều.

Chị Lan sau vụ hồ sơ bị trả về đã thay đổi. Chị xin lỗi cả phòng. Chị nói: từ nay ai thấy tôi sai thì cứ nói thẳng. Lúc đầu mọi người còn ngại. Nhưng chị kiên nhẫn. Ai góp ý, chị cảm ơn. Ai hỏi, chị chỉ tận tình. Vài tháng sau, phòng chị làm việc êm hơn hẳn. Hồ sơ ít sai hơn. Mọi người vui hơn. Chị vẫn là người giỏi nhất phòng. Nhưng giờ đây cái giỏi của chị không còn làm ai sợ nữa. Nó làm người ta muốn đến gần.

Cái giỏi thật sự không nằm ở chỗ mình hơn ai. Nó nằm ở chỗ mình làm được việc và giúp được người. Người giỏi mà khiêm tốn thì giống như cây lúa chín. Lúa càng chắc hạt thì bông càng cúi xuống. Còn lúa lép thì cứ ngẩng cao. Nhìn vào dáng cúi của bông lúa mà biết hạt có chắc hay không. Nhìn vào thái độ của một người mà biết cái giỏi của họ có bền hay không. Giỏi rồi mà còn biết cúi xuống lắng nghe, đó mới là giỏi thật.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 292–293 (dhp_ev21.htm)
Bài liên quanBỏ thừa cơm mỗi bữa: nhân quả của sự lãng phíMột lời khen đúng lúc: nhân quả của lời lànhBỏ dở việc lành giữa chừng: hạt giống gieo rồi không tưới