🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Nhân quả – nghiệp báo

Bỏ thừa cơm mỗi bữa: nhân quả của sự lãng phí

Nhân quả – nghiệp báo · 7 phút đọc

Bữa cơm tối nhà bà Sáu hôm nay lại thừa. Nồi cơm nấu hơi nhiều. Mấy đứa nhỏ ăn không hết. Bà nhìn mâm cơm, thở dài, rồi đổ phần thừa vào thùng rác. Ngày nào cũng vậy. Có hôm thừa nửa chén. Có hôm thừa cả tô canh. Bà không phải người phung phí. Bà cũng tiếc. Nhưng bà nghĩ: có chút xíu thì tiếc làm gì. Cả nhà mình ăn uống thoải mái một chút thì có sao đâu. Một chút ấy, ngày này qua ngày khác, thành ra bao nhiêu?

Hồi nhỏ, bà Sáu từng đói. Nhà nghèo, mỗi bữa cơm độn khoai. Hạt cơm nào rơi xuống đất, mẹ bà cũng nhặt lên, thổi sạch rồi ăn. Mẹ bà dạy: hạt cơm là hạt ngọc. Làm ra được hạt gạo phải qua bao nhiêu nắng mưa. Người trồng lúa cúi lưng cả vụ. Hạt gạo đến được mâm cơm nhà mình là cả một chặng đường dài. Bà nhớ lời mẹ dạy. Nhưng bây giờ cuộc sống khá hơn, bà lại quên dần. Không phải bà cố ý quên. Mà vì đủ đầy quá, người ta dễ quên mất giá trị của những thứ nhỏ bé.

Trong kinh có hình ảnh rất hay. Nước nhỏ từng giọt, rồi bình cũng đầy tràn. Người ta thường dùng câu ấy để nói về việc thiện. Làm điều tốt nhỏ mỗi ngày, lâu ngày thành phước lớn. Nhưng hình ảnh ấy cũng đúng với chiều ngược lại. Hao phí nhỏ mỗi ngày, lâu ngày thành mất mát lớn. Một chén cơm thừa thì nhỏ. Nhưng một năm ba trăm sáu mươi lăm chén cơm thừa thì không nhỏ nữa. Một gia đình bỏ thừa như vậy thì nhỏ. Nhưng cả một khu phố, cả một thành phố cùng bỏ thừa như vậy thì lớn lắm. Có những nơi người ta thống kê, lượng thức ăn bỏ đi mỗi năm đủ nuôi sống bao nhiêu người đói. Nghe con số ấy mà giật mình.

Nhân quả của sự lãng phí không chỉ nằm ở chỗ mất tiền. Tiền mua gạo thì tính được. Nhưng cái mất lớn hơn là cái tâm. Người quen tay bỏ thừa thì dần dần coi thường của cải. Coi thường của cải thì dần dần coi thường công sức của người khác. Người trồng lúa, người nấu cơm, người dọn dẹp, tất cả công sức ấy bị xem nhẹ chỉ vì một cái gạt tay. Rồi cái tâm coi thường ấy lan ra. Con cái nhìn thấy cha mẹ bỏ thừa mỗi ngày thì chúng cũng học theo. Chúng không biết quý hạt cơm. Lớn lên, chúng cũng không biết quý đồng tiền. Không biết quý thời gian. Không biết quý tình cảm của người khác. Một thói quen nhỏ trong bữa cơm mà gieo ra cả một cách sống phung phí.

Có người sẽ nói: bây giờ no đủ rồi, ăn thừa một chút thì có gì mà nặng nề. Nói vậy cũng có lý. Nhưng nhân quả không tính theo thời no hay thời đói. Nhân quả tính theo cái tâm mình gieo mỗi ngày. Ngày xưa đói thì quý hạt cơm vì sợ đói. Bây giờ no thì quý hạt cơm vì biết ơn. Biết ơn người trồng lúa. Biết ơn người nấu cơm. Biết ơn đất trời đã cho mình một bữa ăn ngon. Người có lòng biết ơn thì ăn bao nhiêu cũng thấy đủ. Người không có lòng biết ơn thì ăn bao nhiêu cũng thấy thiếu.

Vậy thì phải làm sao để bớt lãng phí? Không cần làm gì lớn lao. Chỉ cần bắt đầu từ nồi cơm. Nấu vừa đủ ăn. Hôm nay nhà có bốn người thì nấu bốn phần. Mai có khách thì nấu thêm. Cơm thừa thì để dành, hôm sau rang lại ăn sáng. Canh thừa thì hâm lại. Rau thừa thì nấu thành món khác. Những việc ấy các bà, các mẹ ngày xưa làm rất giỏi. Không phải vì họ thiếu thốn. Mà vì họ biết quý. Biết quý thì tự nhiên sẽ không phí.

Bà Sáu bây giờ đã đổi. Bà nấu cơm vừa đủ. Bà mua cái hộp để đựng cơm thừa. Sáng hôm sau, bà rang cơm với trứng cho mấy đứa nhỏ ăn trước khi đi học. Mấy đứa nhỏ khen ngon. Bà cười. Bà bảo: cơm rang từ cơm thừa mà ngon hơn cơm mới nấu. Vì trong đó có cái khéo, cái tiếc, cái quý của người nấu. Tháng vừa rồi, tiền chợ nhà bà giảm hẳn. Không phải vì bà ăn ít đi. Mà vì bà không còn bỏ đi những thứ vẫn còn dùng được nữa.

Một hạt cơm thì nhỏ. Nhưng cách mình đối xử với hạt cơm thì không nhỏ. Nó nói lên mình là người biết quý hay người hay phí. Người biết quý thì của cải ở lại với mình lâu. Người hay phí thì của cải đến rồi cũng đi. Không phải vì trời phạt. Mà vì chính tay mình đã đẩy nó đi, mỗi ngày một chút, qua những lần gạt tay bỏ thừa.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 121 (dhp_ev09.htm)
Bài liên quanMột lời khen đúng lúc: nhân quả của lời lànhBỏ dở việc lành giữa chừng: hạt giống gieo rồi không tướiGiận cá chém thớt: cơn giận lạc chỗ, người thân chịu thay