🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Niệm Phật – Tịnh độ

Niệm Phật khi được khen: vui mà đừng phồng lên

Niệm Phật – Tịnh độ · 7 phút đọc

Ai cũng thích được khen. Được sếp khen một câu, cả ngày làm việc hăng hơn. Được hàng xóm khen con ngoan, lòng cha mẹ nở ra. Được người ta khen nấu ăn ngon, bữa sau nấu càng kỹ hơn. Khen là một thứ ngọt ngào, mà ngọt thì dễ nghiện. Vấn đề không phải ở lời khen, mà ở chỗ mình để lời khen làm gì với lòng mình.

Có người được khen một lần thì vui một buổi. Được khen nhiều lần thì bắt đầu tin rằng mình giỏi thật, mình hơn người thật. Rồi bắt đầu sợ mất lời khen đó. Làm việc không còn vì việc tốt nữa, mà vì muốn được khen tiếp. Nói năng cũng phải tính toán xem nói sao cho người ta khen. Lâu dần, mình sống bằng miệng người ta, không còn sống bằng lòng mình nữa. Khen thì phồng lên, chê thì xẹp xuống, lòng cứ lên xuống theo miệng đời như con diều.

Trong Kinh Tứ Thập Nhị Chương, đức Phật dạy hai mươi việc khó, trong đó có: thấy tốt không cầu là khó, và có thế không ỷ là khó. Lời này được hòa thượng Thích Thiền Tâm trích lại trong quyển Niệm Phật Thập Yếu. Thấy cái tốt mà không khởi lòng tham cầu, có địa vị mà không ỷ vào địa vị, nghe thì đơn giản mà làm thì khó. Vì lòng tham không chỉ tham tiền, tham của. Tham lời khen, tham tiếng tốt, tham được người ta nể, cũng là tham. Mà tham thì khổ, dù tham cái gì.

Câu niệm Phật lúc được khen có tác dụng như một gáo nước mát dội lên đầu. Khi nghe người ta khen, mình niệm thầm một câu Nam Mô A Di Đà Phật. Câu niệm nhắc mình nhớ: lời khen này là của người ta, không phải là của mình. Mình làm tốt thì mình biết, không cần ai khen mới biết. Mà mình làm chưa tốt thì người ta khen cũng không làm mình tốt lên được. Niệm một câu, lòng lắng xuống, mình nhận lời khen bằng một nụ cười và một câu cảm ơn, rồi thôi. Không giữ nó lại trong lòng mà nhai đi nhai lại cả ngày.

Người tu niệm Phật có một cái hay: họ có một thước đo khác. Thước đo của đời là người ta khen hay chê. Thước đo của người niệm Phật là lòng mình có yên không, có thiện không. Hôm nay mình giúp được một người, lòng mình vui, đó là đủ. Người ta có khen hay không, có biết hay không, không quan trọng. Làm việc thiện mà cần người ta biết thì việc thiện đó đã vơi đi một nửa. Làm mà không cần ai biết, phước mới trọn.

Cũng cần nói rõ: vui khi được khen không phải là sai. Được khen mà vui là chuyện tự nhiên, như ăn ngọt thì thấy ngon. Sai là khi mình để niềm vui đó thành sự bám víu. Vui một chút rồi thôi, đó là tự nhiên. Vui rồi cứ muốn vui mãi, cứ đi tìm lời khen khác, đó là tham. Câu niệm Phật giúp mình phân biệt hai điều đó. Niệm xong, mình hỏi lòng mình: mình vui vì việc mình làm tốt, hay vui vì người ta thấy mình tốt? Hai cái vui đó khác nhau xa lắm.

Có một cách tập rất thực tế. Mỗi lần được khen, hãy làm ba việc nhỏ. Một là cảm ơn, ngắn gọn, không khách sáo quá. Hai là niệm thầm một câu Phật hiệu, để lòng lắng xuống. Ba là tự nhắc mình một điều mình còn dở, để không phồng lên. Ví dụ được khen nấu ăn ngon, thì nhớ rằng mình còn nấu dở món kia. Được khen con ngoan, thì nhớ rằng con còn cần mình dạy thêm nhiều điều. Không phải để tự hạ thấp mình, mà để giữ lòng mình ở mức vừa phải, không lên quá cao rồi té đau.

Trong quyển Niệm Phật Thập Yếu, hòa thượng Thích Thiền Tâm dạy mười điều thiết yếu, trong đó có niệm Phật phải đoạn tuyệt phiền não, và niệm Phật phải bền lâu không gián đoạn. Phiền não không chỉ là giận hờn, buồn khổ. Phiền não còn là sự phồng lên khi được khen, sự xẹp xuống khi bị chê. Đoạn tuyệt phiền não là giữ lòng mình không phồng, không xẹp, cứ bình lặng như mặt nước. Muốn vậy thì phải niệm bền lâu, niệm cả lúc vui lẫn lúc buồn, niệm cả lúc được khen lẫn lúc bị chê. Chỉ niệm khi khổ thì câu niệm chỉ là thuốc chữa bệnh. Niệm cả khi vui thì câu niệm mới thành nếp sống.

Hôm nay, nếu có ai khen mình, hãy thử nhận lời khen đó như nhận một bông hoa. Cầm lên, ngắm một chút, cảm ơn người tặng, rồi đặt xuống. Đừng đội nó lên đầu mà đi khoe khắp nơi. Hoa để ngắm thì đẹp, đội lên đầu thì nặng. Lòng mình cũng vậy. Giữ nó nhẹ, giữ nó yên, thì khen hay chê cũng chỉ là gió thoảng qua. Niệm một câu, cười một cái, rồi làm tiếp việc của mình. Đó là cách người niệm Phật vui giữa đời mà không bị đời dắt đi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Niệm Phật Thập Yếu — Hòa thượng Thích Thiền Tâm — trang 1
Bài liên quanNiệm Phật khi thấy mình sắp nói một lời cay độc: dừng lại bằng một câu niệmNiệm Phật khi lòng cứ chạy theo chuyện đã qua: kéo mình về bằng một câu niệmNiệm Phật khi đi qua một nghĩa trang: nhớ vô thường, giữ một câu niệm