🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Thiền và đời sống vợ chồng: bớt cãi nhau nhờ biết dừng

Thiền & hơi thở · 7 phút đọc

Tối nay, hai vợ chồng bạn lại cãi nhau. Chuyện bắt đầu từ một việc rất nhỏ. Ai quên tắt đèn. Ai không rửa bát. Ai về muộn mà không nhắn. Nhưng từ chuyện nhỏ đó, hai người lôi cả chuyện cũ ra. Chuyện năm ngoái, chuyện tháng trước, chuyện từ hồi mới cưới. Đến cuối cùng, không ai nhớ mình cãi nhau vì chuyện gì nữa. Chỉ biết là cả hai đều mệt, đều buồn, và đều cảm thấy mình không được hiểu.

Cãi nhau trong gia đình thường không bắt đầu từ chuyện lớn. Nó bắt đầu từ một câu nói vội, trong lúc một người đang mệt, đang bực, đang đói. Câu nói đó chạm vào nỗi đau cũ của người kia. Người kia đáp lại bằng một câu nặng hơn. Cứ thế, hai người leo thang, đến khi không dừng lại được nữa.

Thiền không làm vợ chồng bạn hết cãi nhau. Nhưng thiền dạy bạn một điều quan trọng nhất trong hôn nhân: biết dừng. Dừng trước khi nói câu làm tổn thương. Dừng trước khi lôi chuyện cũ ra. Dừng trước khi biến một chuyện nhỏ thành một cuộc chiến.

Trong sách của Thiền sư Thích Nhất Hạnh có dạy về chánh ngữ và ái ngữ. Chánh ngữ là nói lời chân thật, đúng lúc, có ích. Ái ngữ là nói lời thương yêu, nhẹ nhàng. Hai thứ đó nghe thì đơn giản, nhưng làm được trong lúc giận là cả một sự thực tập. Vì khi giận, miệng bạn muốn nói nhanh, nói nặng, nói cho đã. Ái ngữ là nói chậm lại, nói nhẹ đi, nói sao cho người nghe không bị tổn thương.

Cách thực tập rất cụ thể. Khi bạn thấy mình sắp nói ra một câu nặng, bạn dừng lại và thở ba hơi. Hít vào, thở ra, một. Hít vào, thở ra, hai. Hít vào, thở ra, ba. Ba hơi đó chỉ mất hai mươi giây. Nhưng trong hai mươi giây đó, bạn có thể hỏi mình một câu: câu mình sắp nói có thật không? Có cần thiết không? Có tử tế không? Nếu câu trả lời là không, bạn đừng nói. Im lặng hai mươi giây tốt hơn nói một câu mà sau này phải xin lỗi.

Bạn cũng nên lắng nghe, thật sự lắng nghe, khi người bạn đời của mình nói. Nhiều cuộc cãi nhau xảy ra không phải vì hai người không thương nhau, mà vì hai người không nghe nhau. Người này nói, người kia đã nghĩ sẵn câu trả lời. Không ai thật sự nghe. Lắng nghe trong chánh niệm là nghe mà không ngắt lời, không phán xét, không nghĩ sẵn câu đáp trả. Chỉ nghe thôi. Khi bạn nghe được người kia, bạn sẽ thấy đằng sau câu nói giận dữ của họ là một nỗi buồn, một sự mệt mỏi, một mong muốn được hiểu.

Trong sách thiền cũng có một ý rất sâu: cha, mẹ, vợ, chồng, anh, chị, em đều là những cảm xúc, cảm thọ mà thôi, thích hoặc ghét. Nghĩa là cách bạn nhìn người bạn đời của mình bị chi phối bởi cảm xúc của bạn lúc đó. Khi bạn đang vui, bạn thấy họ dễ thương. Khi bạn đang bực, bạn thấy họ khó chịu. Người đó vẫn là người đó. Chỉ có cảm xúc của bạn thay đổi. Thấy được điều đó, bạn sẽ bớt tin vào những đánh giá của mình trong lúc giận.

Vợ chồng cũng nên có những khoảng lặng chung. Không phải lúc nào cũng cần nói chuyện. Có khi hai người cùng ngồi uống trà trong yên lặng, cùng đi bộ buổi chiều, cùng thở. Những khoảng lặng chung đó nuôi dưỡng tình cảm, như nước nuôi cây. Gia đình nào cũng cần những lúc yên lặng bên nhau, không phải để tránh nhau, mà để ở bên nhau một cách nhẹ nhàng.

Bạn cũng đừng đợi đến khi cãi nhau mới thực tập. Bạn thực tập mỗi ngày, trong những việc nhỏ. Khi vợ chồng ăn cơm, bạn ăn trong chánh niệm, không xem điện thoại. Khi người kia nói, bạn lắng nghe. Khi mình mệt, bạn nói ra: hôm nay mình mệt, mình cần nghỉ một chút. Nói ra nhu cầu của mình một cách nhẹ nhàng sẽ ngăn được nhiều cuộc cãi nhau hơn là im lặng rồi bùng nổ.

Hôn nhân không phải là hai người không bao giờ giận nhau. Hôn nhân là hai người biết cách giận nhau mà không làm tổn thương nhau. Biết dừng, biết thở, biết lắng nghe, biết nói lời ái ngữ. Những điều đó không tự nhiên mà có. Chúng là kết quả của thực tập mỗi ngày.

Tối nay, khi về đến nhà, bạn thử dừng lại một phút ở cửa. Thở ba hơi. Để lại bực dọc ở ngoài. Rồi bước vào nhà, nhìn người bạn đời của mình, và mỉm cười. Một nụ cười nhẹ, một câu hỏi nhẹ: hôm nay của anh, của em thế nào? Nhỏ như vậy thôi. Nhưng từ những điều nhỏ đó, một gia đình yên ấm được xây nên, từng ngày một.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Đạo Bụt nguyên chất (HT Thích Nhất Hạnh) — trang 79 (phải thực tập chánh ngữ, ái ngữ)
• 10 Bài Giảng về Thiền Vipassana (TK Thích Minh Tâm) — trang 24 (cha, mẹ, vợ, chồng, anh, chị, em đều là những cảm xúc, cảm thọ mà thôi)
Bài liên quanCon chó có Phật tánh không — một câu hỏi làm khó cả thiền sưThở vào, thở ra: bài thiền đầu tiên của người bận rộnỞ đời vui đạo: thiền của Trần Nhân Tông cho người đi làm