Phòng khám đông người. Mình bốc số bốn mươi bảy, mà bảng mới gọi tới số hai mươi ba. Ghế ngồi đã kín. Người ra người vào. Mùi thuốc sát trùng. Tiếng trẻ con khóc. Điện thoại lướt hết tin này tới tin khác mà số vẫn chưa nhúc nhích. Trong lòng bắt đầu cồn cào: bao giờ mới tới lượt mình? Còn bao nhiêu việc đang chờ ở nhà?
Chờ đợi là một trong những việc khó chịu nhất của đời thường. Chờ xếp hàng mua đồ. Chờ con tan học trước cổng trường. Chờ tin nhắn trả lời. Chờ kết quả khám. Chờ xe buýt. Chờ người hẹn mà mãi chưa tới. Lúc chờ, thời gian như dài ra gấp đôi. Năm phút chờ dài hơn một giờ làm việc. Mà càng sốt ruột, thời gian càng như trêu ngươi, càng chậm lại.
Nhiều người giết thời gian chờ bằng điện thoại. Lướt mạng, xem video, đọc tin. Lướt một hồi, hết cả buổi mà chẳng nhớ mình đã xem gì. Người vẫn mệt, lòng vẫn sốt ruột, mà pin điện thoại thì gần hết. Có người giết thời gian bằng cách nghĩ ngợi: nghĩ về chuyện hôm qua, lo về chuyện ngày mai, tính toán đủ thứ. Nghĩ một hồi, người càng thêm rối. Việc chờ chưa xong, mà mình đã mệt trước rồi.
Sách thiền nói về hơi thở một câu rất giản dị: từ lúc chào đời, mình đã biết thở, nhưng mình thở một cách vô thức. Thở vào, thở ra, cứ thế mà thở. Tâm mình thì nghĩ tới nhà, tới cửa, tới xe, tới chuyện ăn gì, ngồi ở đâu, ngủ ở đâu. Có bao giờ mình biết mình đang thở không? Hơi thở vẫn đều, nhưng mình không hề hay biết. Mình sống với hơi thở mỗi ngày, mà chưa một lần thật sự để ý tới nó.
Lúc chờ đợi chính là lúc tốt nhất để để ý tới hơi thở. Vì lúc chờ, mình chẳng làm được gì khác. Việc cần làm thì chưa tới. Người cần gặp thì chưa tới. Số thứ tự thì chưa tới. Mình ngồi đó, tay không, lòng trống. Thay vì lấp cái trống đó bằng điện thoại hay bằng lo lắng, mình có thể lấp nó bằng hơi thở của chính mình.
Cách làm rất đơn giản. Ngồi thẳng lưng một chút. Hai chân chạm đất. Thở vào, biết mình đang thở vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Không cần thở mạnh, không cần đếm số, không cần làm gì đặc biệt. Chỉ cần biết mình đang thở. Thở vào, thấy bụng phồng lên một chút. Thở ra, thấy vai hạ xuống một chút. Vậy thôi. Mình đang chờ, nhưng mình không còn là người đang sốt ruột chờ. Mình là người đang thở, và việc chờ chỉ là việc đang xảy ra xung quanh.
Sách thiền còn dặn: thở vào, thở ra trong sự tỉnh giác, trong sự chuyên cần, trong sự cảnh giác tối đa với mắt tai mũi, thì tâm và thân sẽ theo thiện pháp. Nói bằng lời thường thì là: khi mình thở có ý thức, mắt mình bớt nhìn ngó lung tung, tai mình bớt nghe ngóng sốt ruột, lòng mình bớt chạy theo những chuyện chưa tới. Mình vẫn ngồi ở phòng chờ, vẫn nghe tiếng gọi số, vẫn thấy người ra vào. Nhưng mình không còn bị những thứ đó kéo đi nữa.
Có người hỏi: chờ mà cứ thở vậy, có phí thời gian không? Xin thưa: thời gian chờ đằng nào cũng trôi. Mình có sốt ruột thì nó cũng trôi từng ấy. Mình có lướt điện thoại thì nó cũng trôi từng ấy. Khác nhau ở chỗ: sốt ruột thì mình về nhà với một cái đầu mệt. Lướt điện thoại thì mình về nhà với một đôi mắt mỏi. Còn thở có ý thức, mình về nhà với một lòng nhẹ hơn. Cùng một khoảng thời gian chờ, mà kết quả khác nhau hoàn toàn.
Chờ đợi cũng dạy mình một điều: nhiều thứ trong đời không tới nhanh được, dù mình có muốn đến mấy. Số thứ tự phải gọi lần lượt. Kết quả khám phải đợi xét nghiệm. Con lớn phải đợi từng ngày. Người ta trả lời tin nhắn phải đợi người ta rảnh. Mình không điều khiển được tốc độ của những việc đó. Mình chỉ điều khiển được một thứ: lòng mình trong lúc chờ. Người biết chờ là người đã hiểu ra điều này. Người không biết chờ, cứ tưởng mình đang chờ người khác, mà thật ra mình đang chờ chính mình bình tĩnh lại.
Tập chờ bằng hơi thở, tập ở đâu cũng được. Xếp hàng ở siêu thị, thay vì nhìn lên nhìn xuống, thở ba hơi. Đứng chờ thang máy, thay vì bấm nút liên tục, thở ba hơi. Ngồi chờ con tan học trước cổng trường, thay vì bấm còi giục con, thở ba hơi. Mỗi lần chờ là một lần tập. Tập nhiều, mình sẽ thấy lạ: những khoảng chờ trước đây làm mình bực nhất, giờ lại thành những khoảng nghỉ quý nhất trong ngày.
Lần tới, khi phải chờ một việc gì đó, đừng vội lấy điện thoại ra. Hãy ngồi yên, đặt hai chân xuống đất, và thở. Thở vào, biết mình đang thở vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Số thứ tự rồi sẽ tới. Người mình chờ rồi sẽ tới. Còn mình, mình đã tới với chính mình từ lúc bắt đầu thở rồi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư