🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Mất việc rồi ngồi xuống thở: vô thường không phải là hết đường

Thiền & hơi thở · 8 phút đọc

Chiều thứ sáu, anh Minh nhận được email từ phòng nhân sự. Công ty cắt giảm nhân sự. Tên anh nằm trong danh sách. Anh đọc đi đọc lại ba lần, vẫn không tin. Anh làm ở đây mười hai năm. Mười hai năm đi sớm về muộn, tăng ca không kể, dự án nào khó cũng nhận. Vậy mà một email ngắn gọn là xong. Anh tắt máy tính, thu dọn đồ đạc vào một cái thùng giấy. Đồng nghiệp nhìn anh, không biết nói gì. Anh cười gượng, bắt tay từng người, rồi đi ra thang máy. Trong thang máy, anh nhìn mình trong gương. Một người đàn ông bốn mươi hai tuổi, ôm thùng giấy, không biết ngày mai sẽ đi đâu.

Mất việc ở tuổi trung niên là một cú sốc rất lớn. Nó không chỉ là mất thu nhập. Nó là mất đi cảm giác mình có giá trị. Bao nhiêu năm nay, mình là ai? Mình là trưởng phòng. Mình là người công ty cần. Mình là trụ cột gia đình. Bây giờ những cái tên ấy bỗng dưng không còn nữa. Mình trở về nhà, vợ hỏi sao về sớm, mình không biết trả lời sao. Con hỏi ba ơi mai ba có đi làm không, mình không biết trả lời sao. Đêm đó, anh Minh nằm trằn trọc tới sáng. Trong đầu chỉ có một câu: vậy là hết rồi sao?

Kinh Pháp Cú có một câu kệ rất ngắn, mà lúc này nghe lại thấy thấm. Câu kệ dạy rằng, nhờ trí tuệ quán chiếu mà thấy các hành là vô thường. Thấy được như vậy, thì lòng bớt đau thương, và đó chính là con đường thanh tịnh. Các hành là vô thường. Nghĩa là mọi thứ do duyên hợp mà thành, đều thay đổi, không có gì đứng yên mãi. Công việc cũng vậy. Chức vụ cũng vậy. Sự ổn định mà mình tưởng là chắc chắn, thật ra cũng chỉ là tạm bợ. Không phải vì đời bất công. Mà vì bản chất của mọi thứ vốn là như vậy.

Hiểu vô thường không có nghĩa là buông xuôi, là mặc kệ, là không cố gắng nữa. Hiểu vô thường là hiểu rằng, khi một cánh cửa đóng lại, mình không cần phải đứng mãi trước cánh cửa đó mà khóc. Mình có thể quay lại, nhìn xem còn cánh cửa nào khác không. Anh Minh làm ở công ty mười hai năm, nhưng mười hai năm đó không mất đi. Kinh nghiệm vẫn còn. Kỹ năng vẫn còn. Mối quan hệ vẫn còn. Những thứ đó không nằm trong email cắt giảm. Chúng nằm trong con người anh. Công việc mất, nhưng con người thì không mất. Chỉ cần mình còn, thì vẫn còn đường đi.

Thiền trong lúc này không phải là ngồi xếp bằng tụng kinh. Thiền lúc này là ngồi xuống và thở. Khi lòng đang hoang mang, việc đầu tiên là cho mình một chỗ để đứng vững. Ngồi xuống ghế. Hai chân chạm đất. Hít vào, biết mình đang hít vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Chỉ vậy thôi. Mười hơi thở. Rồi lại mười hơi thở nữa. Khi tâm đã bớt run, mình mới có thể nghĩ cho rõ. Còn lúc tâm đang run, mọi quyết định đều dễ sai. Người ta hay quyết định vội trong lúc hoảng loạn. Nghỉ việc luôn, bán nhà, vay tiền làm ăn lớn, tất cả đều là những quyết định của một cái tâm đang run. Ngồi xuống thở trước, rồi hãy tính.

Sau khi tâm đã lắng xuống một chút, hãy nhìn lại sự việc bằng con mắt thật thà. Công việc này mất, có phải vì mình kém không? Hay vì công ty khó khăn chung? Mười hai năm qua, mình đã học được những gì? Mình giỏi việc gì nhất? Mình muốn làm tiếp nghề cũ, hay đây là dịp để thử một hướng khác? Những câu hỏi này không có đáp án ngay. Nhưng chỉ cần mình bắt đầu hỏi, thì con đường đã bắt đầu hiện ra. Người ta sợ nhất không phải là mất việc. Người ta sợ nhất là cảm giác mình không còn đường nào để đi. Nhưng đường thì luôn có. Chỉ là lúc hoảng loạn, mình không nhìn thấy.

Cũng cần nói thật: mất việc đau. Không ai bảo mình phải vui vẻ lên ngay. Không ai bảo mình phải lạc quan ngay lập tức. Thiền không bắt mình phải cười khi đang khổ. Thiền chỉ xin mình đừng để nỗi khổ biến thành câu chuyện mình kể đi kể lại mãi trong đầu. Câu chuyện: tôi là người bị công ty vứt bỏ. Tôi bốn mươi hai tuổi rồi, không ai cần nữa. Tôi hết đường rồi. Kể mãi câu chuyện đó, mình sẽ tin nó là sự thật. Nhưng nó không phải là sự thật. Nó chỉ là một câu chuyện mà nỗi sợ đang kể cho mình nghe. Biết nó là câu chuyện, mình sẽ không bị nó dắt đi nữa.

Vợ anh Minh, tối hôm đó, không hỏi gì nhiều. Chị chỉ nấu một bữa cơm, đặt xuống bàn, rồi nói: ăn cơm đã. Mai tính tiếp. Câu nói ấy giản dị, mà lại rất đúng với tinh thần thiền. Ăn cơm đã. Mai tính tiếp. Việc của hôm nay là ăn bữa cơm này cho trọn. Việc của ngày mai, để ngày mai lo. Người đang hoang mang thường sống ở ngày mai. Lo tháng sau tiền đâu. Lo năm sau ra sao. Mà quên mất hôm nay mình vẫn còn cơm ăn, vẫn còn nhà ở, vẫn còn người thân ngồi bên cạnh. Những thứ đó không phải là nhỏ. Chúng là nền để mình đứng lên.

Một tháng sau, anh Minh tìm được việc mới. Lương thấp hơn trước, nhưng anh bảo, lạ lắm, anh thấy nhẹ hơn. Vì lần này anh hiểu một điều mà mười hai năm trước anh chưa hiểu. Công việc đến rồi đi, như mọi thứ khác. Mình không phải là công việc của mình. Mình là người đang làm công việc đó. Mất việc không phải là mất mình. Hiểu được điều đó, lần sau nếu có mất nữa, mình vẫn ngồi xuống, thở, rồi đứng lên đi tiếp. Như câu kệ xưa đã dạy: thấy các hành là vô thường, thì lòng bớt đau thương. Và từ chỗ bớt đau thương ấy, con đường mới mở ra.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — Phẩm Chánh Đạo, kệ 277 (BudSas, pctm-20.htm)
Bài liên quanTuổi già ngồi thiền: chân xếp không được thì ngồi ghếĐêm mất điện, ngồi yên trong bóng tối: tự thắp đuốc lên mà điHai cánh của một con chim: định và huệ trong phép chỉ quán