🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền

Một tách trà nóng: uống cho chậm, lòng cho yên

Thiền · 7 phút đọc

Chiều tan làm, về tới nhà, pha một ấm trà, rót ra tách, ngồi xuống ghế. Chưa kịp uống ngụm nào, tay đã với lấy điện thoại. Lướt tin tức, trả lời tin nhắn, xem video, tới lúc ngẩng lên thì tách trà đã nguội. Trà thì đã pha rồi, mà như chưa uống. Miệng thì đắng vị trà, mà lòng thì không nhớ vị trà ra sao. Uống như vậy, uống mười tách cũng như chưa uống tách nào.

Trong sách Thiền Đốn Ngộ có kể chuyện các vị thiền sư xưa mượn uống trà để kỉnh tỉnh môn đồ. Học trò tới hỏi đạo, thiền sư không giảng dài, chỉ mời uống trà. Uống trà đi, chỉ ba chữ như vậy mà tỉnh cả người. Vì đạo không nằm trong lời giảng dài, đạo nằm ngay trong chén trà đang cầm trên tay. Uống cho ra uống, là đã thấy đạo rồi. Uống mà không biết mình đang uống, thì giảng bao nhiêu cũng chưa thấy.

Sách còn nói một câu nghe qua tưởng nặng, ngẫm lại rất thật: Các ông nay uống trà nếu không biết hương vị của trà, thì đồng cây đá, nếu biết hương vị của trà, ấy là phàm phu. Uống mà không biết vị trà thì như cây như đá, không cảm nhận gì. Còn biết vị trà thì mới là người, mới là phàm phu đang sống thật. Câu này không chê người uống trà, mà nhắc người uống trà: hãy biết vị trà lúc này, vị đắng, vị chát, vị ngọt hậu, hơi nóng bốc lên. Biết như vậy là đủ, không cần hiểu thêm gì nữa.

Uống trà trong chánh niệm bắt đầu từ lúc pha trà. Nghe tiếng nước sôi, ngửi mùi trà khô, nhìn lá trà nở ra trong ấm, rót nước ra tách cho chậm. Mỗi bước như vậy đều là một dịp để có mặt. Người pha trà vội thì trà cũng vội, nước chưa ngấm đã rót, trà chưa thơm đã uống. Người pha trà chậm thì trà cũng chậm, mà lòng cũng chậm theo. Một ấm trà pha cho đàng hoàng có khi mất mười phút, nhưng mười phút đó là mười phút mình sống thật, không chạy đi đâu.

Trà nóng còn dạy mình kiên nhẫn. Trà mới rót thì nóng, không uống vội được. Phải chờ, phải thổi nhẹ, phải nhấp từng ngụm nhỏ. Uống vội thì bỏng miệng, uống chậm thì thấy vị. Đời sống cũng vậy, nhiều thứ phải chờ mới thấy vị. Người quen uống vội thì cái gì cũng muốn có ngay, muốn xong ngay, muốn biết ngay. Trà dạy ngược lại: chờ một chút, chậm một chút, vị sẽ tới. Chờ không phải là mất thời gian, chờ là một phần của việc uống trà.

Uống trà một mình thì tĩnh, uống trà với người thân thì ấm. Hai người ngồi uống trà với nhau, không cần nói nhiều, chỉ cần ngồi cùng, rót cho nhau, nghe nhau thở. Có những chuyện khó nói, ngồi bên tách trà lại nói được, vì trà làm cho cuộc nói chuyện chậm lại. Người ta không còn vội chen lời, không còn vội kết luận, mà nghe nhau cho hết câu. Một ấm trà có khi giữ được một buổi tối êm ấm trong nhà, hơn nhiều lời khuyên dài dòng.

Không cần trà đắt tiền mới uống được như vậy. Trà đá vỉa hè, trà mạn ở quê, trà túi lọc pha vội trong văn phòng, thứ nào cũng uống được trong chánh niệm. Vị trà khác nhau, nhưng cái biết vị trà thì giống nhau. Người có mặt thì uống trà đá cũng thấy ngon, người không có mặt thì uống trà quý cũng như uống nước lã. Trà ngon hay không không nằm ở giá tiền, mà nằm ở người uống có mặt hay không.

Uống trà cũng là lúc để buông. Buông điện thoại xuống, buông chuyện công việc xuống, buông cả chuyện phải hiểu đạo cho bằng được. Sách dạy: chỉ dứt hết phàm tình, không riêng có Thánh giải. Người uống trà không cần phải thành thánh, chỉ cần dứt cái vội, cái lo, cái muốn hơn thua trong lúc uống trà. Buông như vậy một tách trà, rồi buông thêm một tách nữa, lâu ngày thành thói quen buông. Thói quen buông đó theo mình ra khỏi tách trà, vào trong cả ngày sống.

Chiều nay, thử uống một tách trà cho đàng hoàng. Tắt ti vi, cất điện thoại vào túi, pha trà, rót ra, ngồi xuống, thở một hơi, rồi nhấp ngụm đầu tiên cho chậm. Biết nước nóng, biết vị đắng, biết hơi trà bốc lên mặt. Uống hết tách thì dừng, ngồi thêm một chút rồi hãy đứng dậy làm việc khác. Một tách trà như vậy không tốn bao nhiêu thời gian, nhưng cho mình một cảm giác khác: mình đã sống trọn vẹn trong tách trà đó, chứ không phải uống cho qua cơn khát.

Thiền không ở đâu xa, thiền ở ngay trong tách trà. Người nào uống trà biết vị trà, người đó đã bắt đầu biết sống. Sống không phải là chạy qua ngày, mà là có mặt trong từng việc nhỏ. Một tách trà uống cho ra uống, một bữa cơm ăn cho ra ăn, một bước đi đi cho ra đi. Cả đời tu tập, rốt cuộc cũng chỉ là như vậy: làm việc gì, biết việc đó, làm cho trọn vẹn, rồi buông xuống mà làm việc khác.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thiền Đốn Ngộ (HT Thích Thanh Từ soạn dịch), tr.111
• Thiền Đốn Ngộ (HT Thích Thanh Từ soạn dịch), tr.112
Bài liên quanNgồi sau tay lái: thở cùng đèn đỏNhà bên khoan tường: tập nghe tiếng ồn như nghe mưaBắt đầu ngày mới: năm phút ngồi yên trước khi cầm điện thoại