🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Hơi thở đưa ta về — Phần 1

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Sáng nay bạn thức dậy như thế nào? Có lẽ chuông báo thức reo, tay bạn quờ lấy điện thoại, mắt còn nhắm mà đầu đã chạy: hôm nay có cuộc họp mấy giờ, con đã ăn sáng chưa, tiền điện tháng này bao nhiêu. Thân thì vừa mở mắt, tâm đã chạy đi từ lâu. Cả ngày sau đó cũng vậy. Ta làm việc này mà nghĩ việc khác, ăn cơm mà lo chuyện mai, nói chuyện với người thân mà đầu óc ở tận đâu đâu.

Có một thứ vẫn ở đây, chưa bao giờ rời ta, mà ta ít khi để ý tới. Đó là hơi thở. Từ lúc sinh ra tới giờ, hơi thở vẫn vào ra đều đặn, không cần ta nhắc. Chỉ cần quay lại để ý nó một chút, ta đã có một chỗ để dừng chân giữa dòng đời xô bồ.

Trong kinh Quán Niệm Hơi Thở, lời dạy mở đầu thật giản dị: thở vào một hơi dài, biết là mình đang thở vào một hơi dài. Thở ra một hơi dài, biết là mình đang thở ra một hơi dài. Thở vào một hơi ngắn, biết là một hơi ngắn. Không có gì cao siêu. Không cần ngồi kiết già, không cần lên núi, không cần thuộc lòng kinh kệ. Chỉ cần biết. Biết mình đang thở.

Thiền sư Khương Tăng Hội, vị sơ tổ Thiền tông Việt Nam, đã xem phép quán niệm hơi thở là con đường lớn của chư Phật. Mười sáu hơi thở trong kinh bắt đầu từ chính chỗ này: biết hơi thở dài hay ngắn, biết thân mình đang thế nào, biết cảm giác dễ chịu hay không dễ chịu. Tất cả bắt đầu bằng một chữ biết. Biết, chứ không phải sửa. Ta không cố thở cho thật sâu, thật đẹp. Ta chỉ thấy hơi thở đang là như vậy.

Nhiều người nghe tới thiền là nghĩ tới chuyện khó. Ngồi yên một chỗ, dẹp hết suy nghĩ, tâm phải trống rỗng. Nghĩ vậy nên chưa bắt đầu đã nản. Nhưng hơi thở thì ai cũng có, lúc nào cũng có. Bạn không cần thêm gì cả. Chỉ cần ba hơi thở thôi, ngay lúc này cũng được.

Thử nhé. Ngồi thẳng lưng, hai vai thả lỏng. Thở vào, biết mình đang thở vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Đừng vội. Hơi thở vào có thể ngắn, có thể dài, không sao cả. Chỉ cần biết nó đang vào, rồi biết nó đang ra. Ba hơi thở như vậy, chừng chưa tới một phút, mà tâm đã khác. Cái đầu đang chạy rần rần bỗng chậm lại, như chiếc xe vừa về số nhỏ.

Có người sẽ nói: tôi làm vậy rồi, mà đầu vẫn nghĩ lung tung. Đúng vậy, và đó là chuyện bình thường. Tâm ta quen chạy, nó sẽ chạy. Việc của ta không phải là bắt nó đứng yên, mà là mỗi khi phát hiện nó chạy đi, nhẹ nhàng đưa nó về lại với hơi thở. Phát hiện ra mình đang nghĩ lan man, đó đã là một lần tỉnh. Tỉnh nhiều lần, tâm sẽ quen dần với việc ở lại.

Hơi thở là chiếc neo. Tàu có thể trôi theo sóng, nhưng neo vẫn bám đáy. Cuộc đời có thể ồn ào, công việc có thể dồn dập, nhưng chỉ cần còn thở, ta còn một chỗ để về. Không phải về một nơi xa xôi nào, mà về ngay đây, về với chính mình trong giây phút này.

Bài tập hôm nay rất nhỏ. Mỗi khi nhớ ra, dừng lại ba hơi thở. Trước khi mở cửa ra khỏi nhà. Trước khi bấm gửi một tin nhắn quan trọng. Trước khi ăn bữa cơm trưa. Không cần ai biết, không cần báo cho ai. Chỉ mình bạn biết là mình vừa về nhà.

Một ngày có biết bao khoảnh khắc như vậy. Mỗi lần dừng lại ba hơi thở là một lần ta nhắc mình: tôi đang ở đây, tôi đang sống, tôi đang thở. Lâu dần, cái biết ấy trở thành thói quen. Và khi thói quen đã thành, hơi thở sẽ tự đưa ta về, ngay cả trong những lúc khó khăn nhất.

Phần sau của chuỗi này, ta sẽ cùng nhau mang hơi thở vào những lúc khó hơn: khi cơn giận nổi lên, khi nỗi lo ập tới, khi tay đang bận rộn với công việc, và khi đêm xuống, ta nằm chờ giấc ngủ. Nhưng trước hết, hãy tập cho quen với bước đầu tiên này: thở vào, biết thở vào. Thở ra, biết thở ra. Đơn giản vậy thôi, mà đủ để bắt đầu một đời sống khác.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Hơi thở đưa ta về · Phần 1
Nguồn
• Thiền Sư Khương Tăng Hội (Thích Nhất Hạnh), tr. 56
Bài liên quanHơi thở đưa ta về — Phần 2Hơi thở đưa ta về — Phần 3Hơi thở đưa ta về — Phần 4