🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Hơi thở đưa ta về — Phần 3

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Phần trước, ta đã nói về cơn giận, thứ cảm xúc ồn ào, bùng lên rồi muốn ta hành động ngay. Hôm nay ta nói về một thứ khác, âm thầm hơn nhưng dai dẳng hơn: nỗi lo.

Lo không la hét. Lo thì thầm. Nửa đêm bạn thức giấc, lo về tiền nhà tháng sau. Sáng ra đi làm, lo về buổi họp chiều nay. Con đi học về muộn mười phút, lo đủ thứ chuyện. Nỗi lo giống như một người khách không mời mà cứ ở lì trong nhà, ngày này qua ngày khác. Ta càng nghĩ cách đuổi nó đi, nó càng bám chặt.

Thiền không dạy ta xua đuổi nỗi lo. Thiền dạy ta nhìn thẳng vào nó, mà nhìn bằng hơi thở. Trong các bài giảng về thiền Vipassana, có một lời nhắc rất thực tế: tôi thở vào dài, tôi biết tôi đang thở dài; tôi thở vào ngắn, tôi biết tôi đang thở ngắn. Nghe thì đơn giản, nhưng khi đang lo, làm được điều ấy không dễ. Vì lúc lo, hơi thở của ta thường ngắn, gấp, nông. Ta thở mà không biết mình đang thở.

Vậy thì bước đầu tiên khi lo ập tới là gì? Là dừng lại và thấy hơi thở của mình đang như thế nào. Không sửa, chỉ thấy. Thấy rằng hơi thở mình đang gấp. Thấy rằng vai mình đang gồng lên. Thấy rằng bụng mình đang thắt lại. Cái thấy ấy quan trọng lắm. Vì khi ta thấy, ta đã tách mình ra khỏi nỗi lo một chút. Ta không còn là nỗi lo nữa, ta là người đang nhìn thấy nỗi lo.

Có một điều ít ai để ý: nỗi lo luôn sống ở tương lai. Ta lo về chuyện chưa xảy ra. Còn hơi thở thì luôn ở hiện tại. Hơi thở này đang vào, hơi thở này đang ra, ngay bây giờ. Khi ta đặt tâm vào hơi thở, ta đang kéo mình từ tương lai chưa tới về với hiện tại đang có. Hiện tại thì không có gì đáng sợ như ta tưởng. Hiện tại chỉ có một hơi thở vào, một hơi thở ra, một thân thể đang ngồi đây.

Bạn hãy thử một lần. Lần sau khi lo lắng, đừng vội tìm cách giải quyết ngay trong đầu. Hãy ngồi xuống, đặt tay lên bụng, thở vào thật chậm và cảm nhận bụng phồng lên, thở ra thật chậm và cảm nhận bụng xẹp xuống. Năm hơi thở như vậy. Không cần lo biến mất. Chỉ cần trong năm hơi thở ấy, bạn được nghỉ một chút. Nỗi lo vẫn ở đó sau năm hơi thở, nhưng bạn đã khác: bạn đã lấy lại được hơi sức.

Nhiều người lo về những chuyện ngoài tầm tay: sức khỏe của người thân, việc làm của con cái, chuyện thiên hạ. Lo không làm cho những chuyện ấy tốt lên, nó chỉ làm cho ta kiệt sức. Hơi thở dạy ta phân biệt: cái gì ta làm được thì làm, cái gì ngoài tầm tay thì buông. Buông không phải là bỏ mặc, mà là ngừng dày vò mình bằng những suy nghĩ không tới đâu.

Có một hình ảnh đẹp trong thiền: nỗi lo như đám mây, hơi thở như bầu trời. Mây tới rồi đi, bầu trời vẫn ở đó. Bạn không phải là đám mây, bạn là bầu trời. Mỗi lần thở có ý thức là một lần bạn nhớ lại điều đó. Mây có thể dày, có thể đen, nhưng nó không phải là tất cả. Phía sau mây, trời vẫn xanh.

Đừng đợi tới lúc thật lo mới tập thở. Hãy tập vào lúc bình thường, như ta đã tập ở phần một. Sáng dậy, ba hơi thở. Trước khi ngủ, ba hơi thở. Khi nào hơi thở đã quen thuộc với ta, thì lúc lo ập tới, ta sẽ nhớ tới nó ngay, như nhớ tới một người bạn cũ. Còn nếu bình thường ta chẳng bao giờ để ý tới hơi thở, thì lúc lo, ta cũng sẽ quên mất nó.

Tối nay, trước khi đi ngủ, hãy thử ngồi yên năm phút. Không làm gì, chỉ thở và biết mình đang thở. Nếu lo lắng kéo tới, cứ để nó tới, rồi nhẹ nhàng quay về với hơi thở. Không đánh nhau với nó, không chạy trốn nó. Chỉ thở. Sáng mai thức dậy, bạn sẽ thấy lòng mình nhẹ hơn một chút, dù chuyện đời vẫn vậy.

Phần sau, ta sẽ mang hơi thở vào một nơi mà nhiều người tưởng thiền không tới được: chỗ làm việc, giữa máy tính, điện thoại và những việc gấp gáp. Hóa ra hơi thở cũng làm việc được, mà làm việc rất giỏi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Hơi thở đưa ta về · Phần 3
Nguồn
• 10 Bài Giảng về Thiền Vipassana (TK Thích Minh Tâm), tr. 10
Bài liên quanHơi thở đưa ta về — Phần 4Hơi thở đưa ta về — Phần 5Ngồi thiền cho người mới bắt đầu