🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Hơi thở đưa ta về — Phần 2

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Phần trước, ta đã tập nhận biết hơi thở trong lúc bình thường: thở vào biết thở vào, thở ra biết thở ra. Hôm nay ta đi tiếp một bước, vào lúc khó hơn nhiều: khi cơn giận nổi lên.

Bạn còn nhớ lần gần nhất mình nổi giận không? Có thể là một tin nhắn làm bạn bực mình, một câu nói vô tình của người thân, hay một tài xế chen ngang giữa dòng xe đông. Giận tới rất nhanh. Tim đập mạnh, mặt nóng lên, tay muốn gõ phím thật nhanh để đáp trả. Trong khoảnh khắc ấy, lời nói tuôn ra trước khi kịp nghĩ, và sau đó ta thường hối hận.

Người xưa nói giận quá mất khôn. Không phải ta không biết điều đó, mà là lúc giận, ta không kịp nhớ. Cơn giận giống như một cơn sóng, nó cuốn ta đi trước khi ta kịp bám vào đâu. Vậy thì ta bám vào đâu? Câu trả lời vẫn là hơi thở. Nó luôn ở đó, ngay cả khi ta đang giận.

Trong mười sáu hơi thở của kinh Quán Niệm Hơi Thở, có một hơi thở dạy ta thế này: thở vào thở ra mà cảm thấy không dễ chịu thì cũng tự biết. Giận là một cảm giác không dễ chịu. Ta không cần xua nó đi, không cần giả vờ là mình không giận. Chỉ cần biết: tôi đang giận, và tôi đang thở. Cái biết ấy tạo ra một khoảng nhỏ giữa cơn giận và hành động. Khoảng nhỏ ấy đủ để ta không nói ra lời làm đau người khác.

Thử nhớ lại một lần bạn suýt nói lời nặng. Nếu lúc đó bạn dừng lại được một hơi thở, chuyện đã khác. Một hơi thở vào, một hơi thở ra, chừng năm giây. Năm giây ấy không làm mất đi cơn giận, nhưng nó cho ta quyền lựa chọn. Nói hay không nói, nói thế nào, nói lúc nào. Không còn là phản ứng tự động nữa, mà là quyết định của một người đang tỉnh.

Có một cách thực tập rất cụ thể. Khi thấy mình bắt đầu giận, đừng làm gì cả, chỉ thở. Thở vào một hơi dài, biết là mình đang thở vào một hơi dài. Thở ra một hơi dài, biết là mình đang thở ra một hơi dài. Ba hơi thở như vậy. Trong lúc thở, đừng cố phân tích xem ai đúng ai sai. Chỉ thở. Cơn giận có thể vẫn còn đó sau ba hơi thở, không sao. Nhưng nó đã bớt nóng đi một chút, như nồi nước vừa nhắc khỏi bếp.

Nhiều người sợ rằng nếu không giận dữ đáp trả ngay, người ta sẽ lấn tới. Nhưng đáp trả trong giận dữ hiếm khi làm mọi chuyện tốt lên. Lời nói lúc giận giống như mũi tên bắn đi rồi không thu lại được. Người nghe đau, mà chính ta sau đó cũng đau. Thở trước khi nói không phải là yếu đuối, mà là khôn ngoan. Người biết dừng lại mới là người làm chủ được mình.

Có người hỏi: vậy cứ thở mãi, cơn giận đi đâu? Nó không đi đâu cả, nó tan dần như mây. Giận là một cảm xúc, cảm xúc nào cũng sinh rồi diệt. Hơi thở giúp ta không nuôi nó thêm bằng những suy nghĩ lặp đi lặp lại. Ta không kể lại chuyện đó trong đầu lần thứ mười, không tưởng tượng ra những câu đáp trả cay độc hơn. Ta chỉ thở, và cơn giận tự yếu đi vì không còn được tiếp nhiên liệu.

Bạn có thể tập ngay từ những chuyện nhỏ. Người ta chen hàng, xe phía trước bóp còi inh ỏi, con làm đổ ly nước. Những lúc ấy, thay vì phản ứng ngay, hãy thở một hơi. Dần dần, phản xạ mới sẽ hình thành: giận tới, hơi thở tới trước. Không phải để dẹp giận, mà để giận không dắt ta đi.

Cuối ngày, hãy ngồi lại một chút và nhớ xem hôm nay mình đã giận mấy lần, đã dừng lại được mấy lần. Đừng trách mình vì những lần không dừng được. Mỗi lần dừng được, dù chỉ một lần, đã là một thắng lợi nhỏ. Thắng lợi nhỏ gom lại thành thói quen, thói quen gom lại thành một con người khác: người biết giận mà không bị giận dắt đi.

Phần sau, ta sẽ nói về một người bạn khác của hơi thở: nỗi lo. Lo thì không ồn ào như giận, nó âm ỉ, dai dẳng, cứ cắn nhấm ta từng chút một. Nhưng hơi thở cũng có cách đối xử với nó, nhẹ nhàng mà chắc chắn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Hơi thở đưa ta về · Phần 2
Nguồn
• Thiền Sư Khương Tăng Hội (Thích Nhất Hạnh), tr. 56
Bài liên quanHơi thở đưa ta về — Phần 3Hơi thở đưa ta về — Phần 4Hơi thở đưa ta về — Phần 5