🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Ngồi yên nghe lòng mình — Phần 4

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Mấy hôm nay mình đã học cách ngồi, học cách thở, học cách buông suy nghĩ chạy lung tung. Hôm nay mình lắng nghe sâu hơn một bước: thân và tâm đang nói gì với mình.

Thân mình nói nhiều lắm. Chỉ là mình ít nghe. Vai mỏi, mình không nghe. Lưng đau, mình không nghe. Bụng cồn cào, mình không nghe. Mình cứ chạy, cứ làm, cứ gồng, cho tới khi thân kiệt sức mới chịu dừng.

Ngồi thiền là lúc mình dừng lại để nghe thân. Nghe thật sự.

Trong bài giảng về thiền Vipassana, Đức Phật dạy rất rõ: khi thở dài, lưu ý đang thở dài. Khi thở ngắn, lưu ý đang thở ngắn. Phật dạy thêm: cảm giác toàn thân rồi thở ra, cảm giác toàn thân rồi thở vào.

Cảm giác toàn thân, có nghĩa là sao? Nghĩa là biết cái gì đang xảy ra trong thân mình, ngay lúc này. Biết chỗ nào đang khó chịu. Biết chỗ nào đang dễ chịu. Biết chỗ nào đang tê, đang mỏi, đang nóng, đang lạnh.

Vị thiền sư kể một ví dụ rất đời. Ngồi thiền mà thấy khó chịu, khó chịu ở đâu, phải nhận biết. Khó chịu ở mông, khó chịu ở cái đầu, khó chịu ở tay, chỗ nào? Nếu không biết thì mình đang tạo thêm nghiệp. Thấy khó chịu là mình mở cái quạt, tạo thêm nghiệp ngay lập tức. Tu phải nhận biết sự khó chịu đó xảy ra ở đâu. Rồi quan sát nó thì thấy nó biến mất.

Nghe có lạ không? Khó chịu mà quan sát nó thì nó biến mất. Nhưng đúng vậy. Nhiều cái khó chịu trong thân chỉ là một cảm giác thoáng qua. Nó tới, rồi nó đi. Mình không cần làm gì với nó. Chỉ cần thấy nó, nó tự đi.

Bạn thử nhé. Lần tới ngồi thiền, sau khi đã thở vài hơi, bạn quét sự chú ý qua toàn thân một lượt. Từ đỉnh đầu xuống tới ngón chân. Chỗ nào đang căng? Chỗ nào đang mỏi? Chỗ nào đang dễ chịu?

Đừng vội sửa. Vai đang cứng, cứ để nó cứng một lúc. Chỉ cần biết nó đang cứng. Thở vào, biết vai đang cứng. Thở ra, biết vai đang cứng. Một lúc sau, bạn sẽ thấy cái cứng đó mềm ra một chút. Không phải vì bạn cố làm nó mềm. Mà vì bạn đã nghe nó.

Thân cũng như người vậy. Người ta chỉ cần được nghe. Nghe rồi, họ tự dịu lại. Thân mình cũng vậy.

Rồi tới tâm. Tâm mình cũng nói nhiều lắm. Khi ngồi yên, tâm sẽ đưa lên đủ thứ cảm xúc: bực, buồn, lo, nhớ, tiếc. Đừng vội xua đi. Cũng đừng vội ôm lấy. Chỉ cần thấy: à, đang bực. À, đang buồn. À, đang lo.

Cảm xúc cũng như cảm giác trong thân. Nó tới, rồi nó đi. Nó không ở lại mãi. Chỉ khi mình không thấy nó, mình mới bị nó dắt đi. Mình bực mà không biết mình đang bực, thì mình sẽ nói ra những lời làm người khác đau. Mình buồn mà không biết mình đang buồn, thì mình sẽ làm những việc để khỏa lấp nỗi buồn, rồi buồn thêm.

Ngồi yên là tập thấy. Thấy thân. Thấy tâm. Thấy cảm giác. Thấy cảm xúc. Thấy rồi, mình mới có quyền chọn: mình sẽ làm gì tiếp theo.

Vị thiền sư trong bài giảng nhắc một câu rất quan trọng: nếu ta không nhận biết được thì chẳng có thực hiện tứ niệm xứ, chỉ ngồi mà thôi. Ngồi mà không nhận biết, thì chỉ là ngồi. Ngồi mà nhận biết, thì đó là thiền.

Cho nên, ngồi thiền không phải là ngồi cho đủ giờ, cho đủ số phút. Ngồi thiền là ngồi mà biết. Biết thân đang thế nào. Biết tâm đang thế nào. Biết hơi thở đang ra vào ra sao.

Hôm nay, bài tập là quét toàn thân. Ngồi xuống, thở vài hơi, rồi đưa sự chú ý đi khắp thân. Từ đầu xuống chân. Chỗ nào khó chịu, dừng lại ở đó một chút. Thở vào, thở ra cùng với nó. Không sửa. Chỉ nghe.

Nghe thân xong, bạn sẽ nghe được tâm. Nghe tâm xong, bạn sẽ nghe được lòng mình. Mà nghe được lòng mình, đó là điều mà bốn phần trước chúng ta đã đi tìm.

Phần cuối, ngày mai, chúng ta sẽ mang sự yên lặng này ra khỏi chiếu thiền, về với đời thường. Vì ngồi yên trong phòng thì dễ. Yên lặng giữa chợ đời mới là chuyện khó. Và cũng là chuyện đáng làm nhất.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Ngồi yên nghe lòng mình · Phần 4
Nguồn
• 10 Bài Giảng về Thiền Vipassana (TK Thích Minh Tâm) — tr. 38 (cảm giác toàn thân rồi thở ra, cảm giác toàn thân rồi thở vào; nhận biết sự khó chịu xảy ra ở đâu; nếu không nhận biết được thì chẳng có thực hiện tứ niệm xứ, chỉ ngồi mà thôi)
Bài liên quanNgồi yên nghe lòng mình — Phần 5Ai vừa niệm Phật? Một câu hỏi thiền để mang theo cả ngàyVị sơ tổ thiền Việt: Khương Tăng Hội và hơi thở ý thức