🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Ngồi yên nghe lòng mình — Phần 5

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Bốn phần trước mình đã ngồi yên, thở cùng hơi thở, buông suy nghĩ chạy lung tung, lắng nghe thân và tâm. Phần cuối này, chúng ta làm việc quan trọng nhất: mang sự yên lặng đó ra khỏi chiếu thiền, về với đời thường.

Vì ngồi yên trong phòng thì dễ. Yên lặng giữa chợ đời mới là chuyện khó. Và cũng là chuyện đáng làm nhất.

Nhiều người nghĩ thiền chỉ ở trên bồ đoàn. Xuống khỏi bồ đoàn là hết thiền. Sáng ngồi thiền mười phút, rồi ra đường kẹt xe là nổi giận. Tối ngồi thiền mười phút, rồi con làm đổ bát cơm là quát lên. Vậy thì mười phút kia có ích gì?

Có ích chứ. Nhưng chỉ khi mình mang nó theo ra ngoài.

Trong bài giảng về thiền Vipassana, vị thiền sư nói về bước đầu của người mới tu: phải loại trừ những gì làm tâm dính mắc. Ly dục tức là không muốn nữa. Ly ác pháp tức là lìa các pháp bất thiện. Nó sinh ở đâu? Nảy sinh ở mắt, ở tai, ở mũi, lưỡi, thân, ý. Thế nên bớt nhìn, bớt nghe, bớt nếm, thế là nó bớt thôi. Từ từ mình loại nó.

Bớt nhìn, bớt nghe, bớt nếm. Nghe đơn giản. Nhưng làm thì không đơn giản chút nào. Vì đời sống hôm nay toàn là thứ mời gọi mắt nhìn, tai nghe. Điện thoại cứ rung. Mạng xã hội cứ cuộn. Tin tức cứ dồn dập. Mắt mình chưa kịp nghỉ thì đã có thứ mới đập vào.

Mang sự yên lặng về đời thường, bước đầu là bớt lại. Không phải bỏ hết. Chỉ bớt lại. Bớt lướt điện thoại một chút. Bớt nghe những chuyện không cần nghe một chút. Bớt nói những lời không cần nói một chút.

Bạn thử một việc nhỏ. Sáng mai, trước khi mở điện thoại, hãy ngồi yên ba hơi thở. Chỉ ba hơi thôi. Thở vào, biết mình đang thở vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Ba hơi đó là khoảng lặng đầu tiên của ngày. Ngày bắt đầu từ yên lặng, thì cả ngày sẽ khác.

Rồi trong ngày, mỗi khi chuyển việc, hãy dừng một hơi thở. Vừa xong một việc, trước khi bắt tay vào việc khác, thở một hơi. Ăn cơm xong, trước khi đứng dậy, thở một hơi. Nghe điện thoại xong, trước khi làm việc tiếp, thở một hơi.

Một hơi thở thôi, nhưng nó là một cái cầu. Nó nối việc này với việc kia bằng sự tỉnh táo, chứ không phải bằng sự vội vã.

Còn một lời dạy nữa, rất ngắn mà rất sâu, của thiền sư Mã Tổ. Có người hỏi: thế nào là đạo? Sư đáp: tâm bình thường là đạo.

Tâm bình thường là đạo. Nghĩa là gì? Nghĩa là đạo không ở đâu xa. Đạo ở ngay trong tâm bình thường. Ăn thì biết mình đang ăn. Đi thì biết mình đang đi. Làm việc thì biết mình đang làm việc. Nghe người khác nói thì nghe cho trọn, đừng vội đáp.

Tâm bình thường không phải là tâm tầm thường. Tâm bình thường là tâm không bị kéo đi bởi thích hay ghét, bởi muốn hay sợ. Nó ở yên với việc đang làm. Mà ở yên với việc đang làm, đó chính là thiền.

Bạn có để ý không? Khi mình rửa chén mà nghĩ tới chuyện mai họp, thì chén rửa không sạch mà đầu cũng không yên. Khi mình nghe con kể chuyện mà tay vẫn lướt điện thoại, thì con biết là mình không nghe. Khi mình ăn cơm mà xem tin tức, thì cơm không ngon mà tin cũng không nhớ.

Làm một việc, biết một việc. Đó là mang thiền về đời thường.

Năm phần của chuỗi này, nói cho cùng, chỉ là một việc: học ngồi yên để nghe lòng mình. Ngồi yên là bước một. Thở là bước hai. Buông suy nghĩ là bước ba. Nghe thân và tâm là bước bốn. Mang yên lặng về đời là bước năm.

Năm bước đó không phải làm một lần là xong. Nó là một vòng tròn. Hôm nay mình ngồi yên. Ngày mai mình lại ngồi yên. Mỗi ngày một chút. Mỗi lần một chút. Lâu dần, yên lặng trở thành thói quen. Thói quen trở thành tính cách. Tính cách trở thành đời sống.

Bạn không cần phải thành thiền sư. Bạn chỉ cần mỗi ngày có vài phút ngồi yên, vài hơi thở tỉnh táo, vài lần làm một việc mà biết mình đang làm việc đó.

Vậy là đủ. Đủ để lòng mình yên hơn. Đủ để nhà mình ấm hơn. Đủ để ngày mình nhẹ hơn.

Chuỗi này kết thúc ở đây. Nhưng việc ngồi yên thì không kết thúc. Tối nay, bạn ngồi xuống nhé. Năm phút thôi. Lưng thẳng. Thở vào, thở ra. Nghe lòng mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Ngồi yên nghe lòng mình · Phần 5
Nguồn
• 10 Bài Giảng về Thiền Vipassana (TK Thích Minh Tâm) — tr. 124 (ly dục, ly ác pháp; bớt nhìn, bớt nghe, bớt nếm)
• Cư Trần Lạc Đạo, tập 2 (Cư sĩ Chính Trực) — 'Thế nào là đạo? Tâm bình thường là đạo' (lời thiền sư Mã Tổ)
Bài liên quanAi vừa niệm Phật? Một câu hỏi thiền để mang theo cả ngàyVị sơ tổ thiền Việt: Khương Tăng Hội và hơi thở ý thứcLàm việc cũng là thiền: niệm từng chuyển động của thân