🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Làm việc cũng là thiền: niệm từng chuyển động của thân

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Sáng nay, bạn ngồi vào bàn làm việc. Mở máy tính. Tay gõ bàn phím. Mắt nhìn màn hình. Đầu chạy đủ thứ: việc này chưa xong, việc kia sắp tới hạn, sếp vừa nhắn tin.

Tới trưa, bạn không nhớ mình đã làm những gì. Chỉ nhớ mình bận. Bận cả buổi mà chẳng biết mình đã làm được gì.

Có quen không? Đó là cách rất nhiều người làm việc. Tay làm một việc, đầu nghĩ một việc, lòng lo một việc khác. Ba thứ chạy ba hướng. Làm thì mệt, mà việc cũng không xong.

Thiền sư Viên Học, một thiền sư Việt Nam sống vào thế kỷ mười một, đã dạy một câu rất thực tế. Trong sách Những Lời Dạy Từ Các Thiền Sư Việt Nam Xưa, phần bình giải lời dạy của ngài có đoạn: hãy làm việc và tập thể dục hàng ngày. Hãy niệm các chuyển động của thân; đó là một phần của thiền.

Hãy niệm các chuyển động của thân. Nghĩa là sao? Nghĩa là khi làm việc, hãy biết thân mình đang làm gì. Tay đang gõ, biết tay đang gõ. Chân đang bước, biết chân đang bước. Lưng đang ngồi, biết lưng đang ngồi.

Nghe thì đơn giản. Nhưng thử làm sẽ thấy khác hẳn. Khi bạn biết tay đang gõ, tay gõ chậm lại, chắc lại, ít gõ sai hơn. Khi bạn biết mình đang ngồi, lưng tự thẳng lại, vai tự thả lỏng. Khi bạn biết mình đang bước, bước chân vững hơn, ít vấp hơn.

Làm việc cũng là thiền. Không phải vì việc đó thiêng liêng. Mà vì khi làm việc với sự tỉnh táo, việc nào cũng trở thành thiền.

Bạn rửa chén, biết tay đang cầm chén, biết nước đang chảy, biết chén đang sạch dần. Đó là thiền. Bạn quét nhà, biết chổi đang đi tới đâu, biết bụi đang bay đi đâu. Đó là thiền. Bạn gõ máy tính, biết từng phím đang bấm, biết từng chữ đang hiện ra. Đó là thiền.

Thiền sư Mã Tổ đã nói một câu rất nổi tiếng: tâm bình thường là đạo. Có người hỏi ngài: thế nào là đạo? Sư đáp: tâm bình thường là đạo.

Tâm bình thường, nghĩa là tâm đang ở với việc đang làm. Không chạy tới việc đã qua. Không chạy tới việc chưa tới. Chỉ ở đây, với việc này, ngay lúc này. Ăn thì biết mình đang ăn. Uống thì biết mình đang uống. Làm việc thì biết mình đang làm việc.

Bạn có để ý không? Mình khổ nhiều khi không phải vì việc khó. Mà vì mình làm việc này mà đầu nghĩ việc khác. Đang họp mà nghĩ tới con ở nhà. Đang ăn cơm mà nghĩ tới việc mai. Đang nghe người ta nói mà nghĩ xem mình sẽ đáp lại sao. Cứ như vậy, mình không ở đâu cả. Mình ở khắp nơi, mà không ở nơi nào.

Làm việc với tâm bình thường, nghĩa là kéo mình trở về. Trở về với cái bàn đang ngồi. Trở về với cái máy đang mở. Trở về với việc đang làm. Chỉ một việc thôi. Một việc, làm cho trọn.

Phần bình giải lời dạy của thiền sư Viên Học còn nhắc một điều nữa: thân là chiếc bè, là cỗ xe; bạn phải chăm sóc thân kỹ càng để có sức đi một chuyến rất gian nan. Làm việc mà quên thân, thì thân sẽ nhắc mình bằng cách đau, bằng cách mỏi, bằng cách kiệt sức. Nghe thân, chăm thân, cũng là một phần của thiền.

Vậy nên, làm việc không phải là kẻ thù của thiền. Làm việc mà không tỉnh táo mới là kẻ thù. Làm việc với sự chú ý, với hơi thở, với thân đang chuyển động, đó chính là thiền giữa đời thường.

Ngày mai đi làm, bạn thử một việc nhỏ. Trước khi mở máy tính, thở ba hơi. Thở vào, biết mình đang thở vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Rồi mới bắt đầu làm việc.

Trong lúc làm việc, mỗi giờ một lần, dừng lại một chút. Ngồi thẳng lưng. Thả lỏng vai. Hỏi thân mình: bây giờ thân đang thế nào? Mỏi ở đâu? Căng ở đâu? Chỉ cần hỏi vậy thôi. Không cần làm gì thêm.

Và khi làm một việc, chỉ làm một việc. Gõ máy thì chỉ gõ máy. Nghe người ta nói thì chỉ nghe. Ăn cơm thì chỉ ăn cơm. Một việc, một lúc, với cả thân và tâm.

Làm được vậy, bạn sẽ thấy một điều lạ. Việc vẫn nhiều như cũ. Nhưng mình không còn mệt như cũ. Vì mệt không phải vì việc nhiều. Mệt vì tâm chạy lung tung. Tâm ở yên, việc làm xong mà người vẫn khỏe.

Đó là thiền trong việc làm. Không cần bồ đoàn. Không cần chuông mõ. Chỉ cần một người đang làm việc, và biết mình đang làm việc.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Những Lời Dạy Từ Các Thiền Sư Việt Nam Xưa — tr. 42 (bình lời thiền sư Viên Học: hãy làm việc và tập thể dục hàng ngày; hãy niệm các chuyển động của thân; đó là một phần của thiền; thân là chiếc bè, là cỗ xe)
• Cư Trần Lạc Đạo, tập 2 (Cư sĩ Chính Trực) — 'Thế nào là đạo? Tâm bình thường là đạo' (lời thiền sư Mã Tổ)
Bài liên quanThiền khi thở gấp vì lo: hơi thở vào dài, biết hơi thở vào dàiThiền khi giận con: lấy không giận thắng giậnThiền khi ngồi một mình buổi tối: thấy mà không dính mắc