🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Buông xuống một gánh nhẹ người

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Bà Tư đã bảy mươi tuổi, mà vẫn giữ trong lòng câu nói của người hàng xóm từ mười năm trước. Câu nói ấy không còn ai nhớ, người nói cũng đã quên, chỉ có bà là nhớ, nhớ từng chữ, nhớ cả giọng nói lúc ấy. Mười năm mang theo một câu nói, như người gánh một bao gạo đi đường dài, càng đi càng nặng, mà không chịu đặt xuống. Tới khi lưng còng, chân mỏi, mới hỏi: sao đời mình nặng nề vậy.

Trong bài giảng thiền Vipassana, vị sư dạy một pháp gọi là pháp xả. Chúng ta hay bỏ đi, buông đi, xả đi, đừng giữ lại. Tất cả những gì mình biết, mình nghe, mình nếm, đều tích trữ lại trong tâm, rồi dẫn mình đi tái sinh trong khổ đau. Vị sư kể rằng những gì sư nói với mọi người ngày hôm qua, thì hôm nay sư đã quên hết. Sư dọn dẹp những thứ đó để nó không tồn tại trong tâm. Tại sao lại giữ những thứ đó vào trong tâm làm gì.

Lời dạy nghe qua tưởng như vô tình, nhưng thật ra rất từ bi. Giữ lại làm gì, khi giữ chỉ làm mình nặng. Người ta chê mình một câu, mình giữ mười năm. Người ta nợ mình một chút, mình giữ cả đời. Mình làm sai một việc, mình tự trách mình mãi không thôi. Cái kho trong tâm cứ đầy dần, đầy những thứ không còn dùng được nữa, mà mình vẫn tiếc không chịu dọn.

Thiền sư TRÍ, một thiền sư Việt Nam xưa, có bài thơ về hạt giống Phật trong lòng. Lời bình của bài thơ ấy dạy rằng nếu bạn có thể buông bỏ hết mọi thèm khát, thì bạn sẽ không bám chấp vào bất cứ gì nữa. Khi bạn buông xả hết mọi có và không, thì mọi thứ ràng buộc bạn vào cõi luân hồi này sẽ tan rã. Nhưng cần có thời giờ. Ngay cả khi đã thấy được Phật tánh trong tâm, bạn vẫn phải liên tục tu tập hàng ngày.

Buông không có nghĩa là bỏ mặc, là không quan tâm, là sống buông xuôi. Buông có nghĩa là không nắm chặt. Tay nắm chặt thì mỏi, tâm nắm chặt thì khổ. Buông là biết cái gì cần giữ, cái gì nên thả. Giữ tình thương, giữ lòng tốt, giữ những điều làm mình lớn lên. Thả oán hận, thả ganh tị, thả những câu nói đã cũ, những chuyện đã qua, những người đã đi xa.

Tập buông bắt đầu từ những việc nhỏ. Hôm nay, có ai làm mình bực, thử buông ngay trong ngày, đừng mang qua đêm. Có chuyện cũ làm mình buồn, thử nói với lòng mình: chuyện ấy đã qua rồi, mình không cần mang theo nữa. Có món đồ cũ trong nhà không còn dùng, dọn đi, cho đi. Dọn nhà cũng là dọn tâm. Mỗi thứ buông xuống, người nhẹ đi một chút.

Có người sợ buông là mất. Sợ buông người yêu cũ là mất tình, sợ buông tiền bạc là mất an toàn, sợ buông cái tôi là mất mặt. Nhưng thiền dạy ngược lại: càng nắm chặt càng mất, càng buông càng còn. Buông oán hận thì còn lại tình thương. Buông tham muốn thì còn lại sự đủ đầy. Buông cái tôi thì còn lại sự tự do. Cái còn lại sau khi buông, mới là cái thật sự thuộc về mình.

Buông cũng cần hơi thở. Khi tâm đang nắm chặt một chuyện gì đó, hơi thở thường gấp, nông, nghẹn lại. Thở vào, nhận biết mình đang nắm chặt. Thở ra, thả lỏng tay, thả lỏng vai, thả lỏng cả tâm. Một hơi thở buông xuống, đôi khi nhẹ hơn cả một buổi nói chuyện dài. Vì buông không nằm ở lời nói, mà nằm ở chỗ mình có chịu thả ra hay không.

Tối nay, thử ngồi yên, nghĩ tới một chuyện mình đang giữ chặt nhất, rồi thở ba hơi và tự hỏi: mình giữ nó để làm gì, nó có còn giúp gì cho mình không. Nếu câu trả lời là không, thì hãy tập đặt nó xuống, như đặt một bao gạo xuống đất sau một chặng đường dài. Đặt xuống rồi, đứng thẳng lên, thở một hơi, và cảm nhận sự nhẹ nhõm lan ra khắp thân.

Đời người ai cũng gánh nhiều thứ. Gánh nào cần thì gánh, gánh nào thừa thì đặt xuống. Buông xuống một gánh, nhẹ người một phần. Buông xuống nhiều gánh, đời nhẹ đi rất nhiều. Và khi người đã nhẹ, bước chân cũng nhẹ, lời nói cũng nhẹ, lòng cũng nhẹ. Đó là thiền, là pháp xả, là con đường về với sự an lạc ngay trong đời sống này.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 10 Bài Giảng Về Thiền Vipassana — khóa tu thiền Vipassana (trang 14)
• Những Lời Dạy Từ Các Thiền Sư Việt Nam Xưa — Thiền sư TRÍ, bản dịch HT Thanh Từ (trang 24)
Bài liên quanThiền khi thở gấp vì lo: hơi thở vào dài, biết hơi thở vào dàiThiền khi giận con: lấy không giận thắng giậnThiền khi ngồi một mình buổi tối: thấy mà không dính mắc