Chị Thu làm nhân viên văn phòng, lần đầu được giao thuyết trình trước cả phòng. Đêm trước hôm thuyết trình, chị nằm trằn trọc tới hai giờ sáng. Trong đầu chị cứ lặp đi lặp lại: mai mình nói sai thì sao, mọi người cười thì sao, sếp chê thì sao. Sáng hôm sau, chị đứng trước phòng họp, tim đập thình thịch, miệng khô khốc, tay cầm tờ giấy mà run. Chị nói được vài câu, rồi quên mất mình định nói gì. Cả phòng im lặng. Chị chỉ muốn độn thổ cho xong.
Sợ đứng trước đám đông là nỗi sợ của rất nhiều người. Không phải vì mình không biết nói, mà vì mình sợ bị đánh giá. Sợ người ta chê mình nói dở, sợ người ta thấy mình run, sợ mình nói sai một câu rồi cả phòng cười. Nỗi sợ này lớn tới mức có người thà làm thêm giờ, thà nhận việc khó, còn hơn phải đứng lên nói trước mọi người. Mà càng sợ, mình càng tránh. Càng tránh, lần sau sợ càng nhiều.
Trong kinh Pháp Cú có câu: Do ái sinh sầu ưu. Do ái sinh sợ hãi. Ai thoát khỏi tham ái, không sầu, đâu sợ hãi? Ái ở đây là sự bám víu. Mình bám vào hình ảnh mình phải giỏi, phải hay, phải được mọi người khen. Mình bám càng chặt, mình sợ càng nhiều. Vì chỉ cần một câu chê, hình ảnh đó sẽ vỡ. Người không bám vào hình ảnh đó thì nói sai một câu cũng chẳng sao. Họ sửa lại, nói tiếp. Còn người bám chặt thì nói sai một câu là cả buổi hôm đó coi như hỏng.
Muốn bớt sợ, không phải là tập nói cho hay hơn. Mà là buông bớt cái phải hay. Trước khi bước lên nói, hãy tự nhủ: hôm nay mình chỉ cần nói rõ điều mình biết, không cần phải xuất sắc. Mình nói sai thì sửa, nói vấp thì nói lại. Không ai trong phòng họp nhớ mãi một câu nói vấp của mình đâu. Người ta cũng bận lo việc của người ta. Mình tưởng cả phòng đang soi mình, nhưng thật ra mỗi người đều đang bận với suy nghĩ của riêng họ.
Còn về mặt thực hành, có một cách rất đơn giản. Trước khi cất lời, hãy thở ba hơi thật sâu. Hơi đầu tiên, cảm nhận chân mình chạm đất. Hai bàn chân đứng vững trên sàn, mình đang ở đây, không ở đâu khác. Hơi thứ hai, thả lỏng vai và cổ. Người sợ thì vai hay gù lên, cổ hay cứng lại. Thở ra, để vai rơi xuống. Hơi thứ ba, nhìn một người thân thiện trong phòng, mỉm cười với họ. Chỉ cần một ánh mắt ấm áp, mình sẽ thấy mình không một mình. Ba hơi thở, chưa tới một phút, nhưng nó đưa mình từ trong đầu trở về với căn phòng thật.
Khi bắt đầu nói, hãy nói câu đầu thật chậm. Đừng vội. Nói chậm không phải là nói dở. Nói chậm là nói chắc. Người nghe cũng dễ theo dõi hơn. Nếu giữa chừng quên mất mình định nói gì, đừng hoảng. Dừng lại, uống một ngụm nước, nhìn lại tờ giấy của mình. Khoảng lặng vài giây không ai để ý đâu. Người ta chỉ để ý khi mình hoảng loạn. Còn mình dừng lại một cách bình tĩnh, người ta sẽ nghĩ mình đang nhấn mạnh điều quan trọng.
Tập đứng trước đám đông cũng giống như tập bơi. Không ai bơi giỏi ngay lần đầu xuống nước. Mình tập từ chỗ nhỏ: nói trong cuộc họp ba người, rồi năm người, rồi cả phòng. Mỗi lần nói xong, dù hay hay dở, mình cũng đã thắng được một chút. Vì mình đã làm điều mình sợ. Mà làm được một lần, lần sau sẽ nhẹ hơn một chút. Cứ như vậy, nỗi sợ nhỏ dần lại.
Chị Thu sau này vẫn còn hồi hộp mỗi lần thuyết trình. Nhưng chị không còn mất ngủ trước hôm đó nữa. Chị nói: bây giờ trước khi nói, chị thở ba hơi, nhìn một người quen trong phòng, rồi nói câu đầu thật chậm. Còn lại thì tùy duyên. Câu nói tùy duyên nghe rất nhẹ, nhưng trong đó có cả một sự tự do. Chị không còn cần phải hay nữa. Chị chỉ cần nói thật, nói rõ. Và lạ là từ khi chị không cần phải hay nữa, chị lại nói hay hơn trước.
Lần sau, khi bạn phải đứng trước đám đông, hãy nhớ: nỗi sợ đến từ việc mình bám vào hình ảnh phải hoàn hảo. Buông hình ảnh đó xuống, thở ba hơi, chân chạm đất, rồi nói câu đầu thật chậm. Không ai cần bạn phải xuất sắc. Người ta chỉ cần bạn nói thật. Và nói thật, thì không có gì phải sợ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư