🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Gặp Phật giết Phật: đừng thờ cái bóng của mình

Thiền & hơi thở · 8 phút đọc

Có một chị Phật tử đi chùa rất siêng. Sáng nào cũng thắp nhang, lạy Phật, khấn xin đủ thứ: xin cho con thi đậu, xin cho chồng làm ăn khá, xin cho nhà bình an. Một hôm chị nghe người ta kể câu nói của thiền sư Vân Môn: gặp Phật giết Phật, gặp tổ giết tổ. Chị giật mình. Đi chùa mà nghe tới chữ giết Phật thì ai mà không sợ. Chị tưởng thiền là thứ gì đó dữ dằn, phá phách, không còn kính Phật nữa.

Thật ra câu nói này không dữ như nghe. Nó là một lời cảnh tỉnh, mà sách Giải Mã Tây Du Ký đã giải thích rất rõ. Sách viết: đối với hành giả tu thiền, đừng nên vọng cầu Phật ở ngoài thân. Trong lúc đang công phu hành thiền mà lỡ có thấy chư Phật xuất hiện thì hãy coi chừng, đó là ma cảnh ám chướng phá hoại chánh giác chánh định. Đó là lý do vì sao xưa kia thiền sư Vân Môn đã nói: gặp Phật giết Phật, gặp tổ giết tổ.

Nghe tới đây, người đọc sẽ hỏi: thấy Phật mà lại là ma cảnh hay sao? Thấy Phật không phải là xấu. Xấu là ở chỗ mình bám lấy cái thấy ấy. Đang ngồi thiền, bỗng thấy hào quang, thấy Phật hiện ra, lòng mừng quá, tưởng mình đắc đạo. Từ hôm ấy trở đi, ngày nào ngồi thiền cũng mong thấy lại hào quang ấy. Không thấy thì buồn, thấy thì mừng. Thế là mình không còn ngồi thiền nữa, mà mình ngồi để chờ hào quang. Cái mong chờ ấy chính là ma cảnh. Nó phá chánh định, vì chánh định là tâm không mong cầu, không dính mắc.

Chữ giết ở đây không phải là giết người hay phá tượng. Giết nghĩa là buông, là chặt đứt sự bám víu. Gặp Phật thì giết Phật, nghĩa là ngay cả hình ảnh Phật hiện ra trong tâm mà mình còn bám lấy, cũng phải buông. Gặp tổ thì giết tổ, nghĩa là ngay cả lời dạy của tổ sư mà mình bám cứng như một khuôn vàng thước ngọc, cũng phải buông. Buông không phải là bỏ. Buông là không để cho cái gì, dù là cái thiêng liêng nhất, trở thành xiềng xích trói mình lại.

Chuyện này không chỉ xảy ra trong lúc ngồi thiền. Ngoài đời, nó xảy ra mỗi ngày. Có người học thuộc lòng lời thầy, đi đâu cũng nhắc lời thầy, ai nói khác đi là cãi. Học như thế là thờ cái bóng của thầy, chứ không phải sống theo lời thầy. Có người giữ giới rất nghiêm, nhưng giữ để khoe mình giữ giới, để chê người không giữ giới. Giữ như thế là thờ cái bóng của giới, chứ không phải sống trong giới. Có người tụng kinh rất nhiều, nhưng tụng để cầu may, để đổi chác với Phật: con tụng cho Phật nghe, Phật cho con trúng số. Tụng như thế là thờ cái bóng của kinh, chứ không phải hiểu kinh.

Chị Phật tử đầu bài nghe giải thích xong thì thở phào. Chị nói: vậy là bấy lâu nay tôi đi chùa mà cứ lo Phật ở ngoài kia, quên mất Phật ở trong mình. Sách thiền nói đừng vọng cầu Phật ở ngoài thân, ý là như vậy. Phật không phải là một ông ở trên trời để mình khấn xin. Phật là cái tâm sáng suốt vốn có trong mỗi người. Lạy Phật là để nhắc mình nhớ tới cái tâm ấy. Thắp nhang là để lòng mình lắng xuống. Tụng kinh là để mình nghe lại lời dạy rồi sống theo. Làm mà quên mất ý ấy thì chỉ còn cái vỏ.

Nhưng nói thế không có nghĩa là bỏ chùa, bỏ tượng, bỏ kinh. Thiền sư Vân Môn không dạy người ta đập tượng Phật. Ngài dạy người ta đừng dừng lại ở tượng. Tượng là ngón tay chỉ mặt trăng. Ngón tay thì cần, vì không có ngón tay, mình không biết trăng ở đâu. Nhưng cứ ôm ngón tay mà thờ thì bao giờ mới thấy trăng. Người tu cũng vậy: cần thầy, cần kinh, cần chùa, cần tượng. Nhưng tới một lúc, phải bước qua những thứ ấy để gặp trực tiếp cái tâm của mình. Không bước qua thì mãi mãi chỉ đứng ngoài cửa.

Trong đời sống thường ngày, câu gặp Phật giết Phật có thể dùng như một cây thước để tự soi. Mỗi khi mình thấy mình đang bám vào một cái gì đó quá chặt, hãy hỏi: mình đang thờ Phật, hay mình đang thờ cái bóng của Phật? Mình đang giữ giới, hay mình đang giữ cái danh giữ giới? Mình đang học đạo, hay mình đang học để hơn người khác? Hỏi như vậy không phải để tự trách mình. Hỏi để mình buông bớt một chút, nhẹ đi một chút.

Có một hình ảnh rất đẹp trong truyện Tây Du Ký mà sách nhắc tới. Đường Tăng đi thỉnh kinh, dọc đường gặp đủ thứ yêu quái giả dạng Phật, giả dạng thần tiên để lừa thầy trò. Yêu quái nào cũng khoác áo Phật, cũng nói lời Phật, nhưng lòng thì muốn bắt người. Hành giả tu thiền cũng vậy: trên đường tu, sẽ gặp nhiều thứ khoác áo Phật mà không phải Phật. Ham muốn được khen là Phật giả. Ham muốn được chứng đắc là Phật giả. Ham muốn thấy hào quang là Phật giả. Gặp những thứ ấy mà không nhận ra thì nguy. Gặp mà nhận ra rồi buông xuống, đó mới là gặp Phật giết Phật.

Cho nên, đừng sợ câu nói này. Nó không dạy mình bất kính. Nó dạy mình kính Phật một cách tỉnh táo. Kính Phật thật là sống như Phật dạy, chứ không phải khấn xin cho nhiều rồi về nhà sống như cũ. Gặp Phật thì giết Phật, nghĩa là gặp cái bóng thì buông cái bóng, để gặp được Phật thật trong chính mình. Phật thật không ở đâu xa. Phật thật ở ngay trong cái tâm biết buông xuống của mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Giải Mã Tây Du Ký — trang 14: “Gặp phật giết phật, gặp tổ giết tổ (Phùng phật sát phật, phùng tổ sát tổ).” (Thiền sư Vân Môn)
• Giải Mã Tây Du Ký — trang 14: “Đừng nên vọng cầu Phật ở ngoài thân… thấy chư Phật xuất hiện thì hãy coi chừng đó là ma cảnh.”
Bài liên quanNgồi thiền mà buồn ngủ: mở mắt ra, đừng gồngMỗi ngày đều là ngày tốt: lời của thiền sư Vân MônXuân đi trăm hoa rụng, xuân đến trăm hoa cười: bài kệ của thiền sư Mãn Giác