Cuối năm, hàng hóa đổ về nhiều. Tết sắp đến, ai cũng muốn nhập hàng về bán. Và tin sáng ngày 15 tháng 11 cho biết, hải quan đang siết kiểm tra hàng nhập khẩu khai giá thấp. Nghĩa là có người nhập hàng về, khai giá thấp hơn giá thật để đóng thuế ít đi. Một chút gian lận, nghe thì nhỏ. Nhưng hải quan siết, nghĩa là chuyện này không còn nhỏ nữa.
Khai giá thấp là gì? Hàng nhập về giá mười đồng, khai chỉ năm đồng. Thuế tính trên giá khai, nên đóng ít đi một nửa. Số tiền chênh lệch đó vào túi người nhập. Mỗi lô hàng lời thêm một ít. Nhiều lô cộng lại thành nhiều. Nghe thì khôn. Nhưng thật ra, đó là gian lận. Là ăn cắp tiền thuế của nhà nước. Là chơi không đẹp với những người nhập hàng đàng hoàng, khai đúng giá, đóng đủ thuế, rồi bị cạnh tranh không lại vì giá của họ cao hơn.
Kinh Pháp Cú có câu nói rất nặng về lời dối. Nói dối thì gần địa ngục. Làm mà nói không làm, hai tội đều bị quả. Tự gây ra, nghiệp tự kéo đi. Nói bằng lời thường, một lời dối không đứng một mình. Nó kéo theo nhiều lời dối khác. Khai giá thấp một lần, lần sau phải khai thấp nữa để sổ sách khớp nhau. Bị hỏi thì phải bịa thêm. Bịa nhiều thì sợ bị phát hiện. Sống trong sợ hãi đó, làm ăn còn vui gì nữa? Tiền lời thêm được, có đủ bù cho những đêm mất ngủ, những lần giật mình khi thấy đoàn kiểm tra không?
Có người sẽ bảo, khai thấp một chút có sao đâu. Ai cũng làm vậy. Không làm vậy thì lỗ. Câu ai cũng làm vậy là câu nguy hiểm nhất. Vì khi ai cũng làm vậy, người làm đúng trở thành người dại. Người làm đúng bị chê là không biết làm ăn. Cả một ngành, cả một thị trường, dần dần chấp nhận gian lận như chuyện bình thường. Đến khi hải quan siết, đến khi bị phạt, bị tịch thu hàng, bị cấm nhập, lúc đó mới thấy cái giá thật. Một chút gian lận hôm nay, có thể đổi bằng cả sự nghiệp ngày mai.
Chữ tín trong làm ăn giống như cái chén sứ. Giữ cẩn thận thì dùng được cả đời. Rơi một lần là nứt. Nứt rồi, dán lại cũng còn vết. Khách hàng, đối tác, cơ quan quản lý, ai cũng nhớ. Một doanh nghiệp từng bị phạt vì khai giá thấp, sau này xin giấy phép khó hơn, vay vốn khó hơn, đối tác ngần ngại hơn. Cái mất không chỉ là tiền phạt. Cái mất lớn nhất là niềm tin. Mà niềm tin mất rồi, kiếm lại khó gấp mười lần kiếm tiền.
Ngược lại, người làm ăn đàng hoàng, khai đúng, đóng đủ, có thể thiệt thòi trước mắt. Giá của họ cao hơn. Lời của họ ít hơn. Nhưng họ ngủ ngon. Họ không sợ kiểm tra. Họ đi đâu cũng ngẩng cao đầu. Và lâu dài, chính họ là người tồn tại. Vì thị trường nào rồi cũng sẽ siết. Luật nào rồi cũng sẽ chặt. Người làm đúng từ đầu không phải sửa gì cả. Người làm sai từ đầu, càng về sau càng phải sửa nhiều, càng tốn kém.
Cuối năm, trước Tết Nguyên đán, là thời điểm nhạy cảm nhất. Hàng về nhiều, nhu cầu cao, ai cũng muốn tranh thủ kiếm thêm. Đây cũng là thời điểm dễ sa ngã nhất. Xin nhắc nhau một điều. Kiếm tiền là để sống tốt hơn, không phải để sống lo hơn. Một cái Tết lời thêm vài chục triệu mà phải nơm nớp lo sợ, không bằng một cái Tết lời ít hơn mà lòng thanh thản, ngồi ăn bữa cơm tất niên với gia đình mà không phải giấu giếm điều gì.
Gian lận một chút, mất chữ tín cả đời. Câu này không phải để dọa ai. Đây là quy luật. Chữ tín mất đi không ồn ào. Nó mất lặng lẽ, từng chút một. Đến khi phát hiện ra thì đã muộn. Giữ chữ tín cũng vậy. Giữ lặng lẽ, từng chút một. Khai đúng một lô hàng. Đóng đủ một lần thuế. Nói thật một câu. Những việc nhỏ đó, cộng lại, thành một đời làm ăn đàng hoàng. Và một đời làm ăn đàng hoàng, đó mới là tài sản lớn nhất để lại cho con cháu.
Nếu anh chị đang làm xuất nhập khẩu và lỡ khai chưa đúng, xin hãy chủ động rà soát, khai bổ sung và liên hệ cơ quan hải quan để được hướng dẫn khắc phục. Sửa sai sớm luôn rẻ hơn bị phát hiện muộn. Và nếu anh chị là người tiêu dùng, hãy chọn mua hàng của những nơi minh bạch, có hóa đơn rõ ràng. Mỗi lần mình chọn hàng đàng hoàng, là một lần mình góp phần giữ cho thị trường sạch hơn.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư