🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Đời sống hôm nay

Con áp lực mà không dám kể: khoảng cách bắt đầu từ một câu chưa nói

Đời sống hôm nay · 7 phút đọc

Trong một chương trình truyền hình gần đây, một cô gái trẻ ngồi kể: đi học thì áp lực điểm số, đi làm thêm thì áp lực deadline, đêm nào cũng thức khuya, mệt đến khóc mà không dám kể với cha mẹ. Hỏi vì sao không kể, cô nói: "Sợ cha mẹ lo. Với lại kể ra, cha mẹ cũng chỉ bảo cố gắng lên thôi." Câu nói ấy nghe nhẹ, mà nặng. Có bao nhiêu người trẻ đang sống như vậy: áp lực thì có thật, mà người để kể thì không có.

Đây không phải là chuyện của riêng một người. Mấy tuần qua, trên mạng có nhiều chia sẻ về khoảng cách giữa cha mẹ và con cái: con thì mệt, cha mẹ thì không biết; cha mẹ thì thương, con thì không cảm nhận được. Một bên im lặng vì sợ làm phiền, một bên im lặng vì không biết bắt đầu từ đâu. Hai sự im lặng gặp nhau, thành một khoảng cách.

Thật ra, cha mẹ nào cũng thương con. Nhưng thương theo kiểu của cha mẹ nhiều khi lại thành áp lực với con: "Học cho giỏi vào, sau này đỡ khổ." "Nhà người ta con cái thế này thế kia." "Ba mẹ cực khổ nuôi con, con phải cố gắng." Những câu đó nói ra từ lòng thương, nhưng con nghe vào thì chỉ thấy nặng. Nặng đến mức con không dám kể thêm: kể ra lại thêm một bài giảng, lại thêm một lần so sánh. Thế là con chọn im lặng.

Ngược lại, con cái cũng thương cha mẹ theo cách của mình: giấu đi nỗi mệt, giấu đi nước mắt, để cha mẹ yên lòng. Nhưng cái giấu ấy cũng có giá của nó. Giấu lâu ngày, con thấy cô đơn ngay trong chính gia đình mình. Mệt mà không ai biết, buồn mà không ai hỏi, dần dần con không còn muốn về nhà kể chuyện nữa. Nhà vẫn là nhà, mà lòng thì xa.

Trong sách của Thiền sư Thích Nhất Hạnh có dạy về hai pháp môn: ái ngữ và lắng nghe. Ái ngữ là nói lời thương yêu, chân thật. Lắng nghe là nghe với tất cả sự chú tâm, không phán xét, không chen ngang, không vội cho lời khuyên. Hai pháp môn này vốn dành cho người tu, nhưng đem vào gia đình thì đúng vô cùng. Nhiều gia đình không thiếu tình thương, chỉ thiếu hai thứ này: thiếu lời nói dịu dàng, và thiếu sự lắng nghe thật sự.

Lắng nghe thật sự là thế nào? Là khi con kể, cha mẹ đừng vội ngắt lời để dạy. Đừng nghe được nửa câu đã bảo: "Tại con thế này thế kia." Hãy nghe cho hết câu chuyện của con đã. Nghe xong, đừng vội kết luận, chỉ cần nói: "Ba mẹ nghe rồi. Con mệt lắm phải không?" Một câu như vậy thôi, con đã thấy nhẹ đi một nửa. Người ta không cần lời khuyên ngay lúc đang mệt. Người ta cần được nghe, được hiểu trước đã.

Còn ái ngữ thì sao? Ái ngữ không phải là nói ngọt, nói nịnh. Ái ngữ là nói thật, nhưng nói bằng lòng thương. Thay vì "Sao con dở thế, bài dễ vậy mà cũng sai", hãy nói "Bài này khó thật, con làm được đến đây đã giỏi rồi, mình cùng xem lại chỗ sai nhé." Cùng một sự thật, nhưng cách nói khác nhau thì con nhận khác nhau. Một bên làm con co lại, một bên làm con mở ra.

Với người trẻ, cũng xin nói một điều: cha mẹ không phải là người đọc được suy nghĩ của mình. Mình không kể, cha mẹ không biết được. Đừng đợi đến lúc cha mẹ hỏi đúng câu mới kể. Hãy thử kể một chút, một chuyện nhỏ thôi: hôm nay ở trường có gì, ở chỗ làm có gì làm mình mệt. Kể chuyện nhỏ trước, chuyện lớn sẽ dễ kể sau. Cha mẹ có thể vụng về lúc đầu, có thể lỡ nói một câu làm mình chạnh lòng, nhưng đa số cha mẹ sẽ học cách nghe, nếu mình cho họ cơ hội.

Gia đình là nơi đầu tiên mình học cách nói và cách nghe. Nếu ở nhà mà mình còn không nói được với nhau, thì ra ngoài đời mình sẽ càng khó mở lòng với người khác. Khoảng cách giữa cha mẹ và con cái không hình thành trong một ngày, nó hình thành từ hàng trăm câu chưa nói, hàng trăm lần định kể rồi lại thôi. Và nó cũng có thể thu hẹp lại từ một câu nói đơn giản: "Hôm nay con thế nào?" — hỏi thật lòng, và nghe thật lòng.

Nếu trong nhà có người đang buồn, đang áp lực kéo dài, mất ngủ, chán ăn, thu mình lại, xin đừng xem đó là chuyện nhỏ. Hãy khuyên người ấy tìm đến chuyên gia tâm lý, bác sĩ, hoặc các đường dây hỗ trợ tâm lý để được giúp đỡ đúng cách. Tình thương trong gia đình là rất quý, nhưng có những lúc, người thân cần thêm sự giúp đỡ chuyên môn. Đưa tay ra đúng lúc, là thương nhau đúng cách.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Đạo Bụt nguyên chất (Thích Nhất Hạnh) — "áp dụng các pháp môn ái ngữ và lắng nghe" (SÁCH TÂM LINH - TÔN GIÁO, tr. 105)
• Đạo Bụt nguyên chất (Thích Nhất Hạnh) — "Phải thực tập chánh ngữ, ái ngữ" (SÁCH TÂM LINH - TÔN GIÁO, tr. 79)
Bài liên quanKhen con 'giỏi nhất': lời khen tưởng tốt, hóa ra thành gánh nặngCon đi theo bạn xấu ngoài cổng trường: mắng hay đồng hànhÔm bốn việc một lúc, khóc giữa đêm: biết đủ mới biết dừng