Những tuần gần đây, mạng xã hội liên tục lan truyền những đoạn clip quay cảnh học sinh đánh nhau ngay trong lớp học, ngay trên sân trường. Có clip quay cảnh một nhóm nữ sinh xúm lại đánh một bạn, tóc tai rối bù, áo quần xộc xệch, trong khi xung quanh nhiều bạn đứng nhìn, có bạn còn giơ điện thoại lên quay. Có vụ học sinh đánh cả cô giáo ngay trong trường, đến mức cô phải nhập viện, rồi công an khởi tố vụ án. Những hình ảnh ấy làm nhiều người xem vừa giận, vừa xót, vừa sợ.
Người ta giận kẻ ra tay. Người ta xót cho đứa trẻ bị đánh, và cho cả cô giáo. Nhưng ít ai để ý đến những người đứng xung quanh. Họ không đánh, nhưng họ đứng nhìn. Họ giơ điện thoại lên quay, rồi đăng lên mạng. Có khi chính cái điện thoại giơ lên ấy làm cho kẻ đánh càng hăng hơn, vì được làm trung tâm của sự chú ý. Một cái tát chỉ đau một lúc, nhưng đoạn clip lan đi khắp nơi thì nỗi nhục ở lại rất lâu. Đứa trẻ bị đánh, mỗi lần mở mạng lên lại thấy mình bị đánh thêm một lần nữa.
Trong kinh có câu nói rằng lấy hận thù để diệt hận thù thì đời này không bao giờ được. Chỉ có không hận thù mới diệt được hận thù, đó là định luật ngàn thu. Nghe qua tưởng là lời dạy xa xôi, nhưng đặt vào chuyện bạo lực học đường thì rất gần. Đứa trẻ đánh bạn hôm nay, có khi chính là đứa trẻ từng bị đánh, từng bị cười chê, từng ôm một nỗi tức trong lòng không biết nói với ai. Nó không được ai lắng nghe, nên nó trút giận lên người yếu hơn mình. Cơn giận cứ thế truyền từ người này sang người khác, như một ngọn lửa chuyền tay.
Đánh lại, trừng phạt thật nặng, có làm ngọn lửa tắt không. Có thể làm kẻ đánh sợ mà dừng tay một lúc, nhưng nếu trong lòng nó vẫn còn giận, vẫn còn thấy mình bị bỏ rơi, thì ngọn lửa ấy sẽ bùng lên ở chỗ khác, lúc khác. Pháp luật phải vào cuộc, nhà trường phải xử lý, đó là điều cần thiết. Nhưng nếu chỉ dừng ở đó thì chưa đủ. Cái cần chữa là cái gốc sinh ra cơn giận, chứ không chỉ là cái tay đã đánh người.
Cái gốc ấy, nhiều khi nằm ở nhà. Cha mẹ bận rộn, ít nói chuyện với con, hoặc mỗi lần nói chuyện là la mắng, so sánh. Đứa trẻ không được dạy cách nói ra nỗi buồn, nỗi tức của mình bằng lời, thì nó sẽ nói bằng nắm đấm. Có đứa học võ mà không học đạo đức, càng biết đánh càng hung hăng. Có đứa ở nhà bị đánh, đến trường lại đánh bạn yếu hơn để lấy lại cảm giác mình mạnh. Thương con không phải là bênh con vô điều kiện, mà là dạy con biết thương người khác, biết dừng tay trước khi làm người ta đau.
Còn nhà trường thì sao. Thầy cô ngày nay khó hơn ngày xưa nhiều. Dạy nặng tay thì sợ bị quay clip, bị phụ huynh kiện. Nhẹ tay quá thì học trò không sợ. Nhưng có một thứ vẫn làm được, đó là nhìn thấy sớm. Một đứa trẻ bỗng dưng lầm lì, hay bỏ học, hay sợ đến lớp, rất có thể nó đang bị bắt nạt. Một đứa trẻ bỗng dưng hung hăng, hay gây sự, rất có thể nó đang ôm một nỗi giận không tên. Nhìn thấy sớm, hỏi han sớm, đôi khi chỉ một câu hỏi han cũng cứu được một đứa trẻ khỏi một trận đòn, và cứu một đứa trẻ khác khỏi việc trở thành kẻ đánh người.
Và những bạn đứng nhìn thì sao. Không ai bắt một đứa trẻ phải lao vào can một trận đánh, điều đó có thể nguy hiểm. Nhưng đứng nhìn mà quay clip thì khác với đứng nhìn mà chạy đi gọi thầy cô, gọi người lớn. Chỉ một bước chạy đi gọi người lớn, một tiếng nói lên rằng đừng đánh nữa, cũng đủ làm thay đổi cục diện. Người xưa nói, thấy việc thiện mà không làm, cũng là một cách gieo nhân. Huống chi là thấy bạn mình bị đánh mà quay clip cho vui.
Nếu con mình là nạn nhân, cha mẹ xin đừng chỉ dặn con nhịn. Nhịn mãi, nỗi sợ lớn dần, đứa trẻ sẽ thu mình lại, mất niềm tin vào người lớn. Hãy lắng nghe con kể hết, tin con, rồi cùng con tìm đến thầy cô, nhà trường, và nếu cần thì đến công an. Đừng tự xử bằng cách tìm đến nhà kẻ đánh để trả thù, vì như thế chỉ làm ngọn lửa cháy to thêm. Nếu con có dấu hiệu sợ hãi kéo dài, mất ngủ, không muốn đến trường, hãy đưa con gặp chuyên gia tâm lý. Đó không phải là chuyện xấu hổ, mà là cách thương con đúng đắn nhất.
Một mái trường yên lành không phải là nơi không có mâu thuẫn. Trẻ con cãi nhau, giận nhau là chuyện thường. Nhưng một mái trường yên lành là nơi mỗi đứa trẻ đều biết rằng mình được lắng nghe, được bảo vệ, và rằng nắm đấm không bao giờ là cách giải quyết. Muốn vậy, người lớn phải làm gương trước. Cha mẹ đừng đánh con để dạy con đừng đánh bạn. Thầy cô đừng mắng nhiếc để dạy học trò đừng mắng nhiếc nhau. Và mỗi chúng ta, khi thấy một đoạn clip bạo lực lan truyền, hãy dừng lại một chút trước khi chia sẻ, vì mỗi lượt chia sẻ là một lần vết thương của đứa trẻ bị xới lên. Thương nhau không phải là chuyện lớn lao. Đôi khi chỉ là một câu hỏi han đúng lúc, một lần không quay clip, một lần dám lên tiếng.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư