🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Con hươu cứu người đã săn mình

Truyện Tiền Thân · 10 phút đọc

Có những ân oán trong đời, người ta nhớ rất dai. Ai làm mình đau một lần, mình nhớ cả đời. Ai hại mình, mình tìm cách hại lại. Nhưng cũng có những tấm lòng, khi được chọn giữa trả thù và cứu người, đã chọn cứu người. Dù người đó vừa mới cầm cung tên chĩa vào mình.

Ngày xưa, vào thời vua Bờ Ra Ma Đát trị vì thành Ba La Nại, có một con hươu lớn sống trong rừng gần thành phố. Bấy giờ nhà vua rất thích săn bắn, và nghĩ rằng không ai tài hơn ông ta trong việc này.

Một hôm, nhà vua đi săn và ra lệnh cho quần thần: cấm không cho ai được để một con hươu nào chạy thoát. Nếu không, người đó sẽ bị trừng phạt nặng. Quân lính sợ vua giận, bàn nhau: nếu gặp hươu, bằng mọi cách phải xua nó chạy đến nơi nhà vua đang đứng.

Nhà vua đứng ở cuối đường, các triều thần bao vây một khu rừng, dùng gậy gộc đập trên mặt đất. Con hươu đang ở trong lùm cây, nghe tiếng ồn ào, chạy ra tìm đường thoát thân. Nhưng các quần thần đứng ngăn chặn kiên cố, cung tên sẵn sàng, không để sót một kẽ hở nào.

Con hươu thấy nhà vua đang đứng một mình nơi cuối đường, nhận biết đây là cơ hội duy nhất để chạy thoát. Nó lao thẳng về phía nhà vua. Nhà vua bắn nhanh một phát, nhưng không trúng.

Con hươu này rất tinh khôn, luôn tìm cách tránh né mũi tên. Khi mũi tên bắn thẳng, nó đứng yên để mũi tên đi qua. Nếu mũi tên bắn từ phía sau, hươu chạy nhanh lánh ra xa. Nếu tên rơi từ trên xuống, hươu cúi lưng để mũi tên không trúng. Nếu tên bắn bên hông, hươu lách mau để tránh. Nếu mũi tên nhắm vào bụng, hươu nằm lăn ra. Khi mũi tên đi qua, hươu nhảy lên chạy nhanh như gió thổi mây tan.

Khi thấy hươu nằm lăn dưới đất, nhà vua tưởng nó bị thương nên reo hò đắc thắng. Nhưng hươu nhảy lên và chạy thoát ra khỏi vòng vây. Các quần thần phá lên cười, chế nhạo khả năng bắn tồi của đức vua. Nhà vua giận dữ, cầm gươm chạy hết tốc lực, vừa la: "Trẫm phải bắt cho được con hươu này!"

Nhà vua đuổi theo hươu xa đến hai dặm, vào sâu trong rừng. Trên đường hươu chạy ngang qua có một lỗ hổng sâu, có cây mọc đã hư mục, dưới hố đầy nước, xung quanh bao phủ bùn và cỏ dại. Con hươu ngửi mùi có nước, biết đó là cái hố nên chạy vòng qua ngả khác. Nhưng đức vua chạy thẳng và bị rơi xuống nước.

Khi không nghe tiếng chân chạy theo, hươu quay nhìn phía sau, chẳng thấy vua đâu cả. Hươu nghĩ rằng đức vua chắc đã ngã xuống hố, nên đi lui lại xem. Nó thấy nhà vua đang cố ngoi lên khỏi hồ nước sâu, nồng nặc mùi hôi thối. Hươu khởi tâm thương hại: "Ta không thể để cho nhà vua chết đuối trước mắt ta."

Mặc dù hươu biết nhà vua rượt đuổi theo với ý định bắt giết nó, nhưng con hươu cao thượng đã nói lớn: "Xin hoàng thượng đừng lo sợ. Tôi sẽ cứu ngài. Hãy can đảm chờ giây lát nữa."

Con hươu cúi xuống, dùng chân sau ôm lấy tảng đá, hạ thấp mình lòn vào dưới hố. Nhà vua bám chặt quanh lưng hươu, và con vật mạnh khỏe này tự nâng mình đưa nhà vua trở lên mặt đất. Xong, hươu đặt đức vua trên lưng, mang ông ta đến khu rừng không xa nơi các triều thần đang đứng chờ.

Với lòng tri ân sâu xa, đức vua bảo với hươu: "Này vị đại vương của loài hươu, hãy cùng với tôi về thành Ba La Nại. Ta sẽ ban cấp cho ngươi quyền làm lãnh chúa đất nước, ngươi có thể cai trị thần dân của xứ ta."

Hươu đáp: "Tâu đại vương, tôi chỉ là một con vật, tôi thấy không cần thiết và cũng không muốn có vương quốc. Nếu bệ hạ có lòng nghĩ nhớ đến tôi, xin ngài nên cai trị toàn hảo dân chúng trong nước và giáo huấn cho họ sống theo con đường đạo đức."

Nói xong, con hươu đại lượng bỏ đi, biến mất vào rừng sâu. Nhà vua mắt đầy lệ nhìn theo nó. Khi về đến thành, nhà vua truyền lệnh công bố khắp nơi: từ nay trở đi, thần dân nên sống cuộc đời lương thiện và nhân đức.

Đêm đó, nhà vua ngồi kiết già trên giường, tụng niệm tán dương đức độ của con hươu. Nhà vua đọc: "Người có trí tuệ, dù gặp khổ đau, họ vẫn luôn luôn mong tìm hạnh phúc. Người trí tuệ thường nhận thấy cuộc sống có điều vui lẫn khổ nhưng không để cho những ý tưởng buồn vui đó khống chế họ."

Sáng hôm sau, vị đạo sĩ của đức vua nghe được bài tụng ấy mà biết hết mọi chuyện. Sau này, Đế Thích, vua cõi trời, còn xuống thử lòng nhà vua một lần nữa. Ngài làm cho con hươu hiện ra trước mũi tên của vua, rồi xui đạo sĩ nói: thịt hươu ngon lắm, sao vua không bắn? Vua đáp: thịt hươu ngon thì ta biết, nhưng con hươu này đã cứu ta một lần, ta không bao giờ giết nó.

Đế Thích hiện nguyên hình, khen vua là người bạn chân thật, trung thành. Từ đó trở đi, nhà vua sống đời đạo đức, thường xuyên bố thí cho người nghèo trong nước. Dân chúng noi gương vua, chuyên làm việc lành.

Câu chuyện con hươu cao thượng này dạy chúng ta về lòng biết ơn và sự cao thượng. Hươu bị săn đuổi, suýt mất mạng, vậy mà khi thấy kẻ săn mình rơi xuống hố, nó không bỏ đi. Nó quay lại, cứu người. Nó không tính toán thiệt hơn. Nó chỉ thấy một sinh mạng đang chìm dần trước mắt, và nó không đành lòng đứng nhìn.

Người đời thường nói: người ta đối với mình thế nào, mình đối lại thế ấy. Nghe thì có vẻ công bằng. Nhưng nếu ai cũng sống như vậy thì đời này chỉ còn lại oán thù nối tiếp oán thù. Hươu dạy một cách khác: người ta đối với mình tệ, nhưng mình vẫn có thể đối lại bằng điều tốt. Không phải vì mình ngốc, mà vì mình không muốn trở thành giống như họ.

Cũng nên để ý đến chi tiết này: sau khi cứu vua, hươu từ chối vương quốc. Vua ban cho quyền làm lãnh chúa, cai trị thần dân, hươu không nhận. Nó chỉ xin một điều: xin vua cai trị dân chúng cho tốt, dạy họ sống đạo đức. Người làm ơn thật sự không đòi trả ơn. Họ chỉ mong việc tốt mình làm lan ra xa hơn.

Ngày nay, có khi chúng ta giúp ai đó một lần, rồi cứ nhớ mãi, cứ kể mãi, cứ chờ người ta trả ơn. Giúp một mà muốn nhận lại mười. Như vậy thì việc giúp ấy đã mất đi phần đẹp nhất của nó. Con hươu cứu vua xong thì đi vào rừng sâu, không cần ai biết, không cần ai nhớ. Chỉ có nhà vua, mỗi tối, ngồi tụng niệm để nhớ về nó.

Ân nghĩa thật sự không cần phô trương. Người có lòng cao thượng, làm ơn rồi bỏ đi, như hươu vào rừng. Còn người được ơn, nếu có lòng, sẽ tự nhớ lấy mà sống tốt hơn. Đó là cách mà một việc lành nhỏ bé làm thay đổi cả một vương quốc.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Con Hươu Cao Thượng — {Việt Anh} Jataka - Truyện Tiền Thân Đức Phật (Anjali Pal, Việt dịch HT Thích Trí Chơn), trang 1
Bài liên quanHai vị vua đi tìm lỗi của chính mìnhCây cầu bằng chính thân mìnhThiện Hữu và Ác Hữu: ai mới là bạn thật?