🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Con nai giả chết thoát bẫy: học cho kỹ, lúc nguy mới cứu được mình

Truyện Tiền Thân · 6 phút đọc

Nhà nào có con nhỏ cũng có lúc này: dặn con đủ thứ. Đi đường nhìn trước nhìn sau. Người lạ cho kẹo thì đừng lấy. Lỡ bị lạc thì đứng yên một chỗ, đừng chạy lung tung. Dặn thì dặn, nhưng đến lúc gặp chuyện, con có nhớ không mới là quan trọng. Học mà không nhớ, dặn mà không làm, thì cũng như chưa học.

Chuyện con nai trong kinh cũng vậy. Nai con được cậu dạy cho "sự khôn ngoan của loài nai". Học xong, nó bị mắc bẫy. Nhưng chính nhờ học kỹ mà nó thoát được. Câu chuyện này đức Phật kể để khen Tôn giả La-hầu-la, người ham học giới luật đến mức không có chỗ ngủ cũng vui lòng ngủ trong nhà vệ sinh của Phật, chỉ để được học.

La-hầu-la là con của đức Phật. Khi Phật chế giới: thầy tu không được ngủ chung với người chưa thọ đại giới. Các thầy khác sợ phạm giới, không cho La-hầu-la ở chung nữa. La-hầu-la không đi xin cha, không đi xin thầy, mà vào nhà vệ sinh của Phật ngủ. Vì chỗ đó không va chạm ai. Sáng ra Phật thấy, thương lắm, bèn cho phép người chưa thọ giới được ở chung một hai đêm. Các thầy khen La-hầu-la ham học. Phật nói: không phải chỉ nay La-hầu-la mới ham học. Thuở trước làm bàng sanh, ngài cũng ham học như vậy.

Thuở xưa, ở thành Vương Xá, Bồ-tát sinh làm nai chúa trong rừng. Nai chị dắt con đến nhờ nai cậu dạy cho con sự khôn ngoan của loài nai. Nai cậu hẹn giờ, nai con đúng giờ đến học, không bỏ buổi nào.

Một ngày, nai con đi trong rừng, bị mắc bẫy sập. Nó kêu lên. Đàn nai chạy về báo nai mẹ. Nai mẹ lo lắng hỏi nai cậu: con tôi đã học xong chưa? Nai cậu bình thản: đừng sợ. Nó đã học kỹ rồi. Bây giờ sẽ đến lượt chị cười.

Rồi nai cậu đọc bài kệ. Ý bài kệ là: nai có ba cử chỉ, nhiều sự khôn ngoan, biết dùng tám móng chân, biết uống nước lúc nửa đêm, thở bằng một lỗ tai theo nhịp đất. Với sáu sự khôn ngoan ấy, cháu ta sẽ thắng kẻ thù.

Còn nai con trong bẫy thì không vùng vẫy. Nó nằm duỗi chân, cào đất, hất bụi cỏ lên người, đi tiểu tiện, gục đầu, lè lưỡi, làm người đẫm mồ hôi, nín thở cho bụng trương lên, trợn mắt, toàn thân cứng đờ như đã chết. Ruồi xanh bu lại. Quạ đậu xuống mổ. Người thợ săn đến, vỗ bụng nó, tưởng nó chết từ sáng, đã bắt đầu thối, bèn cởi dây trói, đi lượm cành lá để làm thịt tại chỗ.

Không ngờ, vừa lúc thợ săn quay đi, nai con vùng dậy, đứng lên bốn chân, vươn cổ, chạy như gió về với mẹ.

Câu chuyện này có hai bài học. Một là của nai cậu: dạy thì phải dạy cho kỹ, học thì phải học cho đúng giờ, không bỏ buổi. Nai con học đều đặn nên lúc nguy, mọi thứ tự hiện ra trong đầu, không cần ai nhắc.

Hai là của nai con: lúc nguy, đừng hoảng. Hoảng thì vùng vẫy, càng vùng càng siết chặt. Nai con bình tĩnh đến mức giả chết được: nằm im, nín thở, chịu cho ruồi bu, quạ mổ. Bình tĩnh như vậy thì mới thoát.

Đời người cũng thế. Có những kỹ năng, lúc bình thường tưởng vô dụng: học bơi, học sơ cứu, học cách giữ bình tĩnh khi bị mắng, học cách nói "không" với người rủ rê xấu. Nhưng đến lúc cần, nó cứu mình. Người ta hay đợi đến lúc gặp chuyện mới cuống cuồng đi học. Học lúc đó thì muộn.

La-hầu-la ham học đến mức ngủ trong nhà vệ sinh cũng chịu. Nghe thì cực đoan, nhưng ý là: người ham học thật sự thì không kén chỗ, không kén lúc. Có chỗ học là học. Còn người không ham học thì đủ lý do: bận, mệt, mai học cũng được.

Vậy nên, bài học của con nai không phải là "giả chết" mà là "học trước khi cần". Hôm nay mình học được một điều hay, biết đâu ngày mai nó cứu mình một lần. Học cho kỹ, rồi khi bẫy sập xuống, mình còn có cái mà dùng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Con Nai Có Ba Cử Chỉ (Tiền Thân Tipallatthamiga, số 16) — Kinh Tiểu Bộ, tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1–120] (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 57–59 (kệ điểm tựa: "Nai với ba cử chỉ, với nhiều sự khôn ngoan, biết dùng chân tám móng, biết nửa đêm uống nước; chỉ với một lỗ tai, thở theo nhịp độ đất; với sáu sự khôn ngoan, cháu tôi thắng người thù")
Bài liên quanCon heo ăn ngon để chờ chết: đừng ham cái ngọt trước mắtChờ sao tốt mà lỡ việc lành: sao trời làm được gìThử giới bằng ba đồng vàng: cái quý nhất của một con người