🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Ngựa nòi giống tốt: bị thương vẫn không đầu hàng

Truyện Tiền Thân · 6 phút đọc

Có những người đi làm, vừa bị tai nạn nhẹ hay vừa ốm dậy, sếp đã hỏi: "Có làm được không, không thì để người khác làm." Câu hỏi nghe thì như lo cho mình, nhưng lòng mình lại chạnh: hóa ra mình vừa ngã xuống là đã có người khác thay chỗ. Cũng có người vừa thất bại một lần, đã tự nói với mình: thôi, mình hết thời rồi, để người khác làm đi. Nhưng có một con ngựa trong kinh, bị thương nằm một bên mà vẫn xin được ra trận. Nó dạy một điều: người giỏi thật không phải là người không bao giờ bị thương, mà là người bị thương vẫn không chịu đầu hàng.

Chuyện kể rằng, thuở xưa ở thành Ba-la-nại, có bảy vị vua đem quân vây thành. Một người đánh xe thắng hai con ngựa Sindh anh em vào xe, đánh ra ngoài thành. Hai con ngựa ấy đánh tan sáu đội quân, bắt sống sáu ông vua. Đúng lúc đó, con ngựa anh bị thương.

Người đánh xe đưa xe về đến cửa thành, mở con ngựa anh ra khỏi xe, cởi áo giáp cho nó, đặt nó nằm một bên. Rồi anh bắt đầu nai nịt một con ngựa khác để thay vào. Con ngựa anh thấy vậy, gọi người đánh xe lại. Nó nằm đó, bị thương, mà vẫn nói lên một bài kệ. Ý bài kệ là: dẫu thời nào, chỗ nào, dẫu khi nào ở đâu, con ngựa nòi giống tốt vẫn hăng hái chiến đấu. Còn con ngựa yếu hèn, đến lúc đó thì chịu đầu hàng.

Người đánh xe nghe xong, đỡ con ngựa anh dậy, thắng nó vào xe trở lại. Hai con ngựa ra trận lần nữa, đánh tan đội quân thứ bảy, bắt sống ông vua thứ bảy. Đánh xe về đến cửa nhà vua, người đánh xe mở ngựa ra. Con ngựa anh nằm thoải mái một bên, nói lời khuyên vua, rồi mạng chung. Vua làm lễ hỏa táng nó rất trọng thể, ban thưởng nhiều cho người đánh xe, rồi trị nước đúng theo chánh pháp.

Đức Phật kể chuyện này cho một vị tỷ-kheo đã thối thất tinh tấn, nghĩa là tu một thời gian rồi chùn bước, muốn bỏ cuộc. Ngài nói: thuở trước, các bậc hiền trí trong hoàn cảnh khó khăn vẫn kiên trì, dầu bị thương vẫn không thối thất. Con ngựa anh chính là tiền thân của đức Phật. Người đánh xe giỏi không phải vì anh ta thay ngựa nhanh, mà vì anh ta biết nhìn: con ngựa nào đã chứng tỏ mình thì đừng vội thay khi nó vừa bị thương.

Đời mình cũng vậy. Có người vừa bị sếp chê một lần, vừa thi rớt một lần, vừa làm ăn lỗ một chuyến, đã tự kết luận mình hết thời. Nhưng thất bại một lần không phải là hết giống tốt. Ngựa nòi không phải là ngựa không bao giờ bị thương. Ngựa nòi là ngựa bị thương mà vẫn muốn đứng dậy. Người ta hay đợi đến lúc khỏe hẳn, lúc đủ điều kiện, lúc mọi thứ thuận lợi mới làm tiếp. Nhưng đời ít khi cho mình lúc thuận lợi. Cái lúc mình bị thương, mình mệt, mình chán, chính là lúc cần đứng dậy nhất.

Còn với người làm sếp, làm cha mẹ, làm thầy, câu chuyện này cũng nhắc: đừng vội thay người khi họ vừa ngã. Có người làm việc với mình bao năm, vừa sai một lần đã bị gạt ra, thay bằng người mới chưa chứng tỏ được gì. Người đánh xe trong chuyện cũng suýt làm vậy. May mà anh ta dừng lại, nghe con ngựa nói, rồi tin nó. Tin người đã chứng tỏ mình, đó cũng là một loại trí tuệ.

Hôm nay, nếu mình đang đau, đang mệt, đang chán, xin đừng vội đầu hàng. Nghỉ một chút thì được, nằm một bên thì được, nhưng đừng tự gạch tên mình ra khỏi cuộc. Ngựa nòi giống tốt, dẫu thời nào, chỗ nào, vẫn hăng hái chiến đấu. Mình cũng vậy. Đứng dậy, làm tiếp việc của mình. Thắng thua tính sau. Chỉ cần không đầu hàng, là mình đã giống con ngựa anh rồi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Đôi Ngựa Nồi Tốt (Tiền Thân Àjanna, số 24) — Kinh Tiểu Bộ, tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1–120] (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 72–73 (kệ điểm tựa: "Dẫu thời nào, chỗ nào, dẫu khi nào ở đâu, con ngựa nòi giống tốt vẫn hăng hái chiến đấu, còn con ngựa yếu hèn tại đấy, chịu đầu hàng")
Bài liên quanCây sắp cháy, chim khôn bay đi trướcKhối vàng quá nặng: chia nhỏ ra thì nhấc đượcTrái cây lạ ngọt như xoài: ăn vào mới biết độc