🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Con rắn thà chết chứ không hút lại nọc đã phun: đã buông thì buông hẳn

Truyện Tiền Thân · 8 phút đọc

Có những thứ, một khi đã bỏ thì đừng nhặt lại. Một khi đã buông thì đừng nắm lại. Một khi đã thề thì đừng nuốt lời.

Nói thì dễ. Làm mới khó. Vì khi đói, khi khát, khi sợ chết, người ta dễ quên hết những gì mình đã nguyện.

Ngày xưa, đức Phật kể chuyện một con rắn. Con rắn ấy thà chết chứ không làm lại cái việc nó đã bỏ.

Hồi đó, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát sanh ra trong gia đình thầy thuốc chữa nọc độc rắn, làm nghề thầy thuốc để sinh sống.

Một hôm, một con rắn cắn một người dân quê. Bà con đưa người ấy đến thầy thuốc. Thầy thuốc hỏi: bà con muốn chữa trị bằng dược liệu và rút nọc độc ra, hay là bắt con rắn đã cắn và bảo nó hút nọc độc ra?

Bà con yêu cầu bắt con rắn. Thầy thuốc cho bắt con rắn lại, hỏi có phải nó cắn người ấy không. Con rắn xác nhận chính nó cắn. Thầy thuốc bảo: ngươi hãy lấy miệng hút nọc độc của ngươi ra tại chỗ bị cắn.

Con rắn kêu lên: từ trước tới nay, chưa có một lần nào ta lại hút nọc độc mà ta đã phun ra. Ta không hút nọc độc ấy đâu.

Thầy thuốc bảo đem củi lại, nhen lửa lên, nói: nếu ngươi không hút nọc độc ra, ngươi phải bò vào lửa này.

Con rắn nói: thà ta bò vào lửa chịu chết, nhưng ta sẽ không hút nọc độc mà ta đã một lần phun ra.

Rồi nó đọc bài kệ:

Đáng rủa thay nọc độc, Một lần đã phun ra, Nay lại vì mạng sống, Ta phải hút trở vào. Thà ta chết tốt hơn, Là sống phải làm vậy.

Nói xong, con rắn bò vào lửa. Thầy thuốc ngăn nó lại, rút nọc độc cho người bị nạn bằng thuốc và bùa chú, trao giới cho con rắn, rồi thả nó ra và nói: bắt đầu từ nay, chớ làm hại một ai!

Đức Phật kể chuyện này khi nghe các Tỷ-kheo bàn về Trưởng lão Xá-lợi-phất. Trưởng lão là vị tướng quân Chánh pháp, thường ăn các món làm bằng bột do thiện tín cúng dường. Một hôm, có phần bánh để dành cho một vị Tỷ-kheo trẻ đi vắng. Vị ấy về trễ, người ta cúng phần ấy cho Trưởng lão. Trưởng lão đang ăn thì vị trẻ trở về, nói: thưa Tôn giả, chúng ta đều thích đồ ngọt cả.

Trưởng lão nghe vậy, cảm thấy xúc động, phiền lòng, quyết định từ lúc ấy trở đi không ăn bánh làm bằng bột nữa. Từ đó, người ta đồn Trưởng lão Xá-lợi-phất không ăn bánh bột như trước nữa.

Đức Phật bảo các Tỷ-kheo: khi Xá-lợi-phất đã từ bỏ vật gì, thì dù mất thân mạng, cũng không chấp nhận lại vật ấy.

Con rắn trong chuyện là Xá-lợi-phất đời trước. Còn thầy thuốc là đức Phật đời trước.

Câu chuyện này nghe qua có vẻ lạ. Một con rắn mà giữ lời đến mức thà chết. Một vị trưởng lão mà bỏ một món bánh rồi không ăn lại nữa. Có đáng đến vậy không? Chỉ là một món bánh thôi mà.

Nhưng chính cái nhỏ ấy mới nói lên cái lớn. Người giữ được lời với chuyện nhỏ, mới giữ được lời với chuyện lớn. Người bỏ được một món bánh vì một lời nguyện, mới bỏ được những thứ lớn hơn vì đạo.

Trong đời mình, ta cũng hay thề, hay nguyện, hay hứa. Hứa bỏ rượu. Hứa bỏ thuốc. Hứa không giận nữa. Hứa không nói dối nữa. Hứa sẽ tu tập mỗi ngày. Hứa được một tuần, rồi quên. Hứa được một tháng, rồi nhặt lại.

Vì sao? Vì ta nghĩ lời hứa chỉ là lời nói. Nói rồi thôi. Không ai bắt bẻ mình. Mình tự hứa với mình, thì mình tự tha cho mình cũng được.

Con rắn không nghĩ vậy. Nó coi nọc độc đã phun ra là thứ đáng rủa. Hút lại là việc đáng xấu hổ hơn cả cái chết. Thà chết còn hơn sống mà nuốt lại lời mình.

Trưởng lão Xá-lợi-phất cũng vậy. Ngài bỏ bánh bột không phải vì bánh bột có tội. Mà vì ngài đã quyết định bỏ. Đã bỏ thì bỏ hẳn. Không ăn lại. Không vì đói mà ăn lại. Không vì người ta mời mà ăn lại. Không vì tiện mà ăn lại.

Đó gọi là giữ giới cho sạch. Giữ một lần, giữ cho trọn. Đừng giữ nửa vời.

Nhiều người tu tập hay dở dang ở chỗ này. Bỏ được một thời gian, rồi gặp dịp lại nhặt lại. Nhặt lại rồi tự an ủi: chỉ một lần thôi, không sao đâu. Một lần thành hai lần. Hai lần thành quen. Cuối cùng, cái đã bỏ lại thành cái đang làm.

Con rắn dạy ta: đã phun ra thì đừng hút vào. Đã bỏ thì đừng nhặt lại. Đã nguyện thì đừng nuốt lời. Thà chịu khổ một chút, còn hơn sống mà mất mình.

Ngày nay, ta không bị ai bắt bò vào lửa để thử lòng. Nhưng mỗi ngày, ta đều bị thử bằng những cám dỗ nhỏ. Một điếu thuốc mời. Một chén rượu ép. Một lời nói dối tiện lợi. Một cơn giận chính đáng. Mỗi lần ta vượt qua được, là một lần ta giống con rắn. Mỗi lần ta nhặt lại, là một lần ta thua chính mình.

Giữ lời không phải để khoe với ai. Giữ lời là để mình còn tin được mình. Người mà đến lời của chính mình còn không giữ được, thì còn giữ được cái gì?

Con rắn được thả ra, mang theo giới luật: từ nay, chớ làm hại một ai. Nó sống tiếp, không phải vì nó sợ chết. Mà vì nó đã thắng được cái sợ chết. Thắng được sợ chết thì mới thật sự sống.

Ta cũng vậy. Buông được thứ mình đã nguyện buông, thì mới thật sự tự do.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Con Rắn Phun Nọc Độc (Tiền Thân Visavanta, số 69) — Kinh Tiểu Bộ - tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1-120] (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 178–180 (kệ điểm tựa tr. 179)
Bài liên quanThợ dệt khoác lác bắn cung: đến trận thật mới biết ai là aiNăm trăm ẩn sĩ uống rượu: một chén rượu làm mất cả đạo hạnhNgười bạn tên Xui Xẻo: cái tên không có tội, lòng người mới có giá