🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Nuốt con súc sắc gian lận, nuốt luôn thuốc độc

Truyện Tiền Thân · 7 phút đọc

Trong xóm nào cũng có một kiểu người khôn lỏi. Đánh cờ thì giấu quân, chơi bài thì tráo lá, làm ăn thì cân thiếu, nói chuyện thì lật lọng. Họ tưởng mình khôn, vì lần nào cũng thắng. Nhưng người xưa có câu: khôn lỏi thì thắng được vài ván, mà thua cả một đời. Vì cái khôn ấy, sớm muộn gì cũng quay lại cắn chính mình, giống như người nuốt phải thứ mà mình giấu trong miệng.

Đức Phật từng lấy chuyện ấy ra mà dạy các Tỳ-kheo. Lúc bấy giờ, nhiều Tỳ-kheo nhận được y áo, đồ dùng cúng dường, mà dùng chúng không suy nghĩ. Đức Phật bảo: một Tỳ-kheo không được dùng bốn vật dụng cần thiết mà không suy nghĩ. Dùng mà không suy nghĩ, cũng giống như uống thuốc độc mà không biết. Người xưa vì không suy nghĩ, không biết sự nguy hiểm, đã uống thuốc độc, đến lúc chín muồi thì phải chịu thống khổ. Rồi Ngài kể câu chuyện quá khứ.

Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát sanh ra trong một gia đình giàu có, đến tuổi trưởng thành thì trở thành một người chơi súc sắc. Có một người chơi súc sắc khác, tính hay lừa đảo, thường chơi với Bồ-tát. Khi nó thắng, nó cứ chơi tiếp, không chịu xóa bàn. Nhưng khi thấy mình sắp thua, nó liền bỏ một con súc sắc vào miệng, giả như con súc sắc đã mất, rồi xóa bàn chơi và bỏ đi. Bồ-tát biết rõ mánh khóe ấy, chỉ nói: thôi được, ta có cách.

Bồ-tát đem những con súc sắc về nhà, xoa thuốc độc lên, phơi khô, rồi đến rủ kẻ kia chơi. Kẻ lừa đảo bằng lòng, sửa soạn bàn chơi. Đang chơi, thấy mình thua, theo thói cũ, nó lại bỏ một con súc sắc vào miệng. Bồ-tát thấy vậy, liền nói: hãy nuốt đi, sau ngươi sẽ biết cái này là gì. Rồi Bồ-tát đọc lên bài kệ, đại ý rằng: thuốc độc đã được xoa bôi, đốt cháy thật mãnh liệt, ngươi nuốt con súc sắc mà nào đâu có biết vậy. Nuốt đi, hãy nuốt nữa đi, kẻ chơi ác độc kia, cuối cùng ngươi sẽ bị đau đớn cực kỳ thống khổ.

Lời vừa dứt, thuốc độc bắt đầu thấm. Mắt kẻ kia xoay tròn, thân cúi quặp xuống, rồi té xuống đất. Bồ-tát nói: thôi, ta sẽ cứu ngươi sống lại. Ngài cho nó uống thuốc làm cho nôn ra, rồi cho ăn bơ chín, mật, đường cho đến khi bình phục. Khi nó khỏe lại, Bồ-tát khuyên: lần sau chớ làm như vậy nữa. Rồi Bồ-tát trọn đời làm các công đức bố thí, và đi theo nghiệp của mình.

Câu chuyện này nghe qua có vẻ gay gắt, vì Bồ-tát đã dùng thuốc độc để trị kẻ gian. Nhưng xin để ý hai chỗ. Thứ nhất, thuốc độc ấy không phải do Bồ-tát ép ai uống, mà do chính thói gian lận của kẻ kia tự đưa vào miệng mình. Bao nhiêu lần trước, nó nuốt súc sắc để trốn thua, lần này cũng vậy. Cái bẫy không nằm trong tay người khác, mà nằm trong chính thói quen của nó. Thứ hai, sau khi kẻ kia gục xuống, Bồ-tát không bỏ mặc, không hả hê, mà cứu sống nó, nuôi nó khỏe lại, rồi khuyên nó đừng làm vậy nữa. Trừng trị mà không có từ bi thì chỉ là trả thù. Còn ở đây, sự nghiêm khắc đi cùng với lòng thương, nên kẻ gian mới có cơ hội làm lại.

Bài học của câu chuyện nằm ở hai chữ suy nghĩ. Đức Phật dạy các Tỳ-kheo phải suy nghĩ trước khi dùng y áo, đồ ăn, chỗ ở, thuốc men. Vì nhận mà không xét, dùng mà không biết mình đang dùng cái gì, thì cũng như nuốt thuốc độc mà không biết. Ngày nay, chúng ta không còn chơi súc sắc, nhưng vẫn nuốt rất nhiều thứ mà không suy nghĩ. Một món ăn ngon nhưng không biết nguồn gốc. Một lời đồn chưa kiểm chứng mà đã tin và truyền đi. Một món đồ rẻ mà không biết ai làm ra, bằng cách nào. Một thói quen xấu mà cứ lặp lại vì thấy người khác cũng làm.

Gian lận cũng vậy. Người gian lận tưởng mình thắng, nhưng thực ra mỗi lần gian lận là một lần họ tự dạy mình rằng: muốn được thì không cần ngay thẳng. Lâu ngày, cái thói ấy thành bản tính, rồi đến một ngày, chính họ nuốt phải hậu quả của nó. Như người chơi súc sắc kia, bao nhiêu lần nuốt súc sắc trót lọt, đến một lần thì nuốt phải thuốc độc. Cái giá không đến ngay, nhưng nó đến chắc chắn.

Vậy nên, trước khi nhận một thứ gì, dùng một thứ gì, hay thắng một ván nào đó bằng mánh khóe, hãy dừng lại một nhịp mà suy nghĩ. Thứ mình sắp nuốt vào miệng, vào thân, vào đời mình, rốt cuộc là gì? Nếu nó là thuốc độc, thì dù nó đang nằm trong tay mình, hãy bỏ xuống trước khi quá muộn. Và nếu lỡ đã nuốt rồi, thì vẫn còn cách: nôn ra, chữa lành, và đừng làm vậy nữa. Bồ-tát đã cứu kẻ gian một lần. Nhưng không ai cứu được người cứ mãi nuốt thuốc độc mà tưởng là mình khôn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Chơi Súc Sắc Ngộ Độc (Tiền Thân Litta, số 91) — Kinh Tiểu Bộ, tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1–120] (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 239–240 (kệ điểm tựa tr. 240)
Bài liên quanSợi dây chuyền mất tích và bầy khỉ đeo vòng hạtSư tử chúa chết vì một cái liếm: luyến ái làm mờ mắtKhổ hạnh đến mấy mà sai đường cũng chỉ thêm khổ