🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Hiền sĩ bán chà là và người đàn bà vong ân

Truyện Tiền Thân · 11 phút đọc

Có những người tốt, chỉ vì một lần mềm lòng mà đánh mất tất cả. Không phải vì họ xấu, mà vì họ đã để lòng thương dẫn đi quá xa, đến mức quên mất mình là ai. Đến khi tỉnh lại, thì bao nhiêu công phu tu tập đã mất sạch.

Ngày xưa, có một vị Tỷ-kheo bị tham dục chi phối. Đức Phật hỏi thầy, thầy thú nhận là đúng. Đức Phật bảo: đàn bà thật vong ân bội nghĩa, tại sao ông lại để dục tham chi phối vì họ? Rồi Ngài kể câu chuyện quá khứ.

Thuở ấy, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát đã chọn đời ẩn sĩ, xây am thất bên bờ sông Hằng, đạt các Thắng trí cùng các Thiền chứng, an trú trong Thiền lạc. Thời ấy, vị quan giữ công khố ở thành Ba-la-nại có một cô con gái rất hung dữ, độc ác, được mệnh danh là Ác Tiểu thư, thường hay mắng chửi đánh đập gia nhân, nô tỳ của mình.

Một ngày kia, bọn gia nhân đưa cô tiểu chủ đến vui chơi trên sông Hằng thì một cơn bão lớn bỗng nổi lên. Mọi người vội vã chạy trốn, còn bọn nữ tỳ của nàng kêu to: đây chính là thời cơ tống khứ kẻ ác độc này đi! Rồi chúng ném thẳng cô gái xuống nước và vội vã bỏ về.

Trong lúc ấy, nàng kêu gào thất thanh vì bị nước lũ cuốn theo, đến nửa đêm thì trôi dạt vào gần am thất của Bồ-tát. Nghe tiếng cầu cứu, ngài cầm ngọn đuốc cỏ soi sáng, lội xuống nước, đưa cô gái vào bờ an toàn. Ngài nhóm lửa trong am thất để sưởi ấm nàng, mang trái cây ngon ngọt đủ loại cho nàng dùng.

Ngài nhường am thất cho nàng, còn mình ra ở ngoài trời. Sau đó, ngài bảo cô gái ra đi, song cô ả cứ nấn ná ở lại, cho đến khi quyến rũ được vị ẩn sĩ say mê mình. Thời gian qua, cô gái dùng mọi vẻ yêu kiều khiến ngài mất hết thiền lực trí tuệ.

Nhưng nàng lại không thích ở nơi hiu quạnh mãi, nên đòi ngài đem về nơi có dân cư. Chìu theo lời năn nỉ, ngài đành đem nàng ra đi đến một làng ở biên địa, nuôi sống nàng bằng cách bán quả chà là, nên được gọi tên là Hiền sĩ Chà Là.

Bấy giờ vùng biên địa hay bị bọn cướp từ núi xuống tàn hại. Ngày kia bọn chúng tấn công vào làng, cướp của cải, mang theo cô gái về sào huyệt để làm áp trại phu nhân của viên tướng cướp thủ lãnh.

Khi Bồ-tát biết việc này, ngài nghĩ chắc nàng sẽ trốn về đây với ta, nên vẫn ở đó chờ đợi nàng trở về. Trong lúc ấy, nàng thấy rất hạnh phúc với bọn cướp kia, nên cứ lo sợ có ngày vị Hiền sĩ đến bắt nàng đi về lần nữa. Nàng nghĩ: ta sẽ được an lạc hơn nếu vị ấy chết đi, vậy ta phải nhắn tin giả vờ thương yêu để dụ vị ấy đến đây mà chịu chết cho xong.

Nàng tìm cách đưa tin cho ngài biết là nàng đang khổ sở lắm, mong ước ngài đến cứu đi về. Ngài tin lời nàng, vội lên đường đến cổng làng của bọn cướp. Nàng đem giấu ngài trong phòng, rồi nửa đêm, khi tên cướp trở về nực nồng hơi rượu, nàng hỏi hắn sẽ làm gì nếu tình địch ở trong tay chàng, rồi mách rằng gã kia đang ở trong phòng kế bên.

Cầm vội ngọn đuốc, tên cướp chạy vào chụp lấy Bồ-tát đánh đấm khắp mình mẩy cho hả giận. Bồ-tát không hề kêu than gì, mà chỉ thì thầm: ôi phường vong ân bội nghĩa, thật là gian ác. Ngài chỉ nói chừng ấy thôi.

Sau khi đã đánh đập và trói chân Bồ-tát lại, tên cướp ăn uống xong liền nằm lăn ra ngủ. Sáng dậy, tên cướp lại đánh đập Bồ-tát lần nữa, ngài cũng không kêu than gì, mà chỉ lặp lại mấy lời trên. Tên cướp ngạc nhiên và hỏi lý do.

Hiền sĩ Chà Là đáp: này nghe đây, rồi người sẽ hiểu rõ. Trước kia ta là ẩn sĩ độc cư trong rừng hoang, đã chứng đắc Thiền định Thắng trí. Sau đó, ta cứu người đàn bà này ra khỏi sông Hằng, song đã bị nó quyến rũ nên mất hết Thắng trí. Rồi ta từ bỏ rừng sâu, đem nó về làng sinh sống, từ đó nó bị cướp mang đi. Nó lại nhắn tin xin ta đến giải cứu, rồi đưa ta vào tay ngươi, vì vậy ta cứ kêu lên như thế đó.

Nghe vậy, tên cướp suy nghĩ: nếu cô ả chẳng chút thương tiếc một người tốt đã từng làm ơn cô ả nhiều như vậy, thì ả sẽ không làm hại ta sao được? Ả phải chết! Hắn bảo ả giữ chặt Hiền sĩ Chà Là, làm vẻ sắp giết ngài, nhưng lại chặt làm đôi cô ả. Xong xuôi, hắn tắm gội cho Bồ-tát sạch sẽ và tiếp đãi ngài đủ món ngon suốt mấy ngày liền.

Cuối cùng tướng cướp hỏi: thế bây giờ ngài định đi đâu? Bậc hiền sĩ nói: trần thế chẳng có gì vui thú đối với ta cả, ta sẽ sống đời ẩn sĩ như xưa kia tại am thất cũ trong rừng. Tên cướp đáp: thế thì kẻ hèn này cũng muốn làm ẩn sĩ. Như vậy cả hai đều trở thành ẩn sĩ, cùng đắc các Thắng trí và các Thiền chứng, cho đến khi mạng chung thì thọ sanh lên Phạm thiên giới.

Kể xong, đức Phật nêu lên bài kệ khuyên Tỷ-kheo hãy bước thẳng tiến đường thanh cao. Ngài nói rõ: vào thời ấy, A-nan là tướng cướp, và Ngài chính là Hiền sĩ Chà Là kia. Vị Tỷ-kheo bị tham dục chi phối, nghe xong pháp thoại, đắc quả Dự lưu.

Câu chuyện này có hai bài học, một cho người được giúp, một cho người giúp. Bài học cho người được giúp là: vong ân bội nghĩa thì tự hại mình. Cô gái được cứu khỏi dòng nước lũ, được sưởi ấm, được cho ăn, được yêu thương, vậy mà nàng đã trả ơn bằng cách quyến rũ ân nhân đến mất hết đạo hạnh, rồi lừa ân nhân đến chỗ chết. Nàng tưởng giết được ân nhân thì mình sẽ được an lạc, nhưng chính hành động ấy đã khiến tên cướp nhận ra bản chất của nàng, và nàng phải chết vì chính sự vong ân của mình.

Bài học cho người giúp là: lòng tốt cần đi cùng trí tuệ. Vị ẩn sĩ cứu người là đúng, là việc thiện. Nhưng sau khi cứu, ngài đã để lòng thương biến thành luyến ái, bỏ rừng mà theo nàng về làng, bỏ thiền định mà đi bán chà là. Mỗi bước ấy đều là một lần ngài đánh mất chính mình. Lòng tốt không có trí tuệ giữ gìn thì sẽ biến thành dây trói. Giúp người thì nên giúp, nhưng giúp xong thì phải biết dừng, biết giữ lấy đạo hạnh của mình.

Nhưng điều đẹp nhất trong câu chuyện này nằm ở đoạn cuối. Vị ẩn sĩ, sau khi bị đánh đập, bị lừa gạt, bị phản bội, đã không oán hận, không trả thù. Ngài chỉ nói một câu về sự vong ân, rồi quay về rừng xưa, sống đời ẩn sĩ như trước, và chứng đắc lại các Thắng trí. Tên cướp nghe xong câu chuyện, cũng bỏ đao mà theo ngài vào rừng. Cả hai cùng đắc đạo.

Cho nên, dù bạn đã đánh mất bao nhiêu vì một lần mềm lòng, đường về vẫn còn đó. Mất thiền lực thì tu lại. Mất danh dự thì làm lại. Chỉ cần đừng ở lại trong vũng bùn mà than khóc, mà hãy đứng dậy, quay về am thất cũ của mình, nơi mình từng an trú trong thiền lạc. Người trí không phải là người không bao giờ ngã, mà là người ngã rồi biết đường đứng dậy và đi tiếp.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Hiền Sĩ Chà Là (Tiền Thân Takka, số 63) — Kinh Tiểu Bộ - tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1-120] (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 166–169
Bài liên quanNgười vợ khó hiểu và bài học giữ lòng bình thảnĐừng để lỗi của người khác làm khổ mìnhNgười đàn bà thôn quê cứu cả ba mạng người