🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Người vợ khó hiểu và bài học giữ lòng bình thản

Truyện Tiền Thân · 10 phút đọc

Sống chung với một người tính khí thất thường là một trong những khổ đau âm thầm nhất trong đời. Hôm nay người ta dịu dàng như nước, ngày mai đã nổi giận như lửa. Mình không biết lúc nào nên nói, lúc nào nên im. Mình cứ phải đoán, phải dò, phải dè chừng từng lời. Lâu ngày, mình không còn là mình nữa, mà chỉ còn là cái bóng đi theo tâm trạng của người khác.

Ngày xưa, tại thành Xá-vệ, có một nam cư sĩ thọ Tam quy và Ngũ giới, là đệ tử thuần thành của Phật, Pháp, Tăng. Nhưng vợ người này là một nữ nhân độc ác, nham hiểm. Vào những ngày nàng phạm lỗi lầm, nàng nhu mì nhẫn nhục như một nữ tỳ được mua về với giá một trăm đồng tiền. Còn những ngày nàng không phạm tội gì, thì nàng lên mặt bà chủ nhà hay giận dữ và khắc nghiệt. Người chồng không sao hiểu nổi nàng. Nàng cứ làm khổ người chồng đến độ chàng không đến yết kiến đức Phật được.

Một ngày kia, chàng mang hương hoa đến, sau khi đảnh lễ xong thì đức Phật bảo: này nam cư sĩ, làm sao đã bảy tám ngày qua ông không đến hội kiến Như Lai? Chàng đáp: bạch Thế Tôn, vợ con có ngày thì dễ bảo như một tỳ nữ, vào ngày khác thì hay giận dữ khắt khe như một bà chủ. Con không làm sao hiểu vợ con được. Chính vì vợ con làm phiền lòng con đến độ con không đến hầu đức Thế Tôn lâu nay.

Đức Phật bảo: này cư sĩ, ông đã được các bậc hiền trí từ xưa nói cho biết rằng thật khó hiểu được bản tính nữ nhân. Nhưng vì các tiền kiếp đã trở nên lẫn lộn trong trí ông nên ông không nhớ nổi. Nói vậy xong, Ngài kể một câu chuyện quá khứ.

Thuở ấy, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát làm một vị giáo sư danh tiếng lừng lẫy khắp nơi, với năm trăm thanh niên Bà-la-môn thọ giáo với ngài. Trong số đó có một thanh niên từ phương xa đến, chàng đã yêu một thiếu nữ và cưới người đó làm vợ.

Dù chàng đang sống tại Ba-la-nại, chàng vẫn không thể nào đến hầu sư phụ trong hai ba lần liền, vì vợ chàng là người đàn bà độc ác. Hễ ngày nào phạm lỗi lầm thì nàng ra vẻ nhu mì như một tỳ nữ, còn ngày nào không làm gì sai trái thì nàng lên mặt một bà chủ hay nóng giận, khắc nghiệt. Chồng nàng không thể nào hiểu nổi tính nàng ra sao cả, và chán quá, bực mình, khổ sở vì nàng đến độ chàng không đến hầu hạ sư phụ. Bấy giờ, bảy tám ngày sau, chàng lại đến hội kiến ngài, và được Bồ-tát hỏi tại sao lâu nay vắng mặt.

Chàng đáp: bạch sư phụ, nguyên nhân là tại vợ con. Rồi chàng kể cho Bồ-tát nghe, nàng đã nhu mì ra sao trong lúc làm vẻ như một tỳ nữ, lúc khác lại khắt khe chuyên quyền khiến chàng không sao hiểu nàng được. Và chàng quá phiền muộn khổ sở vì tánh tình thất thường của nàng nên đã vắng mặt như thế.

Bồ-tát bảo: này cậu trai Bà-la-môn, rõ ràng như vậy, vào ngày lầm lỗi, đàn bà tỏ ra khúm núm trước mặt chồng mình và nhẫn nhục như bọn tỳ nữ; còn ngày nào không lầm lỗi, họ tỏ ra cứng đầu bướng bỉnh với cả phu quân. Vậy cậu không nên quan tâm đến những sở trường sở đoản của họ làm gì. Nói vậy xong, Bồ-tát ngâm kệ này để khích lệ đệ tử ngài:

Chàng tưởng má hồng yêu mến chăng? Này chàng trai hỡi, chớ vui mừng! Tưởng là nàng chẳng yêu chàng nữa? Nhẫn nại mà thôi, chớ oán hờn. Lòng dạ đàn bà ai hiểu được, Như bầy cá lội nước tung tăng!

Đó là lời khuyến cáo của Bồ-tát đối với đệ tử ngài, nên từ đó chàng chẳng còn quan tâm đến tính thất thường của nàng nữa. Còn nàng, khi nghe nói nết hạnh kém cỏi của mình đã đến tai Bồ-tát, thì liền bỏ ngay thói hư tật xấu kia, không còn tái phạm.

Phần người vợ của nam cư sĩ này tự nhủ: người ta bảo là đức Phật đã hiểu rõ thói hư tật xấu của mình rồi! Từ đó nàng không còn sai phạm lỗi lầm như trước kia. Khi pháp thoại chấm dứt, đức Phật thuyết giảng các Sự thật, vào đoạn kết thúc bài giảng, vị nam cư sĩ đắc quả Dự lưu. Ngài nêu liên hệ: vào thời ấy, hai vợ chồng kia là hai vợ chồng ngày nay, và Ngài chính là vị giáo sư ấy.

Câu chuyện này, nếu đọc bằng con mắt hiện đại, có những câu chữ về phụ nữ nghe rất nặng nề, mang dấu ấn của thời xưa. Nhưng bài học cốt lõi của nó thì không nằm ở chỗ phán xét ai, mà nằm ở chỗ dạy người chồng cách giữ lấy bình an của chính mình. Người chồng trong chuyện khổ không phải vì vợ anh ta xấu hay tốt, mà vì anh ta đã để tâm trạng của vợ quyết định toàn bộ đời sống của mình. Vợ vui thì anh vui, vợ giận thì anh khổ, vợ thất thường thì anh không còn đến được với thầy, không còn tu tập được nữa. Anh đã giao chìa khóa bình an của mình cho người khác giữ.

Lời dạy của Bồ-tát rất thực tế: nhẫn nại mà thôi, chớ oán hờn. Nhẫn nại ở đây không có nghĩa là cam chịu để người ta chà đạp mãi. Nhẫn nại có nghĩa là đừng để cơn giận của người khác lôi mình đi, đừng để tính khí thất thường của người khác làm mình mất phương hướng. Oán hờn thì dễ, ai cũng làm được. Nhưng oán hờn chỉ làm mình khổ thêm, mà không sửa được người kia. Còn nhẫn nại thì giữ được mình, và chính sự bình thản ấy mới có sức cảm hóa người khác.

Hãy để ý chi tiết cuối chuyện: người vợ đã sửa mình, không phải vì chồng nàng la mắng hay đánh đập, mà vì nàng nghe nói nết hạnh của mình đã đến tai vị thầy đáng kính. Nàng xấu hổ, nàng tự sửa. Điều ấy cho thấy: người có lỗi thường sửa mình khi lỗi của họ được nhìn thấy bằng con mắt sáng suốt và từ bi, chứ không phải bằng cơn giận dữ. Chồng nàng càng giận, nàng càng cứng đầu. Thầy nàng càng bình thản, nàng càng tự biết xấu hổ mà sửa.

Trong đời sống hôm nay, ai cũng có lúc phải sống chung với một người tính khí thất thường: vợ chồng, cha mẹ, con cái, đồng nghiệp, sếp. Không ai chọn được tính khí của người khác. Nhưng ai cũng chọn được thái độ của mình. Bạn có thể chọn để tâm trạng của người khác quyết định ngày hôm nay của bạn vui hay buồn. Hoặc bạn có thể chọn giữ lấy bình an của mình, nhẫn nại mà không oán hờn, và để sự bình thản của mình làm gương cho người kia.

Nhẫn nại không làm bạn yếu đi. Nhẫn nại làm bạn làm chủ được chính mình. Và người làm chủ được chính mình, mới có thể giúp người khác thay đổi. Người chồng trong chuyện, sau khi nghe lời thầy, đã không còn quan tâm đến tính thất thường của vợ nữa, và chính lúc ấy, vợ anh ta đã tự sửa mình. Đó là sức mạnh thầm lặng của sự bình thản.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Người Vợ Khó Hiểu (Tiền Thân Duràjàna, số 64) — Kinh Tiểu Bộ - tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1-120] (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 169–170
Bài liên quanĐừng để lỗi của người khác làm khổ mìnhNgười đàn bà thôn quê cứu cả ba mạng ngườiCon rắn thà chết chứ không hút lại nọc độc