🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Chỏm tóc của kẻ thờ lửa và bầy chuột bị đếm

Truyện Tiền Thân · 7 phút đọc

Có những kẻ lừa đảo không cần nói dối nhiều, chỉ cần mang một vẻ ngoài đáng tin là đủ. Một bộ áo tu hành, một chỏm tóc kỳ lạ, một giọng nói hiền từ, một lời hứa bảo vệ. Người ta nhìn vào vẻ ngoài ấy mà tin, mà giao cả nhà cửa, cả con cái, cả tài sản cho kẻ ấy giữ. Đến khi phát hiện ra sự thật, thì đã muộn: kẻ bảo vệ hóa ra chính là kẻ ăn thịt những người mình bảo vệ.

Ngày xưa, khi ở tại Kỳ Viên, bậc Đạo Sư kể về một người lừa đảo. Rồi Ngài kể câu chuyện quá khứ.

Thuở ấy, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát làm chúa đàn chuột, sống ở trong rừng. Bấy giờ lửa bùng lên, có con chó rừng không thể chạy trốn được, đứng gục đầu vào một thân cây, để cho lửa cháy lông toàn thân của nó. Trên đỉnh đầu, tại chỗ gục vào cây, một nắm tóc còn lại, giống như cái chỏm.

Một hôm, nó đang uống nước tại một vũng nước trên tảng đá, nó nhìn bóng mình thấy cái chỏm và nghĩ: nay ta có tiền để mua đồ rồi. Nó đi lang thang trong rừng, thấy cái hang có đàn chuột và nghĩ: ta sẽ lừa dối, và ăn những con chuột này. Nó đứng không xa cái hang chuột bao nhiêu. Vua loài chuột, trong khi đi tìm đồ ăn, thấy con chó rừng, tưởng rằng nó có giới hạnh, liền đi đến gần và hỏi: ngài tên gì? Con chó rừng đáp: ta tên là Bharadvaja, kẻ thờ lửa. Vua chuột hỏi: sao ngài đến đây? Nó đáp: vì muốn bảo vệ các bạn. Vua chuột hỏi: làm thế nào ngài bảo vệ chúng tôi? Nó đáp: tôi biết đếm với ngón tay. Buổi sáng, khi các bạn đi ra để tìm đồ ăn, tôi sẽ đếm bao nhiêu con. Khi các bạn về, tôi sẽ đếm bao nhiêu con về. Như vậy, nhờ đếm buổi sáng và buổi chiều, tôi sẽ bảo vệ các bạn. Vua chuột nói: này cậu thân, vậy hãy bảo vệ chúng tôi.

Con chó rừng chấp nhận. Khi đến giờ ra đi, con chó rừng đếm một, hai, ba. Khi đến giờ về, con chó rừng cũng đếm như vậy. Nó bắt con đi sau cùng và ăn thịt. Mọi chuyện xảy ra như câu chuyện trước. Ở đây, con chuột chúa quay trở lui, đứng lại và nói: này Tôn giả thờ lửa Bharadvaja, đây không phải là cái chỏm trên đầu do thiện pháp của ông tạo nên, mà chính do nhân duyên cái bụng, tham ăn, ông tạo nên. Rồi chuột chúa đọc bài kệ: cái chỏm trên đầu này không do công đức tạo, cái chỏm trên đầu này do duyên cái bụng tạo, đếm ngón tay làm gì? Vừa rồi, kẻ thờ lửa!

Câu chuyện này nghe qua thì buồn cười, nhưng nghĩ kỹ thì thấy đáng sợ. Con chó rừng không có công đức gì cả. Cái chỏm trên đầu nó không phải do tu hành mà có, mà do lửa cháy xém lông, còn sót lại một nắm tóc. Nhưng nó biết dùng cái chỏm ấy để làm vốn liếng. Nó tự xưng là kẻ thờ lửa, tự nhận là người có giới hạnh, tự đề nghị làm người bảo vệ. Và đàn chuột đã tin, vì chúng chỉ nhìn vào vẻ ngoài: một kẻ có chỏm tóc lạ, nói năng hiền từ, lại tình nguyện bảo vệ mình, thì chắc là người tốt.

Điều nguy hiểm nhất là cách nó ăn thịt chuột: mỗi ngày chỉ ăn một con, con đi sau cùng. Đàn chuột đông, mất một con mỗi ngày, không ai để ý. Kẻ lừa đảo khôn ngoan không bao giờ ăn hết một lần, mà ăn từ từ, để không ai phát hiện. Đến khi vua chuột quay lại, đếm lại, mới thấy số lượng vơi đi, mới nhận ra sự thật.

Trong đời sống hôm nay, chúng ta cũng hay gặp những kẻ thờ lửa như vậy. Họ có vẻ ngoài đáng tin: ăn mặc chỉnh tề, nói năng đạo đức, lại tình nguyện giúp đỡ, bảo vệ, quản lý giùm mình. Nhưng đằng sau vẻ ngoài ấy là cái bụng tham ăn. Họ không ăn hết một lần, mà ăn từ từ, mỗi ngày một chút, để không ai phát hiện. Đến khi phát hiện ra, thì tài sản đã vơi đi nhiều, lòng tin đã mất, mà kẻ lừa đảo thì đã đi mất rồi.

Cho nên, đừng tin người chỉ vì vẻ ngoài của họ. Cái chỏm tóc không chứng minh được công đức, bộ áo không chứng minh được giới hạnh, lời hứa bảo vệ không chứng minh được lòng tốt. Muốn biết một người có thật sự tốt hay không, hãy đếm lại như vua chuột đã đếm: đếm xem buổi sáng đi bao nhiêu, buổi chiều về bao nhiêu. Đếm kết quả, đừng nghe lời hứa. Kẻ nào bảo vệ mình mà mình cứ vơi đi mỗi ngày, thì kẻ ấy không phải là người bảo vệ, mà chính là kẻ ăn thịt mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 129
Nguồn
• Chuyện Kẻ Thờ Lửa (Tiền Thân Aggika, số 129) — Kinh Tiểu Bộ - tập 5 [Chuyện Tiền Thân 121-263] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch), tr. 21–22
Bài liên quanHai anh em vẹt và người mẹ không giữ đượcCon chó rừng đứng một chân và đàn chuột mất dầnChiếc lông vàng mỗi ngày và cái giá của lòng tham