🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Con chó rừng đứng một chân và đàn chuột mất dần

Truyện Tiền Thân · 8 phút đọc

Có những người nhìn vào thì đạo mạo lắm. Áo quần chỉnh tề, nói năng nhỏ nhẹ, mở miệng ra là đạo lý, là nhân nghĩa, là tu hành. Ai gặp cũng tưởng đó là bậc có giới hạnh. Nhưng sống gần một thời gian mới thấy lạ. Lời họ nói thì hay, mà việc họ làm thì khác hẳn. Họ nói về chữ tín, rồi thất hứa. Họ nói về lòng thương, rồi đối xử tệ với người dưới quyền mình. Họ nói về buông bỏ, rồi tranh giành từng chút một. Cái dáng vẻ đạo hạnh ấy, rốt cuộc chỉ là một lớp áo khoác.

Ngày xưa, khi có một vị Tỷ-kheo hay lừa đảo bị tố giác, đức Phật không ngạc nhiên. Ngài nói, không phải chỉ hôm nay vị ấy mới như vậy. Thuở xưa, vị ấy cũng đã lừa đảo như vậy rồi. Rồi Ngài kể câu chuyện quá khứ.

Thuở ấy, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát sanh ra làm con chuột chúa. Thân hình ngài to lớn, giống như một con heo con, được vây quanh bởi vài trăm con chuột, sống trong rừng. Một hôm, có con chó rừng lang thang qua đó, thấy đàn chuột thì nghĩ bụng: ta hãy lừa dối đàn chuột này rồi ăn thịt chúng. Nó bèn đến gần hang chuột, đứng lên một chân, mặt hướng về mặt trời, há miệng ra hứng gió.

Bồ-tát đi tìm đồ ăn, thấy con chó rừng như vậy thì nghĩ đây là một sinh vật có giới hạnh, bèn đến gần hỏi: thưa Tôn giả, Tôn giả tên gì? Nó đáp: ta tên là Dhammika, nghĩa là Chánh pháp. Bồ-tát hỏi tiếp: sao Tôn giả chỉ đứng một chân? Nó đáp: nếu tôi đứng bốn chân, trái đất không thể chở nổi. Sao Tôn giả há miệng? Tôi không ăn gì khác, tôi chỉ ăn gió mà thôi. Sao Tôn giả hướng mặt về mặt trời? Tôi đảnh lễ mặt trời.

Nghe vậy, Bồ-tát tin rằng đây đúng là một bậc có giới hạnh. Từ đó về sau, sáng nào chiều nào, Bồ-tát cũng cùng đàn chuột đến hầu con chó rừng. Nhưng mỗi lần đàn chuột hầu xong, trên đường về, con chó rừng lại bắt con chuột đi sau cùng, ăn thịt, nuốt xong thì chùi miệng, rồi đứng như cũ, vẫn một chân, vẫn hướng về mặt trời, vẫn ra vẻ thanh tịnh.

Dần dần, đàn chuột ít đi. Lúc trước cái hang chật cứng, đứng không có kẽ hở. Nay hang lỏng lẻo, thưa thớt. Các con chuột khác lấy làm lạ, trình lên Bồ-tát. Bồ-tát suy nghĩ: vì sao đàn chuột cứ ít dần? Ngài nghi ngờ con chó rừng. Ngài quyết định thử nó xem sao. Lần hầu sau, ngài để đàn chuột đi trước, còn mình đi sau cùng.

Quả nhiên, khi đàn chuột đã đi qua, con chó rừng nhảy lên vồ lấy Bồ-tát. Bồ-tát thấy nó lao đến thì quay thân mình lại, nói thẳng vào mặt nó: Tôn giả chó rừng, sở hành của ngươi không đúng Chánh pháp. Ngươi lấy cờ Chánh pháp làm bình phong, bí mật làm điều ác, dụng ý lường gạt các loài khác. Cái giới cấm của kẻ như ngươi, chỉ đáng gọi là hạnh con mèo. Con mèo rình trước hang chuột, ngồi im như đang thiền, rồi vồ lấy con mồi. Ngươi cũng vậy thôi.

Nói xong, Bồ-tát nhảy vào cắn cổ họng con chó rừng, làm đứt cuống họng nó. Cả đàn chuột trở lại, ăn thịt con chó rừng, rồi bỏ đi. Từ đấy về sau, đàn chuột sống an ổn, không còn sợ hãi.

Câu chuyện chỉ ngắn như vậy. Nhưng nó chỉ ra một điều rất thật trong đời sống. Kẻ giả đạo không lừa người bằng lời nói dối thô thiển. Hắn lừa người bằng dáng vẻ đạo hạnh. Đứng một chân, ăn gió, lễ mặt trời, cái tên cũng là Chánh pháp. Tất cả đều là sân khấu. Và sân khấu càng đẹp, người ta càng dễ tin. Đàn chuột đâu có ngu. Chúng chỉ tin vào những gì mắt thấy: một kẻ đứng bất động, không ăn, không uống, chỉ hướng về mặt trời. Ai mà ngờ được một kẻ như vậy lại ăn thịt đồng loại của mình mỗi ngày.

Cho nên, muốn biết một người có thật sự tốt hay không, đừng chỉ nghe họ nói, đừng chỉ nhìn dáng vẻ của họ. Hãy nhìn vào việc họ làm khi không ai để ý. Hãy nhìn vào những gì mất dần xung quanh họ. Đàn chuột mất dần từng con một, mà không ai hay. Trong đời mình cũng vậy. Có những người đến gần mình, ban đầu mọi thứ đều tốt đẹp. Nhưng dần dần, tiền của mình vơi đi, bạn bè mình xa dần, lòng tin của mình mòn đi. Lúc ấy, đừng chỉ trách vận xui. Hãy nhìn lại xem, có phải mình đang hầu hạ một con chó rừng đứng một chân nào đó hay không.

Và cũng phải soi lại chính mình. Có khi nào mình cũng đang đứng một chân trước mặt người khác không? Nói thì hay, mà làm thì khác. Lấy danh nghĩa tốt đẹp để che cho một việc không tốt đẹp. Nếu có, thì câu chuyện này là lời nhắc cho chính mình. Giới hạnh thật không nằm ở dáng vẻ. Nó nằm ở chỗ mình có làm hại ai trong bóng tối hay không. Người giữ được điều đó, dù không đứng một chân, không ăn gió, không có cái tên đẹp đẽ nào, vẫn là người đáng tin. Còn kẻ chỉ giỏi diễn, thì sớm muộn gì cũng có một con chuột chúa quay lại, nhìn thẳng vào mặt hắn, và nói ra sự thật.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 128
Nguồn
• Chuyện Con Mèo (Tiền Thân Bilàra, số 128) — Kinh Tiểu Bộ, tập 5 [Chuyện Tiền Thân 121-263] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch), tr. 20–21 (kệ điểm tựa tr. 20)
Bài liên quanChiếc lông vàng mỗi ngày và cái giá của lòng thamCùng một cái hắt hơi, một người mất mũi, một người được cả vương quốcNhổ sữa lên đầu con gái nhà giàu: quên mình là ai thì mất tất cả