🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Heo rừng thách đấu sư tử: không biết mình, chuốc lấy nhục

Truyện Tiền Thân · 10 phút đọc

Có người thích gây sự với người mạnh hơn mình chỉ để chứng tỏ mình không sợ ai. Thấy người ta nhường một bước thì tưởng người ta sợ, thấy người ta im lặng thì tưởng người ta đuối lý. Cứ thế mà lấn tới, cho đến ngày gặp phải cái giá phải trả, mới biết mình đã lầm.

Chuyện xưa kể về một vị Trưởng lão lớn tuổi cũng mắc cái bệnh ấy. Một hôm, trong một thời thuyết pháp ban đêm, Đức Phật đứng giáo giới chúng Tỷ-kheo xong thì đi vào Hương phòng. Trưởng lão Xá-lợi-phất cũng đi về phòng mình. Đại Mục-kiền-liên đến hỏi Trưởng lão Xá-lợi-phất nhiều câu hỏi, được giải đáp rõ ràng như mặt trăng mọc trên hư không. Cả bốn hội chúng ngồi nghe pháp.

Trong hội chúng có một Trưởng lão lớn tuổi suy nghĩ, nếu giữa hội chúng này ta hỏi một câu hỏi làm Xá-lợi-phất lúng túng, hội chúng sẽ nghĩ ta là người thông thái và ta sẽ đạt danh vọng lớn. Vị ấy liền đứng dậy, đến bên Trưởng lão và thưa, chúng tôi chỉ hỏi Hiền giả một câu, hãy cho chúng tôi một quyết định về diễn dịch hay quy nạp, bác bỏ hay chấp nhận, về thù thắng hay nghịch thù thắng.

Trưởng lão Xá-lợi-phất nhìn người lớn tuổi ấy và nghĩ, người này lớn tuổi, sở hành còn ham muốn, trống rỗng không biết gì. Rồi Trưởng lão không trả lời, khiêm tốn đặt quạt xuống, từ chỗ ngồi đi xuống, về phòng. Những người đứng bên ngoài vùng dậy, đuổi theo Trưởng lão lớn tuổi ấy và nói lớn, thầy không cho chúng ta được nghe pháp dịu ngọt. Người lớn tuổi ấy chạy trốn, rơi vào đường nứt trong nhà xí tại biên địa ngôi tinh xá, khi đứng dậy mình dính đầy phân.

Mọi người thấy vậy, hối hận và đi đến Đức Phật. Ngài nói, không phải chỉ nay kẻ lớn tuổi này mới kiêu mạn, không biết sức của mình, muốn đối nghịch với sức mạnh lớn hơn nên đã bị dính đầy phân. Thuở xưa, chính người ấy cũng kiêu mạn, không biết sức của mình, đối địch với sức mạnh hơn, nên đã bị dính đầy phân.

Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát sanh làm con sư tử, trú trong hang núi tại Tuyết Sơn. Không xa chỗ ấy, nhiều con heo rừng sống gần một bờ hồ. Cũng gần cái hồ ấy, một số nhà tu khổ hạnh sống trong những am bằng lá.

Một hôm, sư tử giết một con trâu rừng, ăn thịt thật thỏa thích xong, đi xuống hồ uống nước rồi đi lên. Trong lúc ấy, một con heo to lớn bắt mồi gần hồ nước ấy. Sư tử thấy nó, liền suy nghĩ, ta sẽ ăn thịt nó một ngày khác, nhưng nếu thấy ta hay ở đây, nó sẽ không đến nữa. Vì vậy, sư tử từ hồ nước đi lên, tránh né một bên.

Con heo rừng nhìn thấy vậy, liền suy nghĩ, nó thấy ta, sợ ta, nên không dám đến gần, và chạy trốn. Hôm nay sẽ có cuộc đối địch giữa ta và con sư tử ấy. Vì vậy, nó ngẩng đầu lên thách thức sư tử với bài kệ rằng, này bạn, ta bốn chân, bạn cũng vật bốn chân. Sư tử hãy quay lại, sao bạn sợ, chạy trốn?

Sư tử nghe vậy liền nói, này bạn heo rừng, hôm nay ta không đánh nhau với bạn. Nhưng hẹn sau bảy ngày, hãy đánh nhau chính tại chỗ này. Nói vậy xong, sư tử bỏ đi.

Con heo rừng suy nghĩ, ta sẽ đánh nhau với con sư tử, và nó hân hoan báo tin cho bà con biết. Bà con nó nghe vậy, hoảng hốt nói, chính ngươi sẽ làm hại tất cả chúng ta. Không biết sức mạnh của mình, ngươi lại muốn đánh nhau với con sư tử. Khi con sư tử đến, nó sẽ giết mạng sống của tất cả chúng ta. Chớ hành động hấp tấp như vậy.

Con heo rừng sợ hãi, hỏi nay tôi phải làm gì. Các con heo rừng nói, hãy đi đến bãi phân của các nhà tu khổ hạnh, lấy thân lăn lộn trên chỗ ấy trong bảy ngày, phơi cho thân khô, đến ngày thứ bảy tắm ướt với những giọt sương, rồi đến chỗ hẹn trước khi sư tử tới, tìm hiểu hướng gió thổi, đứng trước ngọn gió. Sư tử tánh ưa sạch sẽ, ngửi mùi hôi từ thân của bạn, sẽ tha cho bạn và bỏ đi.

Con heo rừng làm theo như vậy. Vào ngày thứ bảy nó đến đứng ở đấy. Sư tử vừa ngửi mùi hôi trên thân heo rừng, biết nó bôi phân, liền nói, này bạn heo rừng, mưu chước ngươi nghĩ khá tốt đấy. Nếu ngươi không bôi phân thì ở đây ngươi đã bị ta giết hại rồi. Ta không thể cắn thân ngươi với miệng của ta, cũng không thể đánh ngươi với chân của ta. Do vậy ta sẽ tha cho ngươi.

Nói vậy xong, sư tử đọc bài kệ rằng, lông da ngươi dơ bẩn, heo rừng, ngươi hôi thối, nếu ngươi muốn đánh nhau, ta cho ngươi thắng trận. Sư tử quay trở lui, bắt được mồi, uống nước hồ rồi đi về hang núi. Còn con heo rừng báo cho bà con biết, sư tử đã bị ta đánh bại. Chúng sợ hãi hoảng hốt liền nói, một ngày kia sư tử lại đến và sẽ đoạt mạng sống của tất cả chúng ta. Vì vậy chúng liền chạy trốn đi đến nơi khác.

Sau khi thuyết pháp thoại, Đức Phật nhận diện Tiền thân. Lúc ấy, con heo rừng là Trưởng lão lớn tuổi này và con sư tử là chính Đức Phật.

Cái dại của heo rừng không phải ở chỗ nó yếu. Yếu mà biết mình yếu thì còn có đường sống. Cái dại là nó thấy sư tử tránh mình một bước thì tưởng sư tử sợ mình, rồi ngẩng đầu thách đấu. Người ta nhường không phải vì sợ, mà vì không muốn gây chuyện. Hiểu lầm sự nhường nhịn thành sự sợ hãi, đó là khởi đầu của mọi tai họa.

Cái dại thứ hai là ham danh vọng hão. Trưởng lão lớn tuổi muốn hỏi khó Xá-lợi-phất giữa đám đông, chỉ để người ta khen mình thông thái. Heo rừng muốn đánh nhau với sư tử, chỉ để khoe với bà con rằng mình thắng sư tử. Cả hai đều không cần thắng lợi ấy để sống tốt hơn, họ chỉ cần cái tiếng. Mà cái tiếng ấy mua bằng sự nhục nhã.

Cái dại thứ ba là dùng mưu bẩn để thắng. Heo rừng lăn mình trong phân bảy ngày để sư tử không dám cắn. Nó thoát chết thật, nhưng cái giá là cả thân hôi thối, bà con phải bỏ chạy. Thắng kiểu ấy thì thắng để làm gì. Người đời cũng vậy, có người dùng thủ đoạn để thắng một vụ kiện, thắng một cuộc tranh cãi, thắng một chức vụ, nhưng thắng xong thì mất bạn, mất uy tín, mất lòng người. Cái thắng ấy đắt hơn cái thua nhiều.

Biết mình là trí tuệ đầu tiên của người khôn. Biết mình yếu chỗ nào, thiếu chỗ nào, thì mới biết lúc nào nên tiến, lúc nào nên lùi, lúc nào nên im lặng mà học thêm. Còn cứ tưởng mình là sư tử trong khi mình chỉ là heo rừng, thì sớm muộn gì cũng có ngày phải trả giá.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 153
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Tập 5 [Chuyện Tiền Thân 121–263] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch), truyện 153. Chuyện con heo rừng (Tiền thân Sùkara), tr. 69–71
Bài liên quanRắn và chim thần làm hòa: từ tâm hóa giải oán thùNgọn lửa đốt cháy chòi lá: thân với kẻ ác như nuôi lửaMột đêm học hết ba tập kinh: giữ truyền thống bằng trí tuệ