🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Sáu con sư tử chết vì vội vàng: làm gì cũng phải đắn đo

Truyện Tiền Thân · 11 phút đọc

Có những việc hỏng chỉ vì vội vàng. Vội vàng trả lời một tin nhắn, vội vàng ký một hợp đồng, vội vàng mắng người khác một câu, rồi sau đó hối hận cả tháng. Người xưa có câu: dục tốc bất đạt. Muốn nhanh mà thành ra chậm, muốn xong việc mà thành ra hỏng việc. Câu chuyện sau đây kể về sáu con sư tử chết chỉ vì vội vàng.

Ở thành Tỳ-xá-ly, có một người thợ hớt tóc, chuyên cạo râu, cắt tóc cho vua, hoàng hậu, thái tử và các công chúa. Ông là người có đạo tâm, giữ năm giới. Một hôm, khi làm việc trong cung vua, ông đem theo đứa con trai của mình. Cậu con trai thấy một công chúa xứ Licchavi đẹp như tiên nữ, liền sanh tâm luyến ái, bỏ ăn, lên giường nằm. Người cha khuyên: Này con thân, chớ ái luyến không phải chỗ. Con là con một người thợ hớt tóc! Công chúa là con gái dòng Sát-đế-lỵ, dòng họ cao quý, con không xứng đôi với công chúa. Nhưng cậu không nghe lời cha. Mẹ, anh, chị, dì, cậu, tất cả bà con, bạn bè hội họp lại nhưng vẫn không khuyên giải được cậu. Cậu ngày càng héo mòn, xanh xao dần cho đến chết.

Sau khi tang lễ con vừa xong, người cha đến đảnh lễ đức Phật. Đức Phật nói: Này cư sĩ, không phải chỉ nay con của ông mới luyến ái không đúng chỗ và bị nạn. Thuở xưa, nó cũng đã như vậy rồi. Nói vậy xong, đức Phật kể câu chuyện quá khứ.

Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị vì Ba-la-nại, Bồ-tát sanh ra làm con sư tử ở Tuyết sơn. Là con út, Bồ-tát có sáu sư tử anh và một sư tử chị. Tất cả đều sống trong hang Vàng. Không xa hang Vàng có hang Pha lê trên núi Bạc. Tại đấy có một con chó rừng. Sau một thời gian, sư tử cha và sư tử mẹ đều chết. Các con sư tử đực thường để sư tử cái ở lại hang Vàng, còn chúng ra đi tìm mồi, đem thịt về cho chị ăn.

Một hôm, con chó rừng thấy con sư tử cái ấy, liền sanh tâm luyến ái. Khi sư tử cha và sư tử mẹ còn sống, chó rừng không có cơ hội đi đến. Nhưng nay khi bảy con thú đã ra đi tìm mồi, nó đi đến miệng hang Vàng, đứng trước con sư tử cái nhỏ, nói lên những lời đường mật: Này em! Ta là thú bốn chân, em cũng là thú bốn chân. Ta rất thương yêu em và muốn em làm vợ ta. Chúng ta sẽ sống hòa hợp hạnh phúc và em cũng sẽ thương yêu ta mãi mãi!

Sư tử cái nghe lời nói của chó rừng, suy nghĩ: Chó rừng là loại thú hạ liệt trong các loại thú bốn chân, đê tiện giống như hạng người cùng đinh. Còn ta thuộc gia đình hoàng tộc ưu việt. Nó đã nói những lời không thích hợp, không tốt đẹp với ta. Ta sẽ nín hơi thở mà chết? Nhưng rồi nó lại nghĩ: Ta chết như vậy thật không xứng đáng. Chờ đến khi ta gặp các em của ta, nói cho họ nghe, rồi ta sẽ chết. Con chó rừng không nghe sư tử cái trả lời, suy nghĩ: Nàng không thương ta, liền ưu sầu đi vào hang Pha lê và nằm xuống.

Sau khi giết một con trâu, một con sư tử con đem phần về cho chị nó và nói: Này chị thân, thịt đây, chị hãy ăn đi! Sư tử chị đáp: Này em, chị không ăn thịt, vì chị sẽ chết. Sư tử em hỏi vì sao, chị kể lại câu chuyện đã xảy ra. Nó hỏi chị: Nay con chó rừng ở đâu? Sư tử chị thấy chó rừng nằm trong hang Pha lê, tưởng rằng nó ở trên trời nên nói: Này em, sao em không thấy? Con chó rừng nằm ở trên trời tại núi Bạc.

Con sư tử tưởng thật, nói: Ta sẽ giết nó. Nó liền nhảy đến hang Pha lê mà nó tưởng trên trời với tốc độ của con sư tử săn mồi, tim nó đập vào hang Pha lê và rơi xuống chân núi chết tại chỗ ấy. Một con sư tử khác đi đến. Con sư tử chị cũng nói lại như vậy. Con sư tử ấy cũng làm như con trước và rơi xuống chết ngay chân núi. Như vậy sáu anh em sư tử con đều chết.

Cuối cùng khi Bồ-tát, tức sư tử út, đến, sư tử chị kể lại lý do. Bồ-tát hỏi: Nay con chó rừng ấy ở đâu? Sư tử chị nói: Nó nằm ở trên trời tại đỉnh núi Bạc. Bồ-tát suy nghĩ: Các loài chó rừng không trú trên không. Chắc nó nằm ở hang Pha lê. Bồ-tát đi xuống chân núi, thấy sáu sư tử anh đã chết, liền nghĩ: Ta biết những anh này vì ngu si, không có trí tuệ, không biết đây là hang Pha lê, đã đập quả tim vào đó nên bị giết chết. Như vậy là việc làm không đắn đo và quá vội vàng.

Rồi Bồ-tát đọc bài kệ thứ nhất: Ai làm không đắn đo, hấp tấp làm vội vã, như ăn đồ ăn nóng, bị bỏng miệng mà chết. Bồ-tát suy nghĩ: Các anh của ta muốn giết con chó rừng nhưng không có phương tiện thiện xảo, nhảy tới nhanh chóng quá nên đã tự tạo cái chết. Ta sẽ báo thù cho các anh ta. Nó thấy chó rừng nằm trong hang Pha lê. Bồ-tát theo dõi con đường lên xuống của con chó rừng, rồi hướng về phía ấy, rống lên ba lần tiếng rống của sư tử khiến cho tất cả đất và trời dội vang tiếng rống. Con chó rừng nằm trong hang Pha lê hoảng hốt run sợ, vỡ tim ngay tại chỗ ấy mà chết. Đức Phật nhận diện tiền thân: con chó rừng là con trai người hớt tóc, sáu sư tử con là sáu vị Trưởng lão, sư tử chị là công chúa xứ Licchavi, còn sư tử trẻ nhất là Ngài.

Ngẫm lại, sáu con sư tử chết không phải vì yếu. Sư tử là chúa sơn lâm, mạnh hơn chó rừng gấp trăm lần. Chúng chết vì vội vàng, vì không đắn đo. Nghe chị nói chó rừng ở trên trời, chúng không dừng lại hỏi một câu: chó rừng làm sao ở trên trời được? Chúng chỉ nhảy tới, đập tim vào vách đá pha lê, rơi xuống chết. Mỗi con chết giống hệt con trước, vì không ai chịu dừng lại suy nghĩ một chút.

Trong đời, chúng ta cũng hay chết theo kiểu ấy. Nghe một tin chưa rõ, vội vàng chia sẻ. Nghe một lời chưa kiểm chứng, vội vàng kết tội. Thấy người khác làm gì, vội vàng làm theo. Mỗi lần vội vàng như vậy, mình lại đập tim vào vách đá một lần. May thì chỉ mất tiền, mất mặt. Không may thì mất cả sự nghiệp, mất cả gia đình.

Con sư tử út khác các anh ở một điểm duy nhất: nó chịu dừng lại suy nghĩ. Nó nghe chị nói, nhưng nó tự hỏi: chó rừng không ở trên trời được. Chắc nó nằm ở hang Pha lê. Nó đi xuống chân núi, nhìn thấy các anh đã chết, hiểu ra sự việc, rồi mới hành động. Và khi hành động, nó dùng trí, không dùng sức. Nó không nhảy vào hang. Nó rống ba tiếng, chó rừng vỡ tim mà chết. Cùng một kẻ thù, các anh dùng sức mà chết, em dùng trí mà thắng. Bài kệ nói rất hay: ai làm không đắn đo, hấp tấp làm vội vã, như ăn đồ ăn nóng, bị bỏng miệng mà chết. Trước khi làm một việc quan trọng, hãy dừng lại một nhịp, hỏi mình ba câu: việc này có đúng không, có phải chỗ không, có vội quá không? Chỉ một nhịp dừng ấy thôi, nhiều khi cứu được cả đời người.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 152
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Chuyện Tiền Thân (Jātaka), Tập 2 (VNC PHVN, 2021) — Chuyện 152: Chuyện Con Chó Rừng (Tiền thân Sigala), Chương II (151–250), tr. 358–361
Bài liên quanMột cái nhảy mũi và lời chúc sống lâu: tục lệ từ ngàn xưaCon voi lấy lại vương quốc cho thái tử mới sinhNuôi voi con, chết vì voi lớn: đừng thân với kẻ ác