🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Hoàng hậu Từ Tâm và vị ẩn sĩ mất thiền lực

Truyện Tiền Thân · 11 phút đọc

Có những cú ngã không đến từ kẻ thù, mà đến từ một cái nhìn. Một hình ảnh đẹp thoáng thấy, đủ làm lung lay cả một người đã tu tập nhiều năm. Câu chuyện hôm nay kể về một vị ẩn sĩ đã đắc thiền định, bay được trên không, vậy mà chỉ vì một lần nhìn ngắm sắc đẹp, đã mất hết thiền lực, nằm liệt bảy ngày không ăn uống. Và người cứu ông, lại chính là người đã làm ông ngã.

Chuyện kể rằng, khi Đức Phật trú tại Kỳ Viên, có một thiện gia nam tử ở Xá-vệ, sau khi nghe pháp, liền xuất gia, thực hành thiền định không bao giờ xao lãng. Một ngày kia, trong lúc khất thực, vị ấy chợt gặp một nữ nhân có nhan sắc quyến rũ, khiến vị ấy ham thích nên đã đưa mắt ngắm nàng. Dục tham bỗng khởi lên trong tâm vị ấy, khiến chẳng khác gì cây sung bị búa rìu đốn ngã. Từ ngày ấy, vị ấy mất hết sinh thú trong đời sống tu hành, chẳng tìm được pháp lạc, cứ để râu tóc, móng tay móng chân mọc dài ra và y phục bẩn thỉu hôi hám. Tăng chúng dẫn vị ấy đến yết kiến Đức Phật, và Ngài dạy: ngay cả bậc đã đắc thiền chứng mà nhìn ngắm sai chỗ cũng mất hết thiền lực.

Một thuở nọ, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát thọ sanh vào một gia đình Bà-la-môn giàu có, lớn lên xuất gia làm ẩn sĩ ở núi Tuyết Sơn, đạt các Thắng trí và các Thiền chứng, sống an vui trong thiền lạc.

Vì thiếu muối và giấm, một ngày kia ngài vào Ba-la-nại, đến cư trú trong ngự viên của nhà vua. Oai nghi của ngài khiến nhà vua thán phục, truyền mời ngài vào, thết đãi cao lương mỹ vị, rồi mời ngài đến cư ngụ ở hoa viên. Vị ẩn sĩ nhận lời và trong mười sáu năm liền sống ở hoa viên, thường thuyết giáo cho cả hoàng gia.

Bấy giờ, một ngày kia vua phải ra chốn biên địa để dẹp loạn. Trước khi khởi hành, vua ủy thác cho Hoàng hậu được mệnh danh là Từ Tâm, phải cung cấp các vật dụng cần thiết cho vị ẩn sĩ. Một ngày kia, Hoàng hậu Từ Tâm đã chuẩn bị một bữa cơm dâng cúng Bồ-tát, nhưng vì ngài đến muộn nên hoàng hậu vào phòng tắm rửa. Sau khi tắm nước hoa xong, bà vận xiêm y lộng lẫy, nằm xuống đợi ngài đến trên một bảo tọa nhỏ trong một khách sảnh rộng lớn.

Khi vừa xuất khỏi thiền định, thấy đã trễ giờ, Bồ-tát liền phi hành qua không gian để đến cung điện. Chợt nghe tiếng sột soạt của chiếc y bằng vỏ cây, hoàng hậu vội vã đứng dậy để đón tiếp ngài. Trong lúc vội vàng, chiếc y của hoàng hậu tuột xuống, để lộ mọi vẻ kiều diễm của bà trước mặt vị ẩn sĩ khi ngài vừa đến cửa. Thấy vậy, ngài bỗng ham thích chiêm ngưỡng sắc đẹp nữ nhân, nên đã phạm giới đức. Lửa dục nhen nhúm trong tâm ngài, khiến ngài giống như thân cây to bị chiếc rìu đốn ngã. Lập tức ngài đánh mất thiền lực. Ngài trở về am thất trong vườn hoa, nằm xuống trên sàng tọa bằng gỗ, suốt bảy ngày liền chịu đói khát, nội tâm như bị lửa dục thiêu đốt bừng bừng.

Vào ngày thứ bảy, nhà vua trở về sau khi đã bình định biên thùy, đi đến hoa viên thăm vị ẩn sĩ, thấy Bồ-tát đang nằm trên sàng tọa, tưởng vị ấy bị bệnh, vua hỏi ngài bị bệnh gì. Bồ-tát đáp: tâu Đại vương, tâm ta đang bị dục tham trói buộc, đó là căn bệnh duy nhất của ta. Vua hỏi: ngài có tham dục đối với ai? Bồ-tát đáp: tâu Đại vương, với Hoàng hậu Từ Tâm đấy. Vua nói: vậy thì từ nay Hoàng hậu thuộc về ngài, trẫm ban nàng cho ngài đấy.

Sau đó, nhà vua cùng vị ẩn sĩ đến cung điện, ra lệnh cho hoàng hậu phục sức lộng lẫy rồi trao bà cho Bồ-tát. Nhưng trong lúc ban tặng hoàng hậu, nhà vua bí mật ủy thác bà phải đem hết sức mình cứu nạn cho vị ẩn sĩ. Hoàng hậu bảo: xin Thánh thượng đừng lo ngại, thần thiếp sẽ đi cứu ngài.

Thế là cùng với hoàng hậu, vị tu khổ hạnh ra khỏi cung điện. Sau khi đã vượt qua đại hoàng môn, hoàng hậu kêu lên rằng hai người phải có một ngôi nhà để ở, thế là ngài phải trở lại xin vua một cái nhà. Vua ban cho hai vị một túp lều đổ nát mà khách qua đường dùng làm nhà tắm. Vị ẩn sĩ đưa hoàng hậu đến đó nhưng bà không chịu bước vào vì nó dơ bẩn quá. Bà bảo ngài dọn dẹp nhà cửa cho sạch sẽ, trở về cung vua xin một cái cuốc và một cái thúng, khuân hết mọi rác rưởi dơ bẩn đi, trét phân bò lên tường, đóng giường, trải nệm, gánh nước về và thêm cả ngàn việc khác nữa.

Thế là ngài ra đi tìm nước đổ đầy bình, xong lấy nước về tắm rửa và dọn giường. Vừa khi ngài ngồi trên giường cùng bà, bà liền nắm râu ngài kéo ngài xuống đối mặt mình và bảo: thế ngài đã quên rằng ngài là một Bà-la-môn thanh tịnh rồi sao? Nghe thế, ngài liền tỉnh ngộ sau một thời gian cuồng tâm loạn trí. Ngài kêu lên: nội ngày hôm nay ta quyết đưa nữ nhân này trả lại cho nhà vua và bay thẳng lên núi! Ngài liền cùng hoàng hậu đến yết kiến vua và nói: tâu Đại vương, ta không còn ham muốn hoàng hậu nữa. Nói vậy xong, ngài ngâm kệ: trước thời ta được Từ Tâm, lòng ta chỉ một ước mong, chiếm nàng. Đến khi nhan sắc nữ hoàng ngự trong tâm trí, ta càng đắm mê, dục tham dồn dập tứ bề, Đại vương, ta quyết bay về núi xưa. Lập tức thiền lực trước kia đã mất nay trở lại với ngài. Ngài phi hành về dãy Tuyết Sơn, tu tập Từ Bi tâm đến cuối đời, tái sanh vào Phạm thiên giới. Đức Phật nhận diện Tiền thân: vào thời ấy, A-nan là nhà vua, Uppalavannà là Từ Tâm và Đức Phật là ẩn sĩ ấy.

Bài học ở đây thật sâu sắc. Thứ nhất, đừng xem thường một cái nhìn. Vị ẩn sĩ đã tu mười sáu năm, đã đắc thiền chứng, bay được trên không, vậy mà chỉ một lần nhìn ngắm sắc đẹp không đúng chỗ, đã mất hết. Dục tham không cần nhiều, chỉ cần một kẽ hở nhỏ là đủ len vào. Thứ hai, người ngã không phải là người hết thuốc chữa. Vị ẩn sĩ ngã, nhưng khi tỉnh ngộ, ngài bay thẳng về núi, tu tập đến cuối đời, sanh lên Phạm thiên. Điều quan trọng không phải là chưa từng ngã, mà là biết đứng dậy. Thứ ba, và đáng quý nhất, là vai trò của Hoàng hậu Từ Tâm. Bà không mắng mỏ, không khinh rẻ, cũng không chiều theo dục vọng của ngài. Bà bắt ngài làm những việc đời thường nhất, dọn nhà, gánh nước, đóng giường, để ngài tự thấy mình đang đánh mất cái gì. Đến lúc ngài ngồi xuống, bà chỉ hỏi một câu: thế ngài đã quên rằng ngài là một Bà-la-môn thanh tịnh rồi sao? Một câu hỏi, đủ để đánh thức cả một con người.

Trong đời sống hôm nay, ai cũng có lúc bị một ham muốn cuốn đi. Có người ham tiền, có người ham sắc, có người ham danh. Lúc bị cuốn đi, người ta thường không tự biết mình đang bị cuốn. Cần lắm một người bên cạnh, như Hoàng hậu Từ Tâm, đủ thương để không bỏ mặc, đủ trí để không chiều theo, mà giúp mình tỉnh lại bằng một câu hỏi đúng lúc: anh đã quên mình là ai rồi sao?

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1–120] (HT Thích Minh Châu dịch), truyện 66. Chuyện Hoàng Hậu Từ Tâm (Tiền thân Mudulakkhana), tr. 172–175
Bài liên quanGặp Phật giữa đường, ông lão gọi: con ơiViệc hôm nay để mai: cành cây quật vào mắtCứu khúc gỗ trôi tốt hơn cứu một số người