🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Thái tử tha cho kẻ giết cha

Truyện Tiền Thân · 10 phút đọc

Có những món nợ không phải bằng tiền. Có người bị bạn thân phản bội, bị đồng nghiệp hãm hại mất việc, bị người nhà nói xấu sau lưng. Vết thương thì đã lâu, nhưng mỗi lần nhớ lại vẫn thấy nóng ran trong ngực. Người ta bảo: phải trả thù mới hả dạ. Nhưng trả thù xong rồi thì sao? Có người trả thù xong lại thấy trống rỗng hơn, vì người kia ngã xuống rồi mà lòng mình vẫn không yên.

Truyện tiền thân kể rằng, thuở quá khứ có một vị vua rất mực nhân từ, lấy điều nhân nghĩa trị dân, dân chúng gọi là Hiền-Vương. Bên nước láng giềng có một vua tham lam độc ác, bóc lột dân lành, ai cũng gọi là Ác-Vương. Thấy nước của Hiền-Vương ngày một giàu mạnh, Ác-Vương nghĩ: vị vua hiền này chưa từng sát sanh ai, nếu đem quân đánh thì chắc dễ thắng. Thế là Ác-Vương hội triều thần, bàn kế xuất quân xâm lấn.

Nghe tin giặc đến, quần thần xin Hiền-Vương lập tức xuất binh. Nhưng vua nghĩ: nếu ta thắng, quân hai bên sẽ đầu rơi máu đổ, vợ con họ khổ biết chừng nào. Nếu ta không đánh, dân sẽ tắm máu vì giặc hoành hành. Thắng hay bại cũng chỉ vì ngôi vị của cha con ta. Ta không thể nhẫn tâm làm việc như thế. Quần thần thấy vua lặng thinh thì tự điều binh ra trận. Còn vua bàn với thái tử: cha con ta rời khỏi hoàng thành, mặc cho giặc muốn chiếm nước chiếm ngôi, miễn bá tánh tránh khỏi chết chóc là cha an lòng rồi.

Vua và thái tử lánh lên núi cao rừng thẳm. Quân giặc chiếm thành, không thấy vua đâu, bèn truyền lệnh: ai tìm được vua Hiền-Đức sẽ được thưởng trăm ngàn lượng vàng và chức quan lớn. Một người Bà-la-môn nghèo đói nghe vậy, lặn lội bao ngày tháng tìm đến chỗ vua ẩn cư. Vua nghe xong, bình thản đáp: ta không còn gì hết, thôi thì ta cho nhà ngươi cái thân mạng của ta đây, để ngươi đem nộp cho tân vương mà được trọng thưởng, sống sung sướng hơn. Đời người sớm muộn rồi cũng một lần chết. Sống mà có ích cho đời thì đáng sống. Chết mà có ích cho ai được nhiều, thì cái chết ấy cũng có ý nghĩa.

Người Bà-la-môn dẫn vua về kinh. Ác-Vương mừng rỡ, thưởng cho người kia, rồi giam vua Hiền-Đức vào ngục tối, ra lệnh xử tử bằng cách đốt sống. Ngày hành quyết, dân chúng đổ về pháp trường như nước lũ, khóc than như mất một bậc cha hiền. Trước khi lửa cháy, vua Hiền-Đức ngước mắt nhìn trời, nói lớn lời trăn trối cuối cùng: hỡi những người con hiếu thảo, hãy noi gương cha mẹ hiền đức mà dùng từ bi hỷ xả đối xử với mọi người. Nên lấy ân báo oán, thì oan khiên sẽ tiêu diệt. Không nên lấy thù trả oán, thì thù oán sẽ chất chồng, kiếp kiếp chìm đắm trong vòng sanh tử trả vay.

Thái tử giả dạng thợ săn, chen trong đám đông đến pháp trường, rồi trở về núi rừng sống một mình. Nhiều đêm dưới ánh trăng, nghĩ đến cái chết của cha, lòng thái tử uất hận sôi sục, quyết tìm cách báo thù. Nhưng mỗi lần như vậy, hình ảnh vua cha ngồi thản nhiên trên dàn hỏa với lời trăn trối lại hiện về, làm lòng thái tử bình thản trở lại. Cuối cùng, nỗi oán hận vẫn thắng. Thái tử rời rừng, lẩn vào kinh thành, nhờ tài nấu ăn khéo léo mà được làm đầu bếp cho Ác-Vương, rồi được tin cậy như người tâm phúc.

Một hôm đi săn, Ác-Vương mải đuổi theo một con nai, lạc sâu vào rừng, chỉ còn thái tử bên cạnh. Đến trưa, vua mệt mỏi nằm nghỉ dưới gốc cây, gối đầu lên bắp vế thái tử mà ngủ say, trao bảo kiếm cho thái tử giữ. Thái tử nghĩ: kẻ thù đã nằm trong tay ta rồi. Thái tử rút gươm định chém. Nhưng ngay lúc đó, lời trăn trối của vua cha vang lên trong lòng. Thái tử lại nhẹ nhàng tra kiếm vào vỏ. Ba lần rút kiếm ra, ba lần tra vào vỏ. Đến lần thứ ba, Ác-Vương giật mình tỉnh giấc, hoảng hốt kể: trẫm chiêm bao thấy có người cầm gươm muốn giết trẫm, mà ba lần đều giống nhau.

Thái tử không giấu nữa, bày tỏ hết: con chính là thái tử con vua Hiền-Đức. Trong lúc bệ hạ ngủ say, con đã ba lần rút gươm toan chém đầu bệ hạ để trả thù cho phụ vương. Nhưng nhớ lời phụ vương dặn trước khi chết trên dàn hỏa, con đã dừng tay. Sáng nay con cố ý làm bệ hạ lạc vào rừng sâu, chứ không phải con không biết lối ra. Con xin bệ hạ tùy ý xử phạt. Ác-Vương nghe xong xúc động vô cùng, nói: ta khâm phục tiên vương là bậc nhân đức, khâm phục khanh là kẻ chí hiếu. So lại ta đây quả là kẻ tham ác tàn nhẫn. Giờ ta hiểu rõ điều thiện lẽ ác rồi. Rồi vua nắm tay thái tử, đưa ra trước quần thần mà tuyên bố: đây chính là thái tử con tiên vương Hiền-Đức, người đã lấy ân báo oán mà tha mạng cho ta. Nay ta trả nước lại cho thái tử, hai nước kết giao thân hữu.

Đức Phật giảng xong mới nói: vị Ác-Vương khi xưa chính là Đề-Bà Đạt-Đa. Vị thái tử trung hiếu kia là tiền thân của A-Nan. Còn vua Hiền-Đức chính là tiền thân của Thích-Ca Như-Lai.

Người ta hay nghĩ hiếu thảo là báo thù cho cha mẹ. Nhưng truyện này nói ngược lại: hiếu thảo thật sự là nghe lời cha dạy, dù lời ấy trái với lòng mình. Vua cha không dặn con trả thù. Vua cha dặn con lấy ân báo oán. Thái tử nghe lời cha, tha cho kẻ thù, và chính sự tha thứ ấy đã lấy lại được nước, lấy lại được ngôi, mà không đổ thêm một giọt máu nào. Nếu thái tử chém xuống nhát gươm hôm ấy, có lẽ sử sẽ ghi thêm một vụ báo thù, rồi con cháu Ác-Vương lại báo thù tiếp, oán chồng oán không bao giờ dứt. Lời cha dặn đã cắt đứt vòng ấy ngay từ đầu.

Trong đời thường, oán thù cũng vậy. Có người bị người ta hại một lần, rồi cả đời chỉ sống để chờ dịp trả đũa. Có gia đình anh em vì một mảnh đất mà từ mặt nhau mấy chục năm, đến khi cha mẹ mất vẫn không nhìn nhau. Có người bị nói xấu một câu, rồi đáp lại mười câu, rồi hai bên thành thù. Lấy thù trả oán thì dễ, ai cũng làm được. Lấy ân báo oán mới khó, vì nó đòi mình phải thắng được chính cơn giận của mình trước đã.

Tha thứ không có nghĩa là quên đi điều sai trái, cũng không có nghĩa là để người ta tiếp tục làm hại mình. Tha thứ có nghĩa là mình không để oán hận trói buộc đời mình nữa. Thái tử đã tha cho kẻ giết cha, và nhờ đó mà cả hai nước được yên. Người đời nay không cần tha đến mức ấy mới gọi là hiếu. Chỉ cần nhớ: mỗi lần mình định trả đũa, hãy dừng lại một nhịp và hỏi mình, việc này làm xong thì lòng mình có yên hơn không. Nếu câu trả lời là không, thì đó chính là lúc nên tra gươm vào vỏ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Lược truyện Tiền thân Đức Phật (HT Thích Đức Niệm trích dịch) — truyện [08] Vì Hiếu Quên Thù, tr. 24–27
Bài liên quanNgười mù rờ voiBa kẻ điênChưa bao giờ là quá muộn