🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Ba kẻ điên

Truyện Tiền Thân · 11 phút đọc

Có những thứ người ta mê đến mức đánh đổi tất cả. Có người vì một mối tình mà bỏ cả gia đình êm ấm. Có người vì một chức vụ mà đánh mất sức khỏe, đánh mất bạn bè. Có người vì một món tiền mà bán rẻ cả lương tâm. Lúc đang mê, ai cũng nghĩ mình tỉnh. Chỉ đến khi mất hết rồi mới giật mình: sao mình lại đổi những thứ quý giá lấy những thứ phù du như vậy?

Truyện tiền thân kể rằng, thuở quá khứ có một kiếp đức Phật làm chim phượng hoàng chúa, có năm trăm người vợ đẹp theo hầu, sống vinh hoa phú quý, tưởng đã êm đềm. Một ngày kia, phượng hoàng chúa bay dạo trong rừng, chợt thấy một nàng phượng hoàng trẻ đẹp, sắc xanh da trời, bộ lông tuyệt mỹ, dáng bay dịu dàng, tiếng hót thanh tao. Phượng hoàng chúa khởi tâm đắm sắc, mê mẩn dục tình, bỏ năm trăm vợ hiền để theo nàng phượng hoàng mới. Nàng này khó tánh, kén ăn kén ở, lại thích chiều chuộng, nên ngày ngày phượng hoàng chúa phải bay khắp đó đây tìm trái cây ngon ngọt thơm tốt đem về làm đẹp lòng nàng.

Lúc bấy giờ hoàng hậu thành Vương-Xá đau nặng, mời bao nhiêu ngự y danh y cũng không thuyên giảm. Một hôm hoàng hậu mê sảng chiêm bao thấy có người mách: bệnh của lệnh bà chỉ có ăn thịt phượng hoàng chúa mới hết. Vua lo âu triệu quần thần đoán mộng, ai cũng tâu như vậy. Thế là vua truyền lệnh: ai bắt được phượng hoàng chúa dâng lên sẽ được thưởng ngàn lượng vàng và gả công chúa làm vợ. Các thợ săn thi nhau vào rừng. Một gã thợ săn nghĩ ra diệu kế: lấy mật và bánh bột trộn lẫn trét lên thân mình, gắn trái cây thơm ngọt khắp người, giả làm một đống trái cây, ngồi yên bất động trên cành cổ thụ, kiên nhẫn đợi mấy ngày liền.

Một buổi mai, phượng hoàng chúa bay đi tìm trái cây cho tình nhân như mọi ngày, ngửi thấy mùi thơm ngọt, bay đến lượn mấy vòng rồi đáp xuống đống trái cây, đúng ngay vai gã thợ săn. Miệng vừa cắn trái cây, chân dính mật, gã thợ săn chụp lấy ngay. Phượng hoàng run rẩy van xin: ông khổ cực lắm mới bắt được tôi, chắc để đổi lấy điều lợi lớn. Nếu ông thả tôi, tôi sẽ chỉ cho ông một núi vàng, ông sẽ thành triệu phú. Gã thợ săn đáp: nhà vua hứa ai bắt được ngươi sẽ được thưởng ngàn lượng vàng và gả công chúa làm vợ. Núi vàng làm sao bằng công chúa? Nói xong, gã trói phượng hoàng đem về dâng vua.

Vua mừng rỡ truyền lệnh làm thịt nấu cho hoàng hậu ăn. Phượng hoàng thưa: thánh thượng là bậc chí tôn, vì cứu mạng hoàng hậu mà tôi phải hy sinh thì tôi cũng không tiếc. Nhưng tôi vốn biết bùa phép linh thiêng, có thể cứu hoàng hậu mà không cần ăn thịt tôi. Xin cho một thau nước, tôi sẽ vẽ thần chú linh phù trong nước, đem dâng hoàng hậu uống và tắm thì bệnh hết ngay. Nếu không hiệu nghiệm, tôi xin chịu tội mất mạng cũng chẳng muộn. Vua nhận lời. Quả nhiên hoàng hậu uống và tắm nước linh phù xong thì mạnh khỏe, sắc diện trở nên trẻ đẹp hơn trước. Cả hoàng triều vui mừng.

Vua muốn giữ phượng hoàng ở lại hoàng cung, nhưng trước đó đã hứa thả về rừng khi hoàng hậu lành bệnh. Phượng hoàng xin vua giữ lời hứa. Vua lúc ấy mải vui với hoàng hậu nên chẳng còn để ý tới phượng hoàng nữa. Trước khi bay về núi rừng, phượng hoàng còn tâu: để trả ơn bệ hạ tha sống, xin cho tôi đáp xuống hồ sen bán nguyệt đọc thần chú, để nhân dân trong nước ai có bệnh tật uống nước hồ này cũng được tiêu trừ. Vua cả mừng bằng lòng ngay. Từ đó, ai có bệnh đến xin nước hồ sen uống đều lành bệnh.

Phượng hoàng bay đậu trên nóc cung điện, bái chào lần cuối, rồi nói lớn: trên đời này có ba kẻ điên. Kẻ thứ nhất là tôi. Kẻ thứ nhì là gã thợ săn. Kẻ thứ ba là bệ hạ. Tôi vì mê sắc đẹp của tình nhân mà bội bạc bỏ năm trăm vợ hiền, vốn là vua của loài phượng hoàng, trời cao mây nước là giang sơn của tôi, thế mà phải ngày ngày đem thân làm tôi mọi đi kiếm trái cây về cung phụng cho một con phượng hoàng mái, đến nỗi rơi vào tay thợ săn suýt mất mạng. Ấy là tôi điên. Còn gã thợ săn, tôi đã thật tình chỉ núi vàng cho gã để đổi lấy mạng sống, để gã thành triệu phú. Nhưng gã vì ước mơ lấy công chúa mà mất cả núi vàng, mất cả giàu sang, rồi cuối cùng có khi cũng mất cả công chúa. Ấy là kẻ điên thứ hai. Còn bệ hạ được một danh y cứu sống hoàng hậu, cứu bệnh tật muôn dân, đem lại an lành cho thiên hạ, thế mà để danh y ấy ra đi không một lời khẩn khoản nài nỉ, không một chút tiếc nuối, chỉ biết vui với hoàng hậu. Nếu tôi không có thần chú thì cái đầu tôi đã bay rồi. Thế có phải bệ hạ là kẻ điên thứ ba không?

Đức Phật nói: người thợ săn chính là tiền thân của Đề-Bà Đạt-Đa. Hoàng hậu đòi ăn thịt phượng hoàng là tiền thân vợ của Đề-Bà Đạt-Đa. Nhà vua là tiền thân của Xá-Lợi-Phất. Chim phượng hoàng chính là tiền thân của Như-Lai. Đức Phật còn nói thêm: thuở ấy tuy đọa làm thân súc sanh, Ngài đã phát tâm tu Bồ-tát hạnh với tâm từ bi hỷ xả cứu độ thế nhân. Chỉ vì một niệm si mê đắm sắc dục tình mà phải lụy thân làm kiếp phượng hoàng.

Ba kẻ điên, ba kiểu đánh đổi khác nhau, nhưng cùng một gốc: mê cái trước mắt mà quên cái đang có trong tay. Phượng hoàng có cả giang sơn trời mây và năm trăm vợ hiền, đổi lấy một bóng hình mới lạ. Gã thợ săn có núi vàng chắc chắn trong tay, đổi lấy một lời hứa chưa biết có thành hay không. Nhà vua có một danh y cứu được muôn dân, đổi lấy một buổi vui với hoàng hậu rồi để người ta đi mất. Ai cũng tưởng mình đang được, hóa ra mình đang mất. Cái điên ở đây không phải là mất trí, mà là mất cân bằng: thấy cái nhỏ thì to, thấy cái lớn thì nhỏ.

Đời nay cũng đầy ba kẻ điên như vậy. Có người có gia đình yên ấm mà say mê một người mới gặp, để rồi mất cả gia đình. Có người có công việc ổn định mà nghe lời hứa làm giàu nhanh, bỏ hết tiền bạc vào rồi trắng tay. Có người gặp được thầy tốt, bạn tốt, mà vì bận vui với chuyện khác nên để họ đi mất, đến khi cần mới tiếc. Không ai trong ba người này là kẻ xấu. Họ chỉ là người đang mê, mà mê thì không thấy mình đang đổi cái quý lấy cái rẻ.

Phượng hoàng trước khi bay đi còn làm một việc cuối cùng: chúc phúc cho hồ sen, để ai bệnh uống vào cũng lành. Người đã tỉnh thì không oán ai, chỉ để lại điều tốt rồi đi. Muốn khỏi làm kẻ điên thứ tư, mỗi khi mình sắp đánh đổi một thứ gì, hãy dừng lại hỏi mình một câu: thứ mình sắp nhận có thật không, và thứ mình sắp mất có lấy lại được không. Trả lời thật lòng hai câu đó, nhiều khi mình sẽ thấy mình đang cầm núi vàng mà đòi đổi lấy một lời hứa.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Lược truyện Tiền thân Đức Phật (HT Thích Đức Niệm trích dịch) — truyện [11] Chim Phượng Hoàng, tr. 32–34
Bài liên quanChưa bao giờ là quá muộnNgười đi trước một bướcCó nhiều mà dùng được bao nhiêu