🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Con tắc kè phản bạn, cả họ kỳ nhông gặp nạn

Truyện Tiền Thân · 8 phút đọc

Cha mẹ nào cũng từng dặn con: chơi với bạn tốt, tránh xa bạn xấu. Đứa trẻ nào nghe lời thì đỡ khổ, đứa nào không nghe thì đến khi gặp họa mới hối hận. Nhưng chuyện chọn bạn không chỉ là chuyện của trẻ con. Người lớn cũng vậy: kết giao với một đối tác làm ăn không đàng hoàng, thân thiết với một người bạn hay xúi giục làm điều xấu, tin tưởng một kẻ chỉ biết lợi dụng, thì cả gia đình, cả sự nghiệp đều có thể sụp đổ chỉ vì một mối quan hệ sai lầm.

Ngày xưa, khi Vua Brahmadatta trị vì Ba-la-nại, Bồ-tát sanh làm con kỳ nhông, làm vua của vài trăm con kỳ nhông sống trong một cái hang lớn trên bờ sông. Bồ-tát có một con trai. Con kỳ nhông đực này làm bạn với một con tắc kè, sống thân mật với nó và thường đi đến ôm quấn lấy nó. Sự thân mật ấy được báo lên cho kỳ nhông cha biết. Kỳ nhông chúa cho gọi con mình lên và nói: này con thân, con thân tình với chỗ không đáng thân tình. Con tắc kè thuộc gia đình hạ tiện, không nên làm thân với chúng. Nếu con làm thân với con tắc kè ấy, toàn bộ gia đình kỳ nhông sẽ lâm nạn. Bắt đầu từ nay, con chớ thân mật với nó!

Tuy vậy, kỳ nhông con vẫn thân với bạn như trước. Bồ-tát nói đi nói lại nhiều lần nhưng không thể ngăn cản được. Bồ-tát suy nghĩ: rất có thể vì con tắc kè này, sự sợ hãi sẽ khởi lên cho chúng ta. Khi sự sợ hãi ấy khởi lên, ta phải tìm con đường chạy trốn. Rồi Bồ-tát bảo đào một lỗ thông gió phía bên cạnh hang để có lối thoát khi cần.

Con kỳ nhông đực dần dần lớn với thân hình to lớn. Còn con tắc kè vẫn có thân thể nhỏ như xưa. Khi con kỳ nhông ôm chặt con tắc kè để hôn nó, con tắc kè có cảm giác như bị hòn núi đè nặng. Con tắc kè bị mệt mỏi, suy nghĩ: nếu con kỳ nhông ôm hôn ta như vậy vài ngày nữa thì ta chết mất. Vậy ta hãy âm mưu với một người thợ săn để sát hại gia đình kỳ nhông này.

Một hôm, nhân có cơn dông nổi lên giữa mùa hè, nhiều con kiến mối bay ra, các con kỳ nhông từ chỗ này chỗ kia bò ra để ăn mồi. Một người thợ săn kỳ nhông cầm cuốc để đào hang, đi vào rừng với những con chó. Con tắc kè thấy người, liền nghĩ: hôm nay, ta sẽ thỏa mãn nguyện vọng của mình. Nó bò đến gần và hỏi: thưa ông, ông vào rừng để làm gì? Người thợ săn đáp: để bắt các con kỳ nhông. Con tắc kè nói: tôi biết một cái hang có hàng trăm con kỳ nhông, hãy đem lửa và rơm đến! Rồi nó dẫn người thợ săn đến đấy và nói: hãy bỏ rơm vào chỗ này, đốt lửa xông khói, đặt các con chó ở xung quanh! Ông hãy cầm một cái vồ lớn, đập các con kỳ nhông chạy ra, giết chúng và vun thành đống!

Người thợ săn xông khói rơm, khói bay vào trong hang. Các con kỳ nhông bị khói làm mù mắt, hoảng sợ, bò ra với ý định chạy trốn. Người thợ săn đập các con chạy ra và giết hết. Những con nào chạy thoát khỏi tay anh ta thì các con chó chặn bắt. Đại nạn xảy ra cho các con kỳ nhông. Bồ-tát biết rằng do con tắc kè làm phát sanh sự sợ hãi, liền than: thật không nên giao du với loài ác độc! Do loài ác độc nên an lạc không có. Chính do một con tắc kè độc ác, các con kỳ nhông này bị hủy diệt. Trong khi chạy trốn thông qua lỗ thông gió, Bồ-tát nói lên bài kệ: giao du với kẻ ác, không đưa đến an lạc, do một con tắc kè, toàn gia đình kỳ nhông đã rơi vào đại nạn.

Câu chuyện này buồn, nhưng rất thật. Con tắc kè không phải kẻ thù từ đầu. Nó là bạn thân của kỳ nhông con, được ôm ấp, được tin tưởng. Nhưng khi tình bạn ấy làm nó khó chịu, nó không nói ra, không rời đi, mà quay lại hại cả gia đình bạn mình. Kẻ ác không phải lúc nào cũng đến từ bên ngoài với dao gậy. Nhiều khi kẻ ác là người đã từng ngồi ăn chung, từng ôm vai bá cổ, từng được mình tin tưởng nhất.

Trong đời thường, ta cần học hai điều từ con kỳ nhông chúa. Điều thứ nhất: hãy nghe lời cảnh báo của người đi trước. Cha của kỳ nhông con đã nhìn ra mối nguy ngay từ đầu, nhưng con không nghe. Người lớn trong nhà, người có kinh nghiệm trong nghề, thường nhìn ra bản chất của một người nhanh hơn ta. Họ nói không phải vì khó tính, mà vì họ đã thấy những điều ta chưa thấy. Điều thứ hai: hãy chuẩn bị lối thoát. Kỳ nhông chúa không ngăn được con mình, nhưng ông đã đào sẵn một lỗ thông gió. Nhờ vậy mà ông thoát được khi đại nạn đến. Trong làm ăn, trong quan hệ, đừng bao giờ đặt hết mọi thứ vào một chỗ, đừng bao giờ để mình không còn đường lui.

Và điều cuối cùng: hãy chọn bạn như chọn người sẽ sống chung với cả gia đình mình. Một người bạn tốt có thể nâng cả nhà lên. Một người bạn xấu có thể kéo cả nhà xuống. Tình bạn không đo bằng những lúc vui vẻ, mà đo bằng lúc khó khăn: người ấy có hại mình để cứu mình không? Có bán đứng mình khi bị dồn ép không? Con tắc kè đã trả lời câu hỏi ấy bằng cả một hang kỳ nhông bị giết sạch. Đừng đợi đến khi khói đã xông vào hang mới hối hận vì đã kết bạn sai người.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 141
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Chuyện Tiền Thân (Jātaka), Tập 2 (VNC PHVN, 2021) — Chuyện 141: Chuyện Con Kỳ Nhông (Tiền thân Godha), Chương I (1–150), tr. 332–333
Bài liên quanKẻ giả chết giữa bãi tha ma gặp chó rừng chúaChó rừng đòi làm sư tử, nhảy săn voi mà vỡ đầuThần lửa không giữ nổi con bò của chính mình