🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Con voi lấy lại vương quốc cho thái tử mới sinh

Truyện Tiền Thân · 11 phút đọc

Người ta thường nói: ơn nghĩa phải trả. Nhưng trả ơn như thế nào mới là trả ơn cho trọn? Có người trả bằng tiền. Có người trả bằng lời cảm ơn. Có người trả bằng cả đời mình, bằng tất cả sức lực mình có. Câu chuyện sau đây kể về một con voi trả ơn, và cái ơn ấy lớn đến mức nó lấy lại cả một vương quốc để trả.

Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị vì Ba-la-nại, có một làng thợ mộc với năm trăm người thợ ở, chuyên đốn cây làm nhà rồi chở về thành bán. Một hôm, một con voi đạp phải miếng dăm gỗ vụn của cây keo. Miếng dăm đâm vào chân nó, chân sưng lên và làm mủ, đau đớn vô cùng. Con voi nghe tiếng đốn gỗ, suy nghĩ: Ta có thể nhờ những người thợ mộc này làm cho lành chăng? Nó liền đi ba chân đến gần đám thợ mộc và nằm xuống.

Các người thợ mộc thấy chân nó sưng, lấy dao sắc cắt chung quanh, cột dây, kéo bật miếng dăm ra, lấy hết mủ, rửa với nước nóng và xức thuốc. Không bao lâu, vết thương lành lại. Con voi suy nghĩ: Nhờ những người thợ mộc này, ta được sống lại. Nay ta cần phải trả ơn họ. Từ đấy trở đi, con voi nhổ cây giúp họ, lăn tròn các khúc cây, giúp họ đẽo gỗ, mang đến cho họ dụng cụ họ cần. Vào giờ ăn, mỗi người thợ đem đến một phần ăn và con voi được cả năm trăm phần.

Con voi ấy có một voi con toàn trắng, thuần chủng tuyệt đẹp. Voi cha suy nghĩ: Ta đã lớn tuổi. Nay ta nên cho con ta làm các công việc giúp họ. Vì vậy, nó đi vào rừng dắt voi con ra và nói với họ: Voi con này là con của tôi. Các người đã giúp tôi. Nay tôi giao nó cho các người như trả tiền chữa trị. Bắt đầu từ nay, nó sẽ làm cho các người! Voi con phục tùng, làm theo lời thợ mộc, kham nhẫn chịu đựng mọi công việc, và họ nuôi nó với năm trăm phần ăn như đã nuôi voi cha.

Một hôm trời mưa, một bãi phân khô của voi con rơi xuống sông, trôi đến bến nước của thành Ba-la-nại, mắc vào một bụi cây. Những người nài dắt năm trăm con voi của vua đến tắm. Khi các con voi ngửi mùi bãi phân của con voi thuần chủng, không một con nào chịu xuống sông, chúng cong đuôi lên và cắm đầu bỏ chạy. Các người giữ voi làm sạch nước thì thấy bãi phân ấy và biết đây là nguyên nhân.

Vua nghe chuyện, cho thuyền đi ngược dòng đến chỗ những người thợ mộc và nói: Ta đến đây không phải vì gỗ. Ta đến vì con voi này. Nhưng con voi không muốn đi. Vua hỏi: Này bạn voi, bạn muốn gì? Voi đáp: Hãy đem tiền cho các người thợ mộc này đã nuôi dưỡng tôi! Vua đem lại trăm ngàn đồng tiền vàng, nhưng con voi vẫn không đi. Nó đòi cho mỗi người thợ một cặp áo, cho các người vợ vải đủ để mặc, cho trẻ con tiền nuôi dưỡng. Rồi nó chào mọi người rồi mới ra đi với vua.

Quân bảo vệ đóng cửa thành và đưa tin cho vua xứ Kosala: Hoàng hậu của chúng tôi sắp sanh. Từ đây đến bảy ngày, bà sẽ sanh con. Nếu hoàng hậu sanh con trai vào ngày thứ bảy, chúng tôi sẽ giao chiến, không nhường vương quốc. Vua xứ Kosala chấp nhận. Vào ngày thứ bảy, hoàng hậu sanh được một hoàng nam. Đến ngày lễ đặt tên, thái tử được đặt tên là Alinacitta, vì người ta tiên đoán hài nhi ra đời để thâu phục nhân tâm.

Bảy ngày sau khi thái tử sanh, toàn dân giao chiến với vua xứ Kosala. Vì thiếu người lãnh đạo nên quân đội dù lớn cũng dần dần thất thế và thối lui. Các đại thần trình lên hoàng hậu: Vua đã mạng chung, thái tử mới sanh, nhưng vương tượng bạn thân thiết của vua chưa hay biết gì. Chúng tôi muốn báo tin cho voi biết. Bà hoàng hậu chấp thuận, trang điểm cho thái tử, đặt nằm trên một tấm vải mịn, đi xuống chuồng con voi, đặt thái tử nằm dưới chân voi và thưa: Thưa chúa voi, bạn của chúa voi đã mạng chung. Đây là con trai của bạn chúa voi. Vua xứ Kosala đã đến bao vây thành và quân đội phải thối lui. Hoặc là chúa voi giết con của bạn mình, hay là lấy lại vương quốc cho con của bạn mình.

Ngay lúc ấy, con voi lấy cái vòi rờ thái tử, đỡ lên đặt lên trên đầu mình và than khóc lớn tiếng, rồi đỡ thái tử xuống đặt nằm trong tay bà hoàng hậu, đi ra khỏi chuồng voi và nói: Ta sẽ bắt sống vua xứ Kosala. Các đại thần mặc áo giáp cho voi và mở cửa thành, hộ tống nó ra trận. Con voi ra khỏi thành liền rống lên, đánh tan quân thù, nắm chỏm tóc của vua xứ Kosala, bắt vua đặt nằm dưới chân thái tử. Một số người muốn giết vua xứ Kosala. Con voi ngăn chặn và thả vua ấy đi với lời khuyên: Bắt đầu từ nay, chớ phóng dật. Chớ kiêu ngạo vì nghĩ rằng thái tử còn trẻ!

Từ đấy trở đi, toàn cõi Diêm-phù-đề đều nằm trong tay Bồ-tát và không một kẻ thù địch nào dám nổi lên chống đối. Vào lúc bảy tuổi, Bồ-tát được làm lễ Quán đảnh, trở thành vị vua với tên Alinacitta, trị vì nước đúng Chánh pháp. Đức Phật nói lên hai bài kệ: chính vì Alinacitta mà đội quân lớn hân hoan bắt được vua Kosala; cũng vậy, vị Tỷ-kheo tinh cần tu tập theo thiện pháp sẽ đạt an ổn, đoạn diệt mọi kiết sử. Khi kết thúc bài giảng, vị Tỷ-kheo thối thất đã chứng quả A-la-hán. Đức Phật nhận diện tiền thân: bà mẹ là Hoàng hậu Mahamaya, vua cha là Đại vương Suddhodana, con voi lấy lại quốc độ rồi dâng cho thái tử là vị Tỷ-kheo thối thất tinh cần, cha của con voi là Sariputta, và Alinacittakumara chính là Ngài.

Câu chuyện này, đức Phật kể cho một vị Tỷ-kheo thối thất tinh tấn. Đức Phật nhắc vị ấy: thuở xưa, chính ông đã tinh tấn lấy được vương quốc thành Ba-la-nại cách xa mười hai do-tuần và đã giao vương quốc ấy cho một đứa trẻ như cho một miếng thịt. Và nay, vì sao ông đã xuất gia trong giáo pháp giải thoát như vậy, lại thối thất tinh tấn? Ngẫm lại, con voi trong chuyện là một tấm gương về lòng biết ơn và tinh tấn. Nó được cứu một lần, nó trả ơn cả đời. Nó được nuôi, nó đòi trả công cho người nuôi trước khi chịu đi. Khi vương quốc lâm nguy, nó ra trận, lấy lại vương quốc, đặt dưới chân một đứa trẻ bảy ngày tuổi, rồi thả kẻ thù về với một lời khuyên. Không thù hận, không khoe khoang, chỉ làm xong bổn phận rồi thôi.

Trong đời, có những món nợ không trả bằng tiền được. Người ta cứu mình một lần, mình nhớ cả đời. Biết ơn không phải là chuyện lớn lao, mà là chuyện mỗi ngày: nhớ ai đã giúp mình, và khi có cơ hội, hãy trả lại, dù bằng việc nhỏ nhất. Con voi trả ơn bằng cả một vương quốc. Ta không có vương quốc để trả, nhưng ta có thể trả bằng sự tử tế, bằng lòng trung thành, bằng việc làm hết sức mình khi người khác cần. Và tinh tấn cũng vậy: mỗi ngày làm một chút, làm đều, làm đến cùng. Như con voi lấy lại vương quốc cho thái tử, mỗi người chúng ta cũng có một vương quốc của riêng mình: đời sống, gia đình và tâm hồn của mình. Giữ được nó hay không, là nhờ tinh tấn mỗi ngày.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 156
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Chuyện Tiền Thân (Jātaka), Tập 2 (VNC PHVN, 2021) — Chuyện 156: Chuyện Hoàng Tử Alìnacitta (Tiền thân Alinacittajataka), Chương II (151–250), tr. 367–371
Bài liên quanNuôi voi con, chết vì voi lớn: đừng thân với kẻ ácĐàn diều hâu trả ơn: mắt thấy xa trăm dặm, vẫn sa bẫy gầnChim cút thắng diều hâu nhờ đứng đúng đất nhà mình