🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Người không sợ hãi: giữ mình yên là giữ cả đoàn người

Truyện Tiền Thân · 11 phút đọc

Có một nghề mà ít ai để ý, nhưng lại rất quan trọng. Đó là người trực đêm. Trong một xưởng, một kho hàng, một đoàn xe đi đường dài, lúc nào cũng cần có một người thức để canh chừng. Người ấy không làm ra sản phẩm, không bán được hàng, nhưng nhờ có người ấy thức mà cả đoàn được yên giấc. Câu chuyện sau đây kể về một người như vậy. Ông không mang gươm, không mang giáo, chỉ đi tới đi lui dưới một gốc cây suốt đêm, vậy mà năm trăm tên cướp phải bỏ đi tay không.

Ngày xưa, khi Đức Phật còn tại thế, có một vị nam cư sĩ sống ở tại Xá-vệ. Vị này là một bậc Dự lưu, một Thánh đệ tử. Vì một công việc phải làm, vị ấy cùng đi đường với một người cầm đầu đoàn xe lữ hành. Trong một khu rừng, các cỗ xe được mở ra, đặt thành một doanh trại, và vị ấy đi kinh hành không xa người cầm đầu bao nhiêu. Có năm trăm tên cướp, sau khi xem giờ đã định, tay cầm cung, gậy và các binh khí khác với mục đích đánh cướp trại, bao vây chỗ ấy. Vị nam cư sĩ vẫn đi kinh hành. Các tên cướp thấy vị ấy tưởng đó là người canh gác doanh trại, quyết định chờ đợi vị ấy ngủ mới đánh cướp. Vì không thể đột kích, nên chúng đứng yên tại nhiều chỗ. Nam cư sĩ ấy vẫn đi kinh hành trong canh thứ nhất, trong canh thứ hai, và trong canh cuối.

Đến rạng đông, các tên cướp không tìm được cơ hội, liền quăng bỏ đá và côn gậy chúng đem theo, rồi bỏ chạy. Vị nam cư sĩ, làm xong công việc của mình, đi đến Xá-vệ đến yết kiến Đức Phật và hỏi: bạch Thế Tôn, có phải khi nào bảo vệ mình cũng là bảo vệ người khác không? Đức Phật đáp: này nam cư sĩ, đúng vậy. Trong khi bảo vệ mình, con người cũng bảo vệ người khác. Trong khi bảo vệ người khác, con người cũng bảo vệ mình. Vị cư sĩ nói: ôi, khéo nói thay là lời của Thế Tôn! Khi con cùng đi đường với người cầm đầu đoàn lữ hành, con đi kinh hành dưới một gốc cây để bảo vệ con, và do đó, con đã bảo vệ cả đoàn lữ hành. Đức Phật nói: này nam cư sĩ, thuở trước, các bậc hiền trí, trong khi tự bảo vệ mình, đã bảo vệ người khác. Nói vậy xong, theo lời yêu cầu, Đức Phật kể câu chuyện quá khứ.

Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát sanh ra trong một gia đình Bà-la-môn. Khi đến tuổi trưởng thành, thấy được sự nguy hiểm trong các dục, Bồ-tát xuất gia làm vị tiên nhân du sĩ, sống ở dãy núi Tuyết Sơn. Vì cần đi lấy muối và giấm, Bồ-tát đi về vùng quê, đi cùng đường với vị cầm đầu đoàn lữ hành. Khi đoàn lữ hành dừng lại tại một khu rừng, Bồ-tát quyết định đi kinh hành dưới một gốc cây, thọ hưởng thiền lạc, không xa đoàn lữ hành bao nhiêu. Rồi có năm trăm tên cướp, sau buổi ăn chiều, bao vây doanh trại để đánh cướp đoàn lữ hành ấy. Thấy vị tu khổ hạnh, bọn chúng dừng lại và nói: nếu nó thấy chúng ta, nó sẽ báo động. Hãy chờ, cho nó ngủ, rồi chúng ta sẽ đánh cướp trại. Nghĩ vậy, bọn chúng chờ tại chỗ ấy. Vị tu khổ hạnh suốt đêm vẫn đi kinh hành. Các tên cướp không có được cơ hội, quăng bỏ các côn gậy, đá chúng đã mang theo và la lên cho những người trong đoàn lữ hành nghe: này các bạn lữ hành, nếu hôm nay không có vị tu khổ hạnh đi kinh hành, thì tất cả các bạn đã bị cướp phá lớn rồi. Ngày mai, hãy tôn trọng vị tu khổ hạnh ấy. Nói xong, bọn cướp bỏ đi.

Khi đêm đã sáng, đoàn lữ hành thấy các côn, gậy, các hòn đá mà bọn cướp bỏ lại, họ rất sợ hãi, đi đến Bồ-tát, đảnh lễ và hỏi: thưa Tôn giả, Tôn giả có thấy bọn cướp không? Bồ-tát đáp: này các Hiền giả, tôi có thấy. Họ hỏi: thưa Tôn giả, thấy chừng ấy bọn cướp, Tôn giả không sợ hãi, không e ngại sao? Bồ-tát nói: này các Hiền giả, thấy bọn cướp, kẻ có tài sản mới sợ hãi. Ta không có tài sản, sao ta lại sợ hãi? Khi sống ở làng hay ở rừng, ta không sợ hãi, không e ngại vì ta không có gì để mất. Sau khi thuyết pháp cho họ, Bồ-tát đọc bài kệ này: trong làng, ta không sợ, trong rừng, ta không sợ, bước lên đường giải thoát với lòng từ, lòng bi. Như vậy, Bồ-tát thuyết pháp với bài kệ này, làm các người ấy được hoan hỷ, và họ cung kính đảnh lễ Bồ-tát. Bồ-tát sống cho đến khi mạng chung, tu tập Bốn Vô lượng tâm là từ, bi, hỷ, xả và được sanh lên cảnh giới Phạm thiên. Đức Phật kết lại: thời ấy, các người trong đoàn lữ hành là hội chúng của Đức Phật, và vị tu khổ hạnh là Ta vậy.

Câu chuyện này nói một điều rất đẹp mà nhiều người hay quên. Bảo vệ mình và bảo vệ người khác không phải là hai việc khác nhau. Nó là một việc. Vị cư sĩ đi kinh hành dưới gốc cây, thoạt nhìn thì chỉ là lo cho mình. Ông đi tới đi lui để thân thể được vận động, để tâm được yên, để mình không bị lạnh, không bị muỗi cắn. Nhưng cũng chính việc đi tới đi lui ấy làm cho bọn cướp tưởng có người canh gác, không dám ra tay. Ông giữ mình, mà cả đoàn xe được giữ. Bồ-tát cũng vậy. Ngài đi kinh hành để thọ hưởng thiền lạc cho mình. Nhưng cũng chính việc ấy làm cho bọn cướp không có cơ hội, cả đoàn lữ hành được bình an. Người ta hay nghĩ rằng muốn giúp người khác thì phải làm điều gì lớn lao. Nhưng có khi chỉ cần mình giữ mình cho yên, cho tỉnh, cho vững, là mình đã giúp được rất nhiều người rồi.

Trong một gia đình cũng vậy. Người cha giữ mình không rượu chè, không cờ bạc, là đã giữ cho cả nhà được yên. Người mẹ giữ mình không nóng giận, không nói lời cay độc, là đã giữ cho con cái được lớn lên trong bình an. Một người trong nhà mà mất bình tĩnh, cả nhà mất bình tĩnh theo. Một người trong nhà mà giữ được bình tĩnh, cả nhà cũng nhờ đó mà yên. Cho nên, tu tập cho mình không phải là ích kỷ. Đó là cách giúp người khác chắc chắn nhất. Mình yên thì người bên cạnh mình mới yên được.

Và có một điều nữa trong câu chuyện này rất đáng nhớ. Bọn cướp hỏi Bồ-tát: thấy chừng ấy bọn cướp, sao ngài không sợ? Bồ-tát đáp: kẻ có tài sản mới sợ. Ta không có tài sản, sao ta lại sợ? Câu trả lời nghe đơn giản mà thấm lắm. Người ta sợ mất mát vì người ta có thứ để mất. Có tiền thì sợ mất tiền. Có nhà thì sợ mất nhà. Có danh tiếng thì sợ mất danh tiếng. Có người thương thì sợ mất người thương. Càng nắm nhiều thứ trong tay, càng sợ nhiều thứ. Còn người không có gì để mất, hoặc đã học được cách buông bớt những thứ mình nắm giữ, thì lòng tự nhiên nhẹ nhàng, không sợ hãi. Bồ-tát không sợ cướp, không phải vì ngài gan lì, mà vì ngài không có tài sản để cướp lấy. Ngài chỉ có lòng từ và lòng bi. Mà lòng từ, lòng bi thì không ai cướp được.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Tập 4 (HT Thích Minh Châu dịch), Chuyện số 76: Chuyện Người Không Sợ Hãi (Tiền thân Asankiya), tr. 197–198
Bài liên quanBốn cung điện, một chiếc mũ đá: tham không đáy thì khổ không đáyCon voi sợ chết lùi bước: một lời khích lệ phá được cửa thànhVua vu oan kẻ trộm ngọc: tham dục giết người, giới hạnh cứu người